ეპიდემიოლოგია

მოზრდილები

  • ჩინეთში, დადასტურებული შემთხვევების 87% აღინიშნა 30-79 წლის პირებში, 3% კი 80 წელს გადაცილებულ პაციენტებში. პაციენტების დაახლოებით 51% არის მამრობითი სქესის.[4]

  • იტალიაში თანმხლები დაავადებების ასაკის მედიანა და დაავადებების პრევალენტობა უფრო მაღალი იყო, ვიდრე ჩინეთში.[5]

  • დიდ ბრიტანეთში პაციენტების ასაკის მედიანა იყო 73 წელი; მამრობითი სქესის იყო პაციენტების 60% (პროსპექტული ობსერვაციული კოჰორტული კვლევა, რომელშიც 20 000 ჰოსპიტალიზებული პაციენტი შედიოდა).[6]

  • აშშ-ში ხანდაზმულები (≥65 წლის) შეადგენდნენ შემთხვევების 31%-ს, ჰოსპიტალიზირებულთა 45%-ს, ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოთავსებულთა 53%-ს, ფატალური შემთხვევების 80%-ს. ყველაზე მძიმე გამოსავალი ფიქსირდებოდა ≥85 წლის პაციენტებში.[7] ბავშვებში, მოზარდებსა და ახალგაზრდა მოზრდილებში შემთხვევების რაოდენობა 2020 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრის ჩათვლით გაიზარდა; თუმცა, ამ ასაკობრივ ჯგუფებში კვლავ დაბალია ინტენსიურ განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაციის და სიკვდილის შემთხვევათა რაოდენობა (2.5%, 0.8% და <0.1% [რიგითობა დაცულია] არსებული მონაცემების საფუძველზე).[8]

ბავშვები

  • მტკიცებულების თანახმად, ბავშვებს ინფექციის მიმართ ნაკლები მოწყვლადობა აქვთ, შედარებით ზრდასრულებთან. ინფიცირების შანსების თანაფარდობა 0.56-ია (შედარებით ზრდასრულებთან). მოზარდებში მოწყვლადობა წააგავს ზრდასრულების მაჩვენებლებს.[9]

  • ინფიცირებული ბავშვების საშუალო ასაკი არის 6.5 წელი.[10] ინფიცირების სიხშირე ბავშვებსა და მოზარდებში ვარიაბელურია გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის მიხედვით:[4][11][12][13][14][15][16]

    • ჩინეთი: 2.1% (ასაკის მედიანა 7 წ.)

    • იტალია: 1.2% (ასაკის მედიანა 4-5 წ; უფრო მაღალია მამაკაცებში, მაგრამ სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად არა)

    • ესპანეთი: 0.8% (ასაკის მედიანა 3 წ.)

    • აშშ - 13% (ან 4030 შემთხვევა 100 000 ბავშვზე), 2021 წლის 11 თებერვლის მონაცემებით.

    • American Academy of Pediatrics: children and COVID-19 – state-level data report external link opens in a new window

  • დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული პროსპექტული ობსერვაციული კოჰორტული კვლევის თანახმად, ბავშვები და ახალგაზრდები ჰოსპიტალიზებული პაციენტების 0.9%-ს წარმოადგენენ. ჰოსპიტალიზებული ბავშვების ასაკის მედიანა იყო 4.6 წელი, 56% იყო მამრობითი სქესის, 35% იყო 12 თვემდე, 42%-ს ჰქონდა სულ მცირე ერთი თანმხლები დაავადება. ეთნიკურობის კუთხით, 57% იყო თეთრკანიანი, 12% სამხრეთ აზიელი, ხოლო 10% ფერადკანიანი1 თვემდე ასაკი, 10-14 წლის ასაკი და ფერადკანიანი რასა იყო კრიტიკული დახმარების საჭიროების რისკფაქტორები.[17]

  • აშშ-ში 135 000 ბავშვის რეტროსპექტული კვლევის თანახმად, ინფიცირებული ბავშვების საშუალო ასაკი იყო 8.8 წელი; 53% იყო მამრობითი სქესის. ეთნიკური კუთხით, 59% იყო თეთრკანიანი, 15% იყო შავკანიანი, 11% იყო ლათინოამერიკელი და 3% იყო აზიელი. ბავშვების მხოლოდ 4%-ს ჰქონდა ტესტი დადებითი მძიმე მწვავე რესპირატორული სინდრომის გამომწვევ კორონავირუს-2-ზე (SARS-CoV-2); კლინიკური გამოვლინებები, როგორც წესი, მსუბუქი იყო.[18]

  • მსოფლიოს მასშტაბით, ბავშვებში ლეტალობის მაჩვენებელი უფრო მაღალია დაბალი და საშუალო შემოსავლების მქონე ქვეყნებში, მაღალშემოსავლიან ქვეყნებთან შედარებით.[19]

  • შემთხვევების უმეტესობა აღინიშნა ოჯახურ კლასტერებში, ან იმ ბავშვებში, რომელთაც ახლო კონტაქტი ჰქონდათ ინფიცირებულ პაციენტთან. ბავშვი იშვიათად არის პირველი შემთხვევა ოჯახურ კლასტერებში.[20] მოზრდილებისგან განსხვავებით, ბავშვებში ასაკის ან სქესის მიხედვით დაავადების მძიმე ფორმის მომატებული რისკი არ აღინიშნება.[21]

ორსულები

  • დადასტურებული COVID-19-ის მქონე 2500-ზე მეტი ორსული ქალის მეტა-ანალიზის თანახმად, ქალების 73.9% იყო მესამე ტრიმესტრში; 50.8% იყო შავკანიანი, აზიელი ან უმცირესობის წარმომადგენელი; 38.2% -ს აწუხებდა სიმსუქნე; და 32.5% -ს ჰქონდა ქრონიკული თანმხლები დაავადებები.[22]

  • დიდ ბრიტანეთში SARS-CoV-2-ით ჰოსპიტალიზაციის ინციდენტობა ორსულებს შორის არის 4.9 ყოველ 1000 ორსულობაზე. ქალების უმეტესობა იყო მეორე ან მესამე ტრიმესტრში. აღნიშნული პაციენტებიდან 41% იყო 35 წლის ან უფროსი, 56% იყო შავკანიანი ან სხვა ეთნიკური უმცირესობის ჯგუფის წარმომადგენელი, 69% იყო ჭარბწონიანი ან სიმსუქნის პრობლემის მქონე, 34%-ს ჰქონდა ფონური დაავადებები.[23]

  • აშშ-ში დაფიქსირებულია ორსულთა დაინფიცირების 65,515 შემთხვევა (8 თებერვალი, 2021), 11,071 ჰოსპიტალიზაცია და 76 გარდაცვალება.[24] დაახლოებით 400,000, 15-40 წლის ასაკის სიმპტომური ინფიცირებული ორსული ქალის მონაცემთა ანალიზის თანახმად, ლათინური და არა-ლათინური, შავკანიანი ორსულები, არაპროპორციულად უფრო ხშირად არიან ინფიცირებულები.[25]

სამედიცინო პერსონალი

  • ინფექციის ინციდენტობა სამედიცინო პერსონალში ვარირებს 0%-დან 49.6%-მდე (პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციით), ხოლო SARS-CoV-2-ის სეროდადებითობის პრევალენტობა ვარირებს 1.6%-დან 31.6%-მდე. მაღალი ვარიაცია სავარაუდოდ დაკავშირებულია პირობების, ექსპოზიციის, საზოგადოებრივი გავრცელების, სიმპტომური სტატუსის, ინფექციის კონტროლის ზომების გამოყენების და სხვა ფაქტორების განსხვავებულობასთან. სქესი და ასაკი არ უკავშირდება ინფექციის რისკს და სეროდადებითობას. თუმცა, შავკანიან, აზიელ და ლათინოს მოსახლეობაში ინფექციის რისკი მნიშვნელოვნად უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე თეთრკანიან მოსახლეობაში.[26][27]

  • 130 000-მდე სამედიცინო პროფესიონალის სისტემური მიმოხილვის და მეტა-ანალიზის თანახმად, SARS-CoV-2 ანტისხეულების ჯამური სეროპრევალენტობა ანტისხეულებით იყო 8.7%, ყველაზე მაღალი ჩრდილოეთ ამერიკაში (12.7%), შედარებით ევროპასთან (8.5%), აფრიკასთან (8.2%), აზიასთან (4%). სეროდადებითობის რისკფაქტორები იყო: მამრობითი სქესი; შავკანიანი, აზიელი ან ლათინოამერიკელი ეთნიკურობა; COVID-19 პაციენტებთან მუშაობა; სამედიცინო პროფესია.[28]

  • ჯანმრთელობის მსოფლიო მონაცემებში დაფიქსირებული შემთხვევების დაახლოებით 14%-ს შეადგენს სამედიცინო პერსონალი (დიაპაზონი 2-35%).[29]

  • COVID-19-ის მქონე სამედიცინო პერსონალის უმეტესობას კონტაქტი ვირუსთან ჰქონდა სამსახურში. აშშ-ში შეისწავლეს სამედიცინო პერსონალის დაინფიცირების 9000-ზე მეტი შემთხვევა. 55%-ს აღენიშნებოდა კონტაქტი მხოლოდ სამედიცინო დაწესებულებაში, 27%-ს მხოლოდ საოჯახო პირობებში, 13%-ს მხოლოდ საზოგადოებაში და 5%-ს ერთზე მეტ ვითარებაში.[30]

  • ყველაზე ხშირად დაზარალებული სამედიცინო პერსონალი იყო ექთნები. მხოლოდ 5%-ს განუვითარდა მძიმე დაავადება და 0.5% გარდაიცვალა.[31] მძიმე ან კრიტიკული დაავადების ინციდენტობა და სიკვდილობა სამედიცინო პერსონალისთვის უდრო დაბალია, ვიდრე ყველა პაციენტში ერთად.[32]

  • შოტლანდიაში ჩატარებული კვლევის თანახმად, სამედიცინო პერსონალის ნაწილი, რომელიც უშუალო კონტაქტში იმყოფებოდა COVID-19-ით დაინფიცირებულ პაციენტებთან, 3-ჯერ უფრო ხშირად ჰოსპიტალიზდებოდა, ვიდრე პერსონალი, რომელსაც არ ჰქონია უშუალო კონტაქტი პაციენტებთან. იმავე კვლევის მიხედვით, ჰოსპიტალიზაციების 17%-ს შეადგენდა სამედიცინო პერსონალი და მათი ოჯახის წევრები.[33]

  • აშშ-ს 13 კლინიკის ჰოსპიტალიზაციის მონაცემების თანახმად, ჰოსპიტალიზებული ზრდასრული პირების 6% იყო სამედიცინო პერსონალი, აქედან 36%- საექთნო პროფესიები. ჰოსპიტალიზებული პერსონალის 90%-ს ჰქონდა სულ მცირე ერთი თანმხლები დაავადება, ყველაზე ხშირად სიმსუქნე, ჰიპერტენზია და დიაბეტი.[34]

წყაროები

რისკფაქტორები

ინფქეციის რისკის ქვეშ იმყოფებიან პირები, რომელთაც კონტაქტი ჰქონდათ შესაძლო ან დადასტურებულ შემთხვევასთან.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიხედვით, "კონტაქტი" არის ადამიანი, რომელსაც ჰქონდა რომელიმე ჩამოთვლილი ექსპოზიცია შესაძლო ან დადასტურებულ შემთხვევასთან სიმპტომების გამოვლენამდე 2 დღით ადრე ან 14 დღის შემდეგ: პირისპირ კონტაქტი შესაძლო ან დადასტურებულ შემთხვევასთან 1 მეტრის (3 ფუტი) დისტანციაზე, სულ მცირე 15 წუთით; პირდაპირი ფიზიკური კონტაქტი შესაძლო ან დადასტურებულ შემთხვევასთან; COVID-19-ის შესაძლო/დადასტურებული შემთხვევის მოვლა ჰოსპიტალში, პირადი დაცვის საშუალებების გარეშე; სხვა სიტუაციები, რისკის ადგილობრივი შეფასების მიხედვით.[184]

დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების განმარტებით, ახლო კონტაქტი არის პირი, რომელიც ინფიცირებული პაციენტისგან 2 მეტრზე ნაკლებ (6 ფუტი) დისტანციაზე იმყოფებოდა სულ მცირე 15 წუთის განმავლობაში 24 საათის პერიოდში, პაციენტის სიმპტომების დაწყებამდე 2 დღით ადრე (უსიმპტომო პაციენტებში- ტესტირებამდე 2 დღით ადრე).[185]

ადამიანები, რომლებიც დასაქმებულნი არიან ან მოგზაურობენ ტრანსმისიის მაღალი რისკის ზონაში, იმყოფებიან ინფქეციის მომატებული რისკის ქვეშ.

ინფექციის მაღალი რისკი: გავრცელების მაღალი რისკის რეგიონში მუშაობა ან ცხოვრება (დახურული სივრცეები), საზოგადოებრივი გავრცელების პირობებში მოგზაურობა ან ცხოვრება, სამედიცინო დაწესებულებაში მუშაობა (მოიცავს საავადმყოფოებს და საცხოვრებელ დაწესებულებებს) ბოლო 14 დღის განმავლობაში სიმპტომების გამოვლენამდე.[184]

SARS-CoV-2-ის ვარიანტებით დაინფიცირების რისკის ქვეშ იმყოფებიან:[186]

  • პირები, რომლებიც იმყოფებოდნენ ან გადაადგილდებოდნენ საგანგაშო ვარაინტების გავრცელების ქვეყნებში (ქვეყნების სიისთვის მიმართეთ ადგილობრივ ოფიციალურ გზამკვლევებს) და გამგზავრებიდან ან გადაადგილებიდან 10 დღის ფარგლებში განუვითარდათ სიმპტომები (ასიმპტომურ შემთხვევაში განიხილება SARS-CoV-2-ის მიმართ დადებითი პასუხის თარიღი)

  • პირები, რომლებსაც აღნიშნებათ საგანგაშო ვარიანტით ინფექცია, განურჩევლად მოგზაურობის ანამნეზისა

  • ზემოთ აღწერილ ჯფუგებთნ კონტაქტში მყოფი პირები.

ხანდაზმულ პირებში ინფქეციის და მისი მძიმე ფორმის განვითარების რისკი მაღალია.[187]

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული ერთმომენტიანი კვლევის თანახმად, ინფექციის ყველაზე მაღალი რისკი ფიქსირდება 40-64 წლის ასაკობრივ ჯგუფში, შემდეგ 75 წელს ზემოთ ასაკის პირებში და 65-74 წლის ასაკობრივ ჯგუფში.[188] ყველაზე მაღალი სიკვდილობა აღინიშნება 80 წლის ან უფროს პაციენტებში.[189]

აშშ-ში ხანდაზმულები (≥65 წლის) შეადგენდნენ შემთხვევების 31%-ს, ჰოსპიტალიზირებულთა 45%-ს, ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოთავსებულთა 53%-ს, ფატალური შემთხვევების 80%-ს (პანდემიის ადრეულ ეტაპზე). ყველაზე მძიმე გამოსავალი ფიქსირდებოდა ≥85 წლის პაციენტებში.[7]

მიუხედავად იმისა, რომ ასაკი დამოუკიდებელი რისკფაქტორია, რისკი ხანდაზმულებში ნაწილობრივ დაკავშირებულია თანმხლები დაავადებების არსებობასთან.

მამაკაცები ინფქეციის და მისი მძიმე ფორმის განვითარების უფრო მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან.[187]

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული ერთმომენტიანი კვლევის თანახმად, დადებითი ტესტის დაკორექტირებული ალბათობა უფრო მაღალია მამაკაცებში (18.4%), ვიდრე ქალებში (13.3%).[188]

არსებობს ჰიპოთეზა, რომ ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს ანდროგენების არსებობით, ან ქალებთან შედარებით SARS-CoV-2-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულების უფრო დაბალი რაოდენობით, ქალების უფრო ძლიერი იმუნური პასუხით ან უფრო მაღალი პრევალენტობით ალკოჰოლისა და თამბაქოს მომხმარებლებში. თუმცა, საჭიროა დამატებითი კვლევების ჩატარება.[190]

ინფექციისა და მისი მძიმე ფორმის განვითრების მომატებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან შავკანიანი, აზიელი და სხვა ეთინკური უმცირესობის წარმომადგენელი ინდივიდები.[191][192]

დიდი ბრიტანეთის ჯვარედინ-სექციური კვლევის მონაცმეების მიხედვით, სამხრეთ აზიელ და შავკანიან პაციენტებს ჰქონდათ საეჭვო ინფქეციის 1.93 და 1.47 შანსი, შესაბამისად.[193] ეთნიკური უმცირესობების ჯგუფებში პაციენტების საშუალო ასაკი უფრო დაბალია, ვიდრე თეთრკანიან პაციენტებში.[194] დიდი ბრიტანეთის ეთნიკურ უმცირესობებში (სამხრეთ აზიელი, აღმოსავლეთ აზიელი, შავკანიანი, სხვა ეთნიკური უმცირესობები), რომლებიც ჰოსპიტალში იმყოფებოდნენ, უფრო მაღალი იყო ინტენსიურ განყოფილებაში გადაყვანის სიხშირე და ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის საჭიროება, ვიდრე თეთრკანიანებში, მიუხედავად იმისა, რომ დაავადება თავდაპირველად მსგავსი სიმძიმის იყო და კოჰორტა უფრო ახალგაზრდა იყო, ნაკლები თანმხლები დაავადებებით.[195]

აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის მონაცემები (2021 წლის 23 იანვრის მდგომარეობით) ასაკზე დაკორექტირების შემდეგ აჩვენებს, რომ ესპანურენოვან ან ლათინოს და არალათინოამერიკელ ინდიელებში, ალიასკას ადგილობრივ მოსახლეობაში და არალათინოამერიკელ შავკანიან მოსახლეობაში ჰოსპიტალიზაციის სიხშირე დაახლოებით 3.6, 3.2-ჯერ და 2.9-ჯერ აღემატება არალათინოამერიკელი თეთრკანიანების ჰოსპიტალიზაციის სიხშირეს.[196] თუმცა, აშშ-ის კოჰორტული კვლევების მიხედვით არ გამოვლენილა სხვაობა არალათინოამერიკელ შავკანიანებს და ლათინოამერიკელებს შორის თეთრკანიან პაციენტებთან შედარებით მას შემდეგ, რაც დაკორექტირდა სოციდემოგრაფიული ფაქტორებისა და თანმხლები დაავადებების მონაცემები (მაგ. სქესი, ასაკი, დაზღვევა). ეს მიუთითებს, რომ არაპროპორციულად მაღალი ჰოსპიტალიზაციების გამო, ხსენებულ პაციენტებში სიკვდილობისა და ავადობის უფრო მაღალი რისკი შეიძლება იყოს.[197][198][199]

კლინიკური შედეგების მხრივ რასობრივი განსხვავებები ნაწილობრივ შესაძლოა განპირობებული იყოს თანმხლები დაავადებების მაღალი მაჩვენებლებით ზოგიერთ ეთნიკურ ჯგუფში.[200]

ინფექციისა და მისი მძიმე ფორმის განვითარების მომატებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან გრძელვადიანი მოვლის დაწესებულებებში მყოფი პირები.[117][201]

ხანდაზმული პაციენტები, რომლებიც ხანგრძლივ საცხოვრებელ დაწესებულებებში ცხოვრობენ, პანდემიის პირველი ტალღის ფატალური შემთხვევების ერთ მესამედს წარმოადგენენ ინგლისსა და უელსში; სხვა ქვეყნებშიც მსგავსი სურათი ვლინდება. ეს სავარაუდოდ განპირობებულია პირადი დაცვის საშუალებების დეფიციტით, მოწყვლადი მოსახლეობით და ტესტირების არასაკმარისი რაოდენობით.[202] ოთხ სახლში ჩატარებული კვლევის თანახმად, მცხოვრებთა 26% გარდაიცვალა 2 თვის პერიოდში. ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობა 2 თვის განმავლობაში გაიზარდა 203%-ით, წინა წლებთან შედარებით. მცხოვრებთა დაახლოებით 40%-ს დადებითი შედეგი ჰქონდა SARS-CoV-2-ზე, მათგან 43%-ს უსიმპტომო, ხოლო 18% -ს ჰქონდა ატიპური სიმპტომები.[203]

აშშ-ში, ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობის 30-დღიანი მაჩვენებელი სეადგენდა 21%-ს ერთ-ერთი კოჰორტული კვლევის მიხედვით, რომელშიც ჩართული იყო მოხუცთა სახლის 5000 მცხოვრებზე მეტი. ხანდაზმული ასაკი, მამრობითი სქესი, კოგნიტური და ფიზიკური ფუნქციის შეზღუდვა დამოუკიდებლად იყო დაკავშირებული სიკვდილობასთან.[204]

ინფექციის მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან ასევე თანმხლები დაავადებებუის მქონე პირები და რაც უფრო მეტია თანმხლები დაავადება, მით უფრო მაღალია რისკი.[205][206]

დიდ ბრიტანეთში, 20,000 ჰოსპიტალიზებულ პაციენტზე ჩატარებული კოჰორტული კვლევის მიხედვით, ყველაზე ხშირი თანმხლები დაავადებები იყო გულის ქრონიკული დაავადება (31%), გაურთულებელი დიაბეტი (21%), ფილტვის არაასთმური ქრონიკული დაავადება (18%) და თირკმელების ქრონიკული დაავადება (16%).[6]

აშშ-ში, ჰოსპიტალიზებული ზრდასრული პაციენტების დაახლოებით 91%-ს აღენიშნებოდა სულ მცირე ერთი თანმხლები დაავადება, რომელთაგან ყველაზე ხშირი გალხდათ ჰიპერტენზია (56%), სიმსუქნე (49%), მეტაბოლური დაავადება (42%) და გულ-სისხლძარღვთა დაავადება (33%). ჰოსპიტალიზებული ბავშვების 53%-ს უფიქსირდებოდა სულ მცირე 1 თანმხლები დაავადება, ყველაზე ხშირად სიმსუქნე (37%), ნევროლოგიური დაავადება (13%) და ასთმა (12%).[196] სხვადასხვა შეფასების მიხედვით, ზრდასრულების დაახლოებით 56% და ახალგაზრდა ზრდასრულების დაახლოებით 32% (18-25%) არის დაავადების მძიმე ფორმის განვითრების მომატებული რისკის ქვეშ სულ მცირე ერთი თანმხლები დაავადების არსებობის გამო.[207][208]

მსოფლიოს მასშტაბით, ყველაზე გავრცელებული თანმხლები დაავადებებია ჰიპერტენზია (21%), სიმსუქნე (18%) და დიაბეტი. კიბო, თირკმელების ქრონიკული დაავადება, დიაბეტი და ჰიპერტენზია სიკვდილობის დამოუკიდებელ რისკფაქტორებს წარმოადგენენ. სტატისტიკურად ყველაზე გამოკვეთილი თანმხლები დაავადება, რომელიც იწვევს სიკვდილობას, არის თირკმელების ქრონიკული დაავადება.[209]

გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე პირები იმყოფებიან ინფექციის მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ.[206]

არითმიები, კორონარული დაავადება და გულსისხლძარღვთა დაავადება მნიშვნელოვნადაა დაკავშირებული ინტენსიურ განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაციასთან. გულის უკმარისობა, არითმიები, კორონარული არტერიების დაავადება და გულსისხლძარღვთა დაავადება ასევე უკავშირდება სიკვდილობის მაღალ რისკს.[210]

დაავადების მძიმე ფორმისა და სიკვდილობის მომატებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან ასევე გულ-სისხლძაღვთა დაავადებების რისკფაქტორების (მაგ. ჰიპერტენზია, დიაბეტი) მქონე პირები (იხ. ქვემოთ).[211]

დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ დგანან, ტიპი 2 დიაბეტის მქონე პირები. 1-ლი ტიპის ან გესტაციური დიაბეტის მქონე პირები აგრეთვე იმყოფებიან დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ; თუმცა, მტკიცებულებათა რაოდენობა მწირია.[206]

დიაბეტი ასოცირებულია დაავადების პროგრესირების, ინტენსიური განყოფილების საჭიროების, მწვავე რესპირატორული დისტრესსინდრომის, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების და სიკვდილობის მომატებულ რისკთან.[212][213]

დიდ ბრიტანეთსი, ჰოსპიტალზებულ პაციენტებში სიკვდილის საერთო შემთხვევათა მესამედი მოდიოდა დიაბეტის მქონე პაციენტებზე.[214] პანდემის 1-ლი ტალღის კონტექსტში 19 000 კრიტიკული პაციენტის ანალიზის თანახმად, მე-2 ტიპის დიაბეტი ასოცირებულია 20%-ით მეტ სიკვდილობასთან მძიმე პაციენტებში; განურჩევლად ასაკის, სქესის, ეთნიკურობის, სიმსუქნის ან სხვა თანმხლები დაავადებებისა.[215]

1-ლი ან მე-2 ტიპის დიაბეტის მქონე პაციენტებში არასასურველი პროგნოზის და მაღალი სიკვდილობის რისკფაქტორებია ხანდაზმულობა, მამრობითი სქესი, არა-თეთრკანიანობა, დაბალი სოციოეკონომიკური დონე, თირკმლის ფუნქციის დარღვევა, ინსულტის ან გულის უკმარისობის ანამნეზი, გლიკოზირებული ჰემოგლობინის მაღალი დონე, სხეულის მასის მაღალი ინდექსი, C რეაქტიული ცილის მაღალი შემცველობა, დიაბეტური კეტოაციდოზი და ინსულინის გამოყენება.[216][217][218] თუმცა, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებზე აშშ-ის მასშტაბური კოჰორტული კვლევის მიხედვით, HbA1c-ის დონე არ არის დაკავშირებული სიკვდილობასთან.[219] ახლადდიაგნოსტირებული დიაბეტის მქონე პაციენტების ჯგუფში უფრო მაღალია სიკვდილობის რისკი, ვიდრე დიაბეტის, ჰიპერგლიკემიის ან ნორმოგლიკემიის ანამნეზის მქონე პაციენტებში.[220] მეტფორმინის გამოყენება დაკავშირებულია შედარებით დაბალ სიკვდილობასთან.[221]

ასეთ პაციენტებში არასასურველი პროგნოზის მიზეზი, მაღალი ალბათობით, არის დიაბეტის სინდრომული ბუნება ისეთ ფაქტორებთან ერთად, როგორებიცაა ჰიპერგლიკემია, ხანდამზულობა და თანხმლები დაავადებების არსებობა (მაგ. სიმსუქნე, ჰიპერტენზია, გულ-სისხლძარღვთა დაავადება).[222]

სიმსუქნის მქონე პაციენტები იმყოფებიან ინფექციის და მისი მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ.[223]

სიმსუქნით (≥30 კგ/მ²) ან მძიმე სიმსუქნით დაავადებული პაციენტები (≥40 კგ/მ²) დგანან დაავადების მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ. ჭარბი წონის მქონე პაციენტები (25-30 კგ/მ²) შესაძლოა იყვნენ დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ; თუმცა, მტკიცებულებები შეზღუდულია.[206] მტკიცებულებების თანახმად, სხეულის მასის ინდექსსა და დაავადების სიმძიმე/სიკვდილობას შორის არსებობს წრფივი, დოზადამოკიდებული ურთიერთკავშირი.[224]

სიმსუქნე დაკავშირებულია შემდეგ მოვლენების მომატებულ რისკთან: დაავადების პროგრესირება, ინტენსიურ განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაცია, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროება, გართულებები (მაგ. ვენური თრომბოემბოლია და თირკმლის უკმარისობა) და ჰოსპიტალური სიკვდილობა, განსაკუთრებით ახალგაზრდა პაციენტებში.[223][225][226]

ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების (ფქოდ), მათ შორის ემფიზემის და ქრონიკული ბრონქიტის მქონე პაციენტები, იმყოფებიან დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ. ზომიერი და მძიმე ასთმის ან ფილტვის სხვა ქრონიკული დაავადებების (მაგ. ცისტური ფიბროზი, ფილტვის იდიოპათიური ფიბროზი) მქონე პაციენტებში ასევე მომატებულია მძიმე დაავადების რისკი; თუმცა, აღნიშნულის შესახებ მტკიცებულებების რაოდენობა მწირია.[206]

ფქოდ დაკავშირებულია მძიმე ავადმყოფობის რისკის და სიკვდილობის 3-ჯერზე მეტად გაზრდასთან.[227]

მეტა-ანალიზების თანახმად, ასთმა არ არის დაკავშირებული მძიმე დაავადების მომატებულ რისკთან, უარეს პროგნოზთან და ინტუბაციის/მექანიკური ვენტილაციის მაღალ რისკთან. ასთმით მქონე და არმქონე პაციენტებს შორის კლინიკური შედეგები აღმოჩნდა მსგავსი. ასთმის მქონე პაციენტებს სიკვდილობის უფრო დაბალი რისკი ჰქონდათ, ვიდრე ასთმის არმქონე პირებს.[228][229]

ძილის ობსტრუქციული აპნოეს მქონე პირები შესაძლოა იმყოფებოდნენ დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ განურჩევლად ასაკის, სქესის, სხეულის მასის ინდექსის და თანმხლები დაავადებებისა; თუმცა, ამის შესახებ მტკიცებულებები მწირია. ძილის ობსტრუქიცული აპნოე არ ზრდის დაინფიცირების რისკს.[230]

არ არსებობს მონაცემები იმის შესახებ, რომ პედიატრიული რესპირატორული დაავადებები (ასთმის ჩათვლით) წარმოადგენს ინფექციის ან სიმძიმის რისკფაქტორს.[231] არ არსებობს ზუსტი მტკიცებულება, რომ ასთმის ან ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების მქონე პაციენტებში უფრო მაღალია ინფექციის რისკი.[232][233]

თირკმლის ქრონიკული დაავადების მქონე პირები იმყოფებიან დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების და ასევე ინფექციის გადადების მომატებული რისკის ქვეშ.[188][206]

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული ერთმომენტიანი კვლევის თანახმად, დადებითი ტესტის დაკორექტირებული ალბათობა უფრო მაღალია თირკმლის ქრონიკული დაავადების მქონე პაციენტებში (32.9%), ამ დაავადების არმქონე პაციენტებთან შედარებით (14.4%).[188]

თირკმლის არსებული ქრონიკული დაავადება წარმოადგენს თირკმლის მწვავე დაზიანების, როგორც გართულების დამოუკიდებელ რისკფაქტორს.[234]

ორსულ ქალებში დაავადების მძიმე ფორმის რისკი უფრო მაღალია.[206]

15-44 წლის ასაკის დაახლოებით 400,000 სიმპტომური ინფექციის მქონე ქალის ანალიზის მიხედვით, ორსულ ქალებში გმაოვლინდა ჰოსპიტალიზაციის, ინტენსიური მოვლის განყოფილებაში მკურნალობის, ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის ან ექსტრაკორპორული მემბრანული ოქსიგენაციის და სიკვდილის მომატებული რისკი.[25] სხეულის მასის ინდექსის მომატება ორსულებში მძიმე დაავადების რისკფაქტორია.[235]

იხ. გართულებების განყოფილება ორსულობასთან დაკავშირებული გართულებების შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის.

მიმდინარე ან წარსულში მწეველ პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ მძიმე ინფექციის მაღალი რისკი.[206]

ამჟამად მწეველები მძიმე ან კრიტიკული დაავადების რისკის ქვეშ არიან. მოწევის ანამნეზის შემთხვევაშიც მნიშვნელოვნად მაღალია მძიმე და კრიტიკული დაავადების რისკი, ჰოსპიტალური სიკვდილობა, დაავადების პროგრესირება და მექანიკური ვენტილაციის საჭიროება.[236] მწეველებს, არამწეველებთან შედარებით, სიკვდილობის ორმაგი რისკი გააჩნიათ.[237] ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს სასუნთქ გზებში ანგიოტენზინ-გარდამქმნელი ფერმენტი-2-ის რეცეპტორის მომატებულ ექსპრესიას მწეველებში.[238]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ მიმოიხილა არსებული მტკიცებულებები და გამოაქვეყნა დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოწევა დაკავშირებულია უფრო მძიმე დაავადებასთან და სიკვდილობასთან ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში.[239]

კიბოს მქონე პაციენტები იმყოფებიან ინფექციის და მისი მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ.[206][240]

კიბოს მქონე პაციენტებს ინფექციის უფრო მაღალი რისკი აქვთ, სავარაუდოდ, იმუნოსუპრესიული მკურნალობის და/ან ჰოსპიტალში ხშირი ვიზიტების გამო.[240]

ონკოლოგიური პაციენტების შემთხვევაში მძიმე დაავადების რისკი 76%-ით მეტია, ვიდრე ონკოლოგიური დაავადების არმქონე პირებში.[241] მათ ასევე აქვთ მდგომარეობის სწრაფი გაუარესების, ინტენსიურ განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაციის და ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობის (განსაკუთრებით მეტასტაზების, ჰემატოლოგიური კიბოს ან ფილტვის კიბოს დროს) გაზრდილი რისკი.[242][243] ინტენსიური მკურნალობის განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილობის სიხშირის შანსების თანაფარდობა კიბოს მქონე და კიბოს არმქონე ჯგუფებს შორის შეადგენდა 2.88-ს და 2.25-ს (რიგითობა დაცულია).[244] კიბოს მქონე პაციენტებში ჯამური ლეტალობის მაჩვენებელი ჰოსპიტალში შეადგენს 14.1%-ს.[245]

ონკოლოგიური დაავადებების მქონე პაციენტებში სიკვდილობის რისკფაქტორებია: მამრობითი სქესი, ხანდაზმული ასაკი, სხვა თანმხლები დაავადებები, ჰიპერტენზია, ფქოდი, გართულებების არსებობა (მაგ. მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომი, თირკმლის მწვავე უკმარისობა და ა.შ). ჰემატოლოგიური კიბოს მქონე პაციენტებში სიკვდილობა უფრო მაღალია, ვიდრე მყარი ქსოვილების ავთვისებიანი დაავადების შემთხვევაში.[246] აქტიური ქიმიოთერაპია ან უკანასკნელი 30 დღის განმავლობაში ქიმიოთერაპიის ჩატარება ზრდის სიკვდილის რიკს, თუმცა, ტარგეტული თერაპიები, იმუნოთერაპიები, ქირურგიული ჩარევა და სხივური თერაპია, შეიძლება ითქვას, არ ზრდის დაავადების მძიმე ფორმს ან სიკვდილის რისკს.[247][248]

კიბოთი დაავადებული ბავშვები ინფექციის მიმართ უფრო მოწყვლადი არიან, ვიდრე პედიატრიული პაციენტები ონკოლოგიური დაავადების გარეშე. შეზღუდული რაოდენობის მონაცემების მიხედვით, ავადობის საერთო მაჩვენებელი კიბოს მქონე პედიატრიულ პაციენტებში დაბალია და მხოლოდ 5%-ს ესაჭიროება ჰოსპიტალიზაცია.[249] გადარჩენადობის საერთო მაჩვენებელი კიბოს მქონე პედიატრიულ პაციენტებში ძალიან მაღალია (99.4%), ხოლო ჰოსპიტალიზაციის და ინტენსიურ განყოფილებაში მოთვსების რისკის კუთხით არ გამოვლენილა მნიშვნელოვანი განსხვავება ჰემატოლოგიურ ავთვისებიან დაავადებებსა და სოლიდურ სიმსივნეებს შორის ბავშვებში.[250]

მყარი ორგანოს ტრანსპლანტაციის შედეგად იმუნოკომპრომისულ მდგომარეობაში მყოფ პირებს აღენიშნებათ მძიმე დაავადების მაღალი რისკი.[206]

მყარი ორგანოების ტრანსპლანტანტის რეციპიენტი პაციენტები იმყოფებიან ჰოსპიტალიზაციის, ინტენსიური მკურნალობის განყოფილებაში გადაყვანის და სიკვდილობის მომატებული რისკის ქვეშ. თუმცა, ჰოსპიტალიზაციის მაღალი სიხშირე, შესაძლოა, ასახავდეს მჭიდრო ჰოსპიტალური მონიტორინგის, როგორც უპირატესი სტრატეგიის შერჩევას ასეთ პაციენტებში (და არ მიუთითებს დაავადების სიმძიმეზე). მყარი ორგანოს ტრანსპლანტანტის რეციპიენტ პაციენტებში ჯამური სიკვდილობა შეადგენდა 20%-ს.[251]

ღვიძლის ტრანსპლანტანტის რეციპიენტებში ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილობის მაჩვენებელი არაპროპორციულად მაღალი იყო იმ პაციენტებთან შედარებით, რომლებსაც ტრანსპლანტაცია არ ჩატარებიათ, განურჩევლად ასაკის ან ტრანსპლანტაციის შემდეგ გასული დროისა. ხანდაზმულობა და დიაბეტი პაციენტთა ამ ჯგუფში მნიშვნელოვანი რისკფაქტორებია.[252]

დაუნის სინდრომის მქონე პირები იმყოფებიან ინფექციის მძიმე ფორმის მომატებული რისკის ქვეშ.[206]

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული კოჰორტული კვლევის თანახმად, ჰოსპიტალიზაციის რისკი 4-მაგია, ხოლო სიკვდილობის რისკი კი 10-მაგია დაუნის სინდრომის მქონე პირებში.[253] მაღალი რისკის მიზეზი, სავარაუდოდ, იმუნური დისფუნქცია, გულის თანდაყოლილი დაავადება და ფილტვის პატოლოგიაა.

ნამგლისებრ უჯრედული ანემიის მქონე პაციენტებში დაავადების მძიმე ფორმის რისკი მომატებულია.დაავადების მძიმე ფორმა შესაძლოა უფრო მაღალი ალბათობით განუვითარდეს თალასემიის მქონე პაციენტსაც, თუმცა ამის შესახებ მტკიცებულებები მწირია.[206]

ნამგლისებრუჯრედული დაავადების და COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, აშშ-ში (პაციენტების საშუალო ასაკი <40 წ), 69% იყო ჰოსპიტალიზებული, 11% იყო მოთავსებული ინტენსიურ განყოფილებაში და 7% გარდაიცვალა.[254] ნამგლისებრუჯრედული დაავადების მქონე პირებში ინფექცია შესაძლოა გახდეს მწვავე გულმკერდის სინდრომის მიზეზი.[255][256]

ჰიპერტენზიით დაავადებულ პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ მძიმე ინფექციის მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ შეზღუდულია.[206]

ჰიპერტენზია დაკავშირებულია უარყოფით გამოსავლებთან, მათ შორის სიკვდილობასთან, COVID-19-ის მძიმე ფორმასთან, მწვავე რესპირატორულ დისტრესსინდრომთან, ინტენსიურ განყოფილებაში მოთავსებასთან და დაავადების პროგრესირებასთან.[257] ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში 2.98-ჯერ უფრო მაღალია მძიმე დაავადების რისკი, 1,82-ჯერ უფრო მაღალია კრიტიკული დაავადების რისკი, ხოლო სიკვდილობის რისკი 2.88-ჯერ მაღალია ჰიპერტენზიის არმქონე პაციენტებთან შედარებით.[258][259]

თავდაპირველად, არსებობდა ეჭვი, რომ ანგიოტენზინგარდამქმნელი ენზიმის (ACE) ინჰიბიტორების ან ანგიოტენზინ -2 რეცეპტორების ანტაგონისტების კურსზე მყოფი ადამიანები შეიძლება ექვემდებარებიან ინფექციის განვითარების ან მძიმე დაავადების რისკს, ACE2 რეცეპტორების გამოხატვის აფრეგულაციის გამო.[260] თუმცა, მაღალი ხარისხის მტკიცებულების თანახმად, ამ მედიკამენტების გამოყენება არ ასოცირდება მძიმე დაავადებასთან. არ არსებობს ასოციაცია ამ მედიკამენტებსა და SARS-CoV-2-ის ტესტის დადებითობას შორის სიმპტომურ პაციენტებში.[261][262]

ცერებროვასკულური დაავადების მქონე პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ მძიმე ინფექციის მაღალი რისკი. თუმცა, მტკიცებულება შეზღუდულია.[206]

ცერებროვასკულური დაავადების ანამნეზის მქონე პაციენტებში უფრო მაღალია გვერდითი მოვლენების რისკი, ვიდრე პაციენტებში, რომლებსაც მსგავსი დაავადება არ აქვთ.[263] არსებული ცერებროვასკულური დაავადების მქონე პაციენტებში 2.67-ჯერ უფრო მაღალია ცუდი კლინიკური გამოსავალის შანსები, მათ შორის ინტენსიური მკურნალობის განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაცია, მექანიკური ვენტილაცია და სიკვდილობა.[264]

დემენციით დაავადებულ პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ მძიმე ინფექციის მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ შეზღუდულია.[206][265]

დიდ ბრიტანეთში, 2020 წლის მარტიდან ივნისამდე COVID-19-ით გარდაცვლილ პაციენტებს შორის, ერთ მეოთხედს ჰქონდა დემენცია. დემენცია და ალცჰაიმერის დაავადება ყველაზე ხშირი თანმხლები დაავადება იყო COVID-19-თან ერთად, მარტი-ივნისის (2020) პერიოდში.[266]

აშშ-ში, პაციენტის ჯანმრთელობის ელექტრონული ჩანაწერების რეტროსპექტული, შემთხვევა-კონტროლის ტიპის კვლევით გამოვლინდა, რომ დემენციის მქონე პაციენტები იმყოფებიან ინფიცირების უფრო მაღალი რისკის ქვეშ ზოგად მოსახლეობასთან შედარებით. ამასთან, მათი კლინიკური შედეგები მნიშვნელოვნად უარესია (6 თვის ფარგლებში ჰოსპიტალიზაციის და სიკვდილობის რისკი) დემენციის მქონე პაციენტებთან შედარებით, რომელთაც არ აღნიშნებათ COVID-19 და COVID-19-ის მქონე პაციენტებთან შედარებით, რომელთაც არ აღენიშნებათ დემენცია. ყველაზე მაღალი რისკი დაფიქსირდა სისხლძარღვოვანი დემენციის მქონე პაციენტებში.[267]

ღვიძლის ქრონიკული დაავადების მქონე პირები, განსაკუთრებით ციროზით დაავადებული პაციენტები, იმყოფებიან დაავადების მძიმე ფორმის განვითარების რისკის ქვეშ; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ მწირია.[206]

ღვიძლის ქრონიკული დაავადება დაკავშირებულია მძიმე დაავადების და სიკვდილობის მომატებულ რისკთან.[268] 30-დღიანი სიკვდილობა უფრომ მაღალია ციროზის მქონე პაციენტებში. სიკვდილის მთავარი მიზეზი რესპირატორული გართულებები ან ღვიძლის ფუნქციის დაქვეითებაა, რაც ღვიძლის ბოლო სტადიის დაავადებით რთულდება.[269]

მეტაბოლური დისფუნქციის თანმხლები, ღვიძლის გაცხიმოვნებით მიმდინარე დაავადების მქონე პირებში (MAFLD; იგივე ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნება) აღინიშნება მძიმე ავადობის მაღალი რისკი. ავადმყოფობის სიმძიმე დაკავშირებულია ასაკთან (<60 წ.) და ფიბროზის (FIB-4) საშუალო ან მაღალ ქულასთან.[270][271][272]

იმუნოკომპრომისულ პაციენტებს შეიძლება ჰქონდეთ მძიმე დაავადების მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულება მწირია.[206]

ეს მოიცავს სისხლის ან ძვლის ტვინის ტრანსპლანტანტის მიმღებ პაციენტებს, იმუნური დეფიციტის მქონე პირებს, კორტიკოსტეროიდების ან სხვა იმუნოსუპრესანტების გახანგრძლივებული კურსის მიმღებ პაციენტებს.

გლუკოკორტიკოსტეროიდებზე ექსპოზიცია ≥10 მგ/დღეში (პრედნიზოლონი) დაკავშირებულია ჰოსპიტალიზაციის უფრო მაღალ რისკთან, რევმატოლოგიური დაავადების მქონე პაციენტებში.[273] ციკლოსპორინით/ტაკროლიმუსით მკურნალობის შემთხვევაში ასევე მომატებული იყო ჰოსპიტალიზაციის რისკი; თუმცა, უცნობია, მომატებული რისკი მედიკამენტს უკავშირდება, ფონურ დაავადებას, თუ სხვა ფაქტორებს.[274]

ქვემოთ იხილეთ აივ ინფექცია და აუტოიმუნურ დაავადებები.

გარკვეული თანმხლები დაავადებების მქონე ბავშვებს შეიძლება აღენიშნებოდეთ მძიმე დაავადების რისკი; თუმცა, მტკიცებულება მწირია.[206]

ეს დაავადებებია: სიმსუქნე, დიაბეტი, ასთმა და ფილტვის ქრონიკული დაავადება, ნამგლისებრუჯრედული დაავადება, იმუნოსუპრესია, თირკმლის ქრონიკული დაავადება. ასევე, სამედიცინო თვალსაზრისით კომპლექსური პრობლემები; მძიმე გენეტიკური, ნევროლოგიური ან მეტაბოლური ტიპის დაავადებები; ან გულის თანდაყოლილი დაავადება.[206]

D ვიტამინის დეფიციტის მქონე პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ ინფიცირების და მძიმე დაავადების მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ შეზღუდულია.[275][276]

ობსერვაციული და რეტროსპექტიული კვლევებით გამოვლინდა კავშირი D ვიტამინის დეფიციტსა და ინფექციის მომატებულ რისკს შორის.[277][278][279][280][281][282]

მეტა-ანალიზის მიხედვით დადგინდა, რომ D ვიტამინის ნაკლებობა ზრდის ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილობის რისკს, ხოლო დაავადების მძიმე ფორმის მქონე პაციენტებში უფრო ხშირად აღინიშნება D ვიტამინის დეფიციტი მსუბუქი მიმდინარეობის დაავადების მქონე პაციენტებთან შედარებით.[283]

ირანში, 235 ჰოსპიტალიზებული პაციენტის ერთმომენტიანი ანალიზის თანახმად, თუ პაციენტს ჰოსპიტალიზაციის დროს შრატში D ვიტამინი ნორმაში ჰქონდა (25(OH)D დონე ≥30 ნანოგრამი/ლ), C-რეაქტიული ცილის კოცნენტრაცია მნიშვნელოვნად დაბალი იყო და ლიმფოციტების რაოდენობა მეტი იყო. ეს ნიშნავს, რომ D ვიტამინის საკმარისი რაოდენობა აუმჯობესებდა იმუნურ ფუნქციას ამ პაციენტებში. მძიმე დაავადება ნაკლებპრევალენტური იყო საკმარისი D ვიტამინის მქონე პაციენტებში, მათ შორის 40 წელს გადაცილებულებში. გარდაცვლილთაგან 90%-ს ჰქონდა ვიტამინის დეფიციტი.[284]

პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორების მიღების შემთხვევაში პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ ინფიცირების და მძიმე დაავადების მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ შეზღუდულია.

ცნობილია, რომ პროტონის ტუმბოს ინჰიბიტორები ზრდიან ინფექციების რისკს ჰიპოქლორიდრიის გამო. არსებობს დამოუკიდებელი, დოზა დამოკიდებული კავშირის მტკიცებულება ანტისეკრეტორულ მედიკამენტებსა და COVID-19-ის დადებითობას შორის. პროტონის ტუმბოს ინჰიბიტორების მიმღებ პაციენტებს აქვთ COVID-19-ის ტესტის დადებითი პასუხის მნიშვნელოვნად მაღალი ალბათობა იმ პირებთან შედარებით, რომლებიც ამ მედიკამენტებს არ იღებენ. ის პაციენტები რომლებიც იღებენ H2 ანტაგონისტებს, არ იმყოფებიან მომატებული რისკის ქვეშ.[285]

პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორით მკურნალობის შემთხვევაში, პაციენტები შესაძლოა ასევე იყვნენ მძიმე კლინიკური შედეგების რისკის ქვეშ.[286][287] პროტონის ტუმბოს ინჰიბიტორების აქტიურ ან რეგულარულ მომხმარებლებს აქვთ მძიმე კლინიკური შედეგების მომატებული რისკი. ამასთან, პროტონის ტუმბოს ინჰიბიტორების მომხმარებელ პაციენტებში მეტია ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაციის ალბათობა არამომხმარებელ პაციენტებთან შედარებით, თუმცა ეს სხვაობა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ აღმოჩნდა. წარსულში პროტონის ტუმბოს ინჰიბიტორების გამოყენება არ არის დაკავშირებული ინფქეციის მიმართ მიდრეკილების ან მძიმე შედეგების რისკთან.[288]

აუტოიმუნური დაავადების მქონე პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ ინფიცირების და მძიმე დაავადების მაღალი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ შეზღუდულია.[289]

აუტოიმუნური დაავადება დაკავშირებულია ინფექციის მომატებულ რისკთან. თუმცა, კლინიკური გამოსავალი არ იყო უარესი როცა შეადარეს აუტოიმუნური დაავადებების მქონე და არმქონე პირები. კორტიკოსტეროიდების გამოყენება ზრდის ინფიცირების რისკს და მძიმე გამოსავლის რისკს; კომბინაციაში დაავადების მოდიფიცირების გამომწვევი ანტირევმატული მედიკამენტები (DMARDs) ასევე ასოცირებულია მძიმე გამოსავლის მომატებულ რისკთან. DMARD მონოთერაპია, განსაკუთრებით სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორის ინჰიბიტორების მოხმარება, ამცირებს მძიმე დაავადების და სიკვდილობის რისკს. მძიმე დაავადებასთან დაკავშირებული სხვა ფაქტორებია: ხანდაზმული ასაკი და თანმხლები დაავადებების არსებობა.[289]

გაფანტული სკლეროზით დაავადებულ პირებში ინფექციის მძიმე ფორმის რისკფაქტორებია ნევროლოგიური ქმედუუნარობა, ასაკი და სიმსუქნე.[290]

ინაწლავის ანთებითი დაავადების მქონე პაციენტებში ინფექციის რისკი შედარებადია ზოგად მოსახლეობასი ინფიცირების რისკთან, ხოლო პაციენტის კლინიკური შედეგები (ჰოსპიტალიზაცია, ინტენსიური მკურნალობის განყოფილებაში მოთავსება და სიკვდილობა) უარესია წყლულოვანი კოლიტის მქონე და კორტიკოსტეროიდებით, თიოპურინებით, კომბინაციური თერაპიით ან ამინოსალიცილატებით მომკურნალე პაციენტებში. ბიოლოგიური საშუალებებით მომკურნალე პაციენტებში კლინიკური შედეგები უკეთესი იყო.[291][292][293]

აივ ინფიცირებული პირები შესაძლოა იყვნენ სიკვდილობის მომატებული რისკის ქვეშ; თუმცა, მტკიცებულებები აღნიშნულის შესახებ მწირი და წინააღმდეგობრივია.

კვლავ უცნობია, ახდენს თუ არა აივ ინფექცია გავლენას COVID-19-ზე და მის მიმდინარეობაზე. რეტროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად, აივ-დადებით პირებში დიდ ბრიტანეთში უფრო მაღალია სიკვდილობის რისკი.[294] ნიუ იორკში ჩატარებული რეტროსპექტული კოჰორტული კვლევის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ აივ-ის მქონე პაციენტები არ იმყოფებიან დაინფიცირების მომატებული რისკის ქვეშ, მათ აქვთ არასასურველი კლინიკური შედეგების უფრო მაღალი რისკი (მეტწილად დაავადების მძიმე ფორმის სიხშირე, რომელსაც ესაჭიროება ჰოსპიტალიზაცია), ვიდრე აივ ინფექციის არმქონე პაციენტებს. ჰოსპიტალიზაციის რისკი იზრდება აივ ინფექციის სტადიის პროპორციულად.[295]

მეტა-ანალიზების მონაცემები წინააღმდეგობრივია. ერთ-ერთი მეტა-ანალიზის თანახმად, აივ ინფექცია არ არის დაკავშირებული ცუდ კლინიკურ შედეგებთან.[296] თუმცა, სხვა მეტა-ანალიზმა აჩვენა, რომ აივ ინფიცირებულ პაციენტებს სიკვდილობის ზომიერად მომატებული რისკი აქვთ, აივ ინფექციის არმქონე პაციენტებთან შედარებით. ტენოფოვირ დიზოპროქსილზე დაფუძნებული რეჟიმებით მომკურნალე პაციენტებს არაკეთილსაიმედო კლინიკური შედეგების უფრო დაბალი რისკი აღნიშნებოდათ.[297]

ერთ-ერთი მეტა-ანალიზის მიხედვით, დისლიპიდემია დაკავშირებულია დაავადების მძიმე ფორმის და სიკვდილობის განვითარების მაღალ რისკთან; თუმცა, მტკიცებულება მწირია.[298][299]

კავშირი უფრო ძლიერია მამაკაცებში, ხადნაზმულებში და ჰიპერტენზიით დაავადებულ პაციენტებში.[300]

არსებობს მოსაზრება, რომ სტატინების ფონზე ინფექციის რისკი ან მძიმე დაავადების რისკი იზრდება, რადგან სტატინების ფონზე იმატებს ACE2-ის ექსპრესია (ლაბორატორიულ პირობებში, ცხოველებში), რამაც შეიძლება გაააქტიუროს ანთებითი გზა მწვავე რესპირატორული დისტრეს-სინდრომის დროს.[260] თუმცა, ჯერჯერობით, ეს ჰიპოთეზა კვლევებით გამყარებული არ არის. მეტიც, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით სტატინებს დამცავი ეფექტი აქვთ.[301][302][303][304]

ქირურგიული სიკვდილობა და გართულებები უფრო ხშირი შეიძლება იყოს COVID-19-ის მქონე პაციენტებში (არმქონე პაციენტებთან შედარებით).[305]

ჩინეთში 34 პაციენტის რეტროსპექტული კვლევით, რომელთაც გეგმიური ქირურგიული ჩარევა ჩაუტარდათ COVID-19-ის ინკუბაციის პერიოდში, აღმოჩნდა, რომ ქირურგიული ჩარევის შემდეგ ყველა პაციენტს განუვითარდა პნევმონია. აღნიშნული პაციენტების დაახლოებით 44%-ის დასჭირდა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში გადაყვანა, ხოლო 20%- გარდაიცვალა.[306]

ფილტვის პოსტოპერაციული გართულებები გვხვდება პერიოპერაციული SARS-CoV-2-ის შემთხვევების ნახევარში. ინფექცია დაკავშირებულია უფრო მაღალ სიკვდილობასთან, განსაკუთრებით მამაკაცებში და 70 წელს გადაცილებულ პირებში.[307]

A ჯგუფის სისხლის (II) მქონე პაციენტები შესაძლოა იმყოფებოდნენ ინფექციის და სიკვდილობის მომატებული რისკის ქვეშ, ხოლო B ჯგუფის სისხლის (III) მქონე პირებში შესაძლოა აღინიშნებოდეს დაინფიცირების გაზრდილი რისკი; თუმცა, მტკიცებულებები ამის შესახებ შეზღუდულია.[308]

არ არსებობს მტკიცებულება AB სისხლის ჯგუფსა და ინფექციის რისკს შორის კავშირზე. 0 სისხლის ჯგუფი სავარაუდოდ იცავს პირს ინფექციისგან. რეზუს (Rh) დადებითი პირები უფრო მოწყვლადები არიან ინფექციის მიმართ, ვიდრე Rh-უარყოფითი.[308]

გენომური ასოციაციის კვლევის თანახმად, II ჯგუფის (A) სისხლის მქონე პაციენტებში რესპირატორული უკმარისობის რისკი 45%-ით მეტი იყო, ვიდრე სხვა ჯგუფის სისხლის მქონე პირებში. ასევე, სისხლის I ჯგუფი (O) დამცველობითი ეფექტით ხასიათდებოდა. ორი ქრომოსომული ლოკუსი ასოცირებულია რესპირატორულ უკმარისობასთან, ერთ-ერთი ემთხვევა ABO სისხლის ჯგუფების ლოკუსს.[183]

არსებობს შეზღუდული რაოდენობის მტკიცებულებები, რომ ნაწლავური მიკროფლორის დისფუნქცია, შესაძლოა, ჩართული იყოს COVID-19-ის პათოგენეზში.

როგორც ჩანს, ჰოსპიტალიზაციის განმავლობაში პაციენტებს აქვთ სასარგებლო პათოგენების დეფიციტი (მაგ. Eubacterium ventriosum, Eubacterium rectale, Faecalibacterium prausnitzii, Roseburia და Lachnospiraceae taxa) და ოპორტუნისტული პათოგენების ჭარბი ზრდა (Clostridium hathewayi, Actinomyces viscosus, Bacteroides nordi).[309][310][311] ნაწლავის მიკრობიომის კომპოზიციას, ციტოკინების დონეს, ანთებით მარკერებს შორის ასოციაციები COVID-19 პაციენტებში მიუთითებს, რომ ნაწლავის მიკრობიომი ჩართულია დაავადების სიმძიმეში, სავარაუდოდ მასპინძლის იმუნური რეაქციის მოდულირებით. ნაწლავის დისბიოზი დაავადების გადატანის შემდეგ შეიძლება ხელს უწყობდეს სიმპტომების გახანგრძლივებას.[312]

კლიმატი და განედი: შეზღუდული რაოდენობის მტკიცებულებების თანახმად, ცივი და მშრალი პირობები, ასევე მაღალი განედი შეიძლება ხელს უწყობდეს გავრცელებას. თბილი და ნესტიანი გარემო ამცირებს ინფექციების სიხშირეს; თუმცა, მტკიცებულება საკმარისი არ არის დასკვნის გამოსატანად.[313][314][315][316][317][318][319]

ჰაერის დაბინძურება: მწირი მტკიცებულების თანახმად, არსებობს ასოციაცია ჰაერის დაბინძურებასა და COVID-19-ის რისკს შორის; თუმცა, მტკიცებულება საკმარისი არ არის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასადგენად.[320][321][322][323]

ქალაქში ან შეჭირვებულ რეგიონში ბინადრობა: მწირი რაოდენობის მტკიცებულებების თანახმად, დადებითი ტესტის დაკორექტირებული ალბათობა უფრო მაღალია ქალაქებში მცხოვრებ პაციენტებში (26.2%), სოფლად მცხოვრებ პირებთან შედარებით (5.6%); ასევე, უფრო მაღალია სოციალურად შეჭირვებულ რეგიონებში (29.5%), ვიდრე ნაკლებად შეჭირვებულ არეალში (7.7%).[188]

ამ მასალის გამოყენება ექვემდებარება ჩვენს წესებს