ახალი ტიპის მკურნალობა

შესავალი

მკურნალობის სხვადასხვა რეჟიმი ამჟამად კლინიკური კვლევების საგანია მსოფლიოს მასშტაბით. რამდენიმე მკურნალობა გამოიყენება ეტიკეტს გარეთ, მძიმე შემთხვევებში, ან როგორც კლინიკური კვლევის ნაწილი. აღსანიშნავია, რომ ამ მედიკამენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ სერიოზული არასასურველი ეფექტები, რომლებიც შეიძლება დაემთხვეს COVID-19-ის კლინიკურ გამოვლინებებს. აღნიშნული მედიკამენტების ფონზე შეიძლება გაიზარდოს სიკვდილობის რისკი ხანდაზმულებში ან თანმხლები დაავადების მქონე პირებში (მაგ. წამლები, რომლებიც იწვევენ QT ინტერვალის გახანგრძლივებას, შესაძლოა ზრდიდნენ კარდიული სიკვდილის რისკს).[764] გასათვალისწინებელია წამალთშორისი ურთიერთქმედებები სხვა მედიკამენტებთან და დაავადებასთან (მაგ. ანთების გავლენა მედიკამენტის მეტაბოლიზმზე COVID-19-ის მქონე პაციენტებში).[765] საერთაშორისო კვლევები სასარგებლო მკურნალობის გამოსავლენად, როგორიცაა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევა (მსოფლიოში ყველაზე ფართომასშტაბიანი რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევა COVID-19-ზე, ტარდება 30 ქვეყანაში) და დიდი ბრიტანეთის რანდომიზებული კვლევა (RECOVERY) კვლავ მიმდინარეობს.

რემდესივირი

რემდესივირი არის ფართო სპექტრის საკვლევი ანტივირუსული აგენტი. რეკომენდაციები საერთაშორისო გაიდლაინებით კონფლიქტურია რემდესივირთან დაკავშირებით, ამიტომ აუცილებელია ადგილობრივი პროტოკოლების დაცვა.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია არ უწევს რეკომენდაციას რემდესივირის რუტინულ (სტანდარტულ) გამოყენებას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, დაავადების სიმძიმის მიუხედავად. ეს რეკომენდაცია წინასწარი/პირობითია.[564][607] ეს რეკომენდაცია ეფუძნება სისტემურ მიმოხილვას და ქსელურ მეტა-ანალიზს, რომელიც მოიცავს ოთხ რანდომიზებულ კონტროლირებულ კვლევას 7333 ჰოსპიტალიზებულ პაციენტზე; მოიცავს NIAID-ACTT-1 კვლევას (რომელსაც აშშ-ს მიერ რემდესივირის თავდაპირველი დამტკიცება ეფუძნებოდა) და ჯანმოს სოლიდარობის კვლევას. ამჟამად არ არსებობს მტკიცებულება, რომ რემდესივირი აუმჯობესებს პაციენტის გამოსავალს, როგორიცაა დრო კლინიკურ გაუმჯობესებამდე, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროება ან სიკვდილობა. თუმცა, მეტა-ანალიზმა ვერ დაამტკიცა, რომ რემდესივირს ეფექტი არ აქვს.[607] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევამ აჩვენა, რომ რემდესივირი მცირე გავლენას ახდენს ან საერთოდ არ ახდენს გავლენას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებზე, რაც გაზომილია საერთო სიკვდილობის, ვენტილაციის დაწყების საჭიროების და საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობის პარამეტრებით.[766]

რეკომენდაციები და მტკიცებულებები რემდესივირის გამოყენების შესახებ COVID-19-ით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში[Figure caption and citation for the preceding image starts]: რეკომენდაციები და მტკიცებულებები რემდესივირის გამოყენების შესახებ COVID-19-ით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებშიBMJ. 2020;370:m3379 [Citation ends].

აშშ ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის გაიდლაინებით რეკომენდებულია რემდესივირი, ცალკე ან კომბინაციაში დექსამეტაზონთან, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, რომელთაც ჭირდებათ დამატებითი ჟანგბადი. პანელის გაიდლაინებით რეკომენდებულია რემდესივირი, ცალკე ან კომბინაციაში დექსამეტაზონთან, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, რომელთაც ჭირდებათ მაღალი დინებით ჟანგბადი, არაინვაზიური ვენტილაცია, მექანიკური ვენტილაცია ან ექსტრაკორპორეული მემბრანული ოქსიგენაცია (ECMO). პანელი რეკომენდაციას არ უწევს და არც უარყოფს რემდესივირის გამოყენებას მსუბუქი/საშუალო სიმძიმის ინფექციის მკურნალობისას, რადგან მონაცემები არასაკმარისია. თუმცა, პანელი აღნიშნავს, რომ გარკვეულ სიტუაციებში ექიმმა შეიძლება ჩათვალოს, რომ რემდესივირი სწორი მკურნალობაა საშუალო სიმძიმის ჰოსპიტალიზებულ პაციენტში (მაგ. კლინიკური დამძიმების მაღალი რისკის შემთხვევაში). მკურნალობის რეკომენდებული კურსია გრძელდება 5 დღეს ან საავადმყოფოდან გაწერამდე, რომელიც დროში პირველი იქნება. ზოგიერთი ექსპერტის რეკომენდაციაა კურსის 10 დღემდე გაგრძელება იმ პაციენტებისთვის, რომელთა კლინიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება მკურნალობის 5-დღიანი კურსის შემდეგ არ შეინიშნება.[3]

ამერიკის ინფექციური დაავადდებების საზოგადოება, საშუალო სიზუსტის მტკიცებულებებზე დარყდნობით, რეკომენდაციას უწევს რემდესევირს გამოყენებას (5 დღის განმავლობაში ჟანგბადზე მყოფი პაციენტებისთვის და 10 დღის განმავლობაში მექანიკური ვენტილაციის ან ექსტრაკორპორული მემბრანული ოქსიგენაციის [EMCO] ქვეშ მყოფი პაციენტებისთვის), ვიდრე ანტივირუსული მკურნალობის საერთოდ არჩატარებას ჰოსპიტალურ პაციენტებში, რომელთაც აქვთ დაავადების მძიმე ფორმა. პანელი რეკომენდაციას არ უწევს რემდესევირის რუტინულად გამოყენებას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, რომელთაც არ ესაწღიეობათ ჟანგბადი, ან მათი ჟანგბადის სატურაცია >94%-ია ოთახის ჰაერზე (ეყრდნობა დაბალი ძალიან დაბალი ხარისხის მტკიცებულებებს).[609]

ექიმთა ამერიკული კოლეჯი რეკომენდაციას უწევს რემდესევირის გამოყენებას დაავადების საშუალო სიმძიმის მქონე ჰოსპიტალიზებული პაციენტებისთვის. ამ რეკომენდაციას აფუძნებს დაბალი სანდოობის მტკიცებულებებზე, რომლებიც მიანიშნებს, რომ რემდესივირი შეიძლება მცირედით ამცირებდეს სიკვდილობას და სერიოზულ გვერდით მოვლენებს, დროს კლინიკურ გაუმჯობესებამდე და ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის ან ექსტრაკორპორალური მემბრანული ოქსიგენაციის საჭიროებას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, რომელთაც საშუალო სიმძიმის დაავადება აქვთ (შედარებით სტანდარტულ მოვლასთან).[767][768]

დიდ ბრიტანეთსა და ევროპაში რემდესევირი პრიობით დამტკიცებულია მხოლოდ ≥12 წლის ასაკიდან და პნევმონიის მქონე ზრდასრულებში, რომელთაც ესაჭიროებათ დამატებითი ჟანგბადი (როგორც წესი, კლასიფიცირდება, როგორც მძიმე დაავადება).[769] თუმცა, ევროპის სამედიცინო პროდუქტების სააგენტო იხილავს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებს იმის დასადგენად, საჭიროა თუ არა ცვლილება ევროპის სამედიცინო ბაზარზე ავტორიზაციაში. შედეგად, სააგენტომ რეკომენდაცია გაუწია ავტორიზაციის ცვლილებას, რომელიც ითვალისწინებს რემდესივირის გამოყენებას მკურნალობის საწყის ეტაპზე, მხოლოდ დაბალი ან მაღალი ნაკადის ჟანგბადის ან არაინვაზიური ვენტილაციის მიმღებ პაციენტებში.[770][771]

აშშ სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ დაამტკიცა რემდესივირი COVID-19-ის სამკურნალოდ ჰოსპიტალიზებულ ბავშვებში (≥12 წლის და ≥40 კგ) და ზრდასრულებში. დამტკიცება არ მოიცავს სრულ მოსახლეობას, რომელზეც მანამდე გაცემული იყო თავდაპირველი საგანგებო ავტორიზაცია. საგანგებო ავტორიზაცია ახლა განახლდა და რემდესივირი დამტკიცდა ჰოსპიტალიზებულ ბავშვებში გამოსაყენებლად; წონა უნდა იყოს 3.5 კგ- 40 კგ, ასაკი <12 წლამდე.[772]

რემდესევირი, ზოგჯერ, იწვევს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სიმპტომებს, ტრანსამინაზის დონის მატებას და პროთრომბინის დროის გახანგრძლივებას. ასევე ფიქსირდება ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები მისი გამოყენების დროს და გამოყენების შემდეგ. რემდესევირს არ იყენებენ პაციენტებში, რომელთა გორგლოვანი ფილტრაციის სიჩქარე <30 მლ/წთ, ხოლო ღვიძლის ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში იგი სიფრთხილით უნდა გამოვიყენოთ. რემდესევირის ეფექტიანობა და უსაფრთხოება არ შეფასებულა ორსულ ქალებში, მეძუძურ დედებში და ბავშვებში. თუ სხვა უკუჩვენება არ გვაქვს, რემდესევირის გამოყენება ორსულ ქალებში შეგვიძლია. რემდესევირი შესაძლოა ურთიერთქმედებდეს ჰიდროქსიქლოროქინთან/ქლოროქინთან, თუმცა ითვლება, რომ მისი გამოყენება კორტიკოსტეროიდებთან ერთად უსაფრთხოა.[3] წამლის ევროპულმა სააგენტომ დაიწყო უსაფრთხოების მიმოხილვა ზოგიერთ პაციენტებში თირკმლის მწვავე დაზიანების გამო. ამ ეტაპზე, გაურკვეველია რემდესივირსა და თირკმლის მწვავე დაზიანებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობის საკითხი.[773]

მონოკლონური ანტისხეულები

SARS-CoV-2 მონოკლონური ანტისხეულები შეიძლება გამოვიყენოთ COVID-19 პროფილაქტიკის და მკურნალობის მიზნით. აღნიშნული ანტისხეულები უმაგრდება SARS-CoV-2 ზედაპირულ წვეტიანი ცილის მიმაგრებიდ დომეინს, რითაც აბლოკირებს ვირუსის შეკავშირებას მასპინძლის უჯრედის ზედაპირის ცილასთან (ანგიოტენზინის გარდამქმნელი ფერმენტი-2).[774]

სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა კასივირამიბისა და იმდევიმაბის კომბინაციისთვის (უწინ REGN-COV2-ის სახელით ცნობილი) მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის დაავადების სამკურნალოდ ბავშვებსა და ზრდასრულებში. ავტორიზაცია მოიცავს პაციენტებს, რომელთაც აქვთ დადებითი პასუხი SARS-CoV-ის პირდაპირ ვირუსულ ტესტებზე, არიან 12 წლის ან უფროსი ასაკის და იწონიან სულ მცირე 40 კგ-ს. ამასთან, პაციენტი უნდა იმყოფებოდეს დაავადების მძიმე ფორმის და/ან ჰოსპიტალიზაციის მაღალი რისკის ქვეშ. ავტორიზაციის ქვეშ მოიაზრებიან 65 წელს გადაცილებული პაციენტებიც, რომელთაც აქვთ ზოგიერთი ქრონიკული დაავადება. ავტორიზაცია ემყარებოდა რანდომიზებულ, ორმაგ ბრმა, პლაცებო-კონტროლირებულ კვლევას არაჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, რომელთაც აქვთ მსუბუქი-საშუალო ხარისხის სიმპტომები. კვლევამ აჩვენა, რომ მონოკლონური ანტისხეულების კომბინაცია მკურნალობის დაწყებიდან 28 დღის ფარგლებში, პლაცებოსთან შედარებით, ამცირებს COVID-19-თან დაკავშირებულ ჰოსპიტალიზაციას და გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში ვიზიტებს პაციენტებში, რომელთაც აქვთ დაავადების პროგრესირების მაღალი რისკი. კვლევა ჯერ არ გამოქვეყნებულა.[775] კასივირიმაბი/იმდევიმაბი არ არის ავტორიზებული ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გამოყენებისთვის ან მათთვის, ვისაც ესაჭიროება ჟანგბადით მკურნალობა (ვინაიდან ამ პაციენტებში ამ მედიკამენტების დადებითი ეფექტი არ გამოვლინდა). შეჩერდა იმ პაციენტების შემდგომი ჩარიცხვა, რომლებსაც ესაჭიროებათი მაღალი ნაკადის ჟანგბადი ან მექანიკური ვენტილაცია, პოტენციური საფრთხის და არასასურველი რისკი/სარგებლის პროფილის გამო მოცემულ მომენტში. თუმცა, გრძელდება იმ ჰოსპიტალიზებული პაციენტების ჩარიცხვა, რომელთაც არ ესაჭიროებათ ან ესაჭიროებათ დაბალი ნაკადის ჟანგბადი.[776] დიდი ბრიტანეთის RECOVERY კვლევა შეისწავლის, თუ რამდენად ახდენს გავლენას ნებისმიერი მიზეზით 28-დღიან სიკვდილობაზე სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად ცასირივიმაბი/იმდევიმაბის გამოყენება (მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით).[777] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები კასივირიმაბი/იმდევიმაბი გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად ამბულატორიული პაციენტებისთვის, რომელთაც აღენიშნებათ მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის COVID-19. ეს პრეპარატი არ უნდა განვიხილოთ სტანდარტული მკურნალობის ნაწილად. პაციენტებს, რომელთაც აქვთ დაავადების პროგრესირების მაღალი რისკი, უნდა მიენიჭოთ პრიორიტეტი სამკურნალოდ, ხოლო ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში დაუშვებელია კასივირიმაბი/იმდევიმაბი გამოყენება კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] მკურნალობა უნდა ჩატარდეს ინტრავენური ინფუზიის მეშვეობით.

LY-CoV016 და LY-CoV555 კომბინაცია (ბამლანივიმაბი) ამჟამად გადის რანდომიზებულ, პლაცებო-კონტროლირებულ, მე-2 ფაზის კვლევას პაციენტებში, რომელთაც მსუბუქი-საშუალო დაავადება აქვთ. შუალედური შედეგების თანახმად, კომბინაცია ამცირებს ვირუსით დატვირთვას მე-11 დღეს, ასევე სიმპტომების სიმძიმესა და ჰოსპიტალიზაციის სიხშირეს.[778] სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა ბამლანივიმაბისთვის მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის დაავადების სამკურნალოდ ბავშვებსა და ზრდასრულებში. ავტორიზაცია მოიცავს პაციენტებს, რომელთაც აქვთ დადებითი პასუხი SARS-CoV-ის პირდაპირ ვირუსულ ტესტებზე, არიან 12 წლის ან უფროსი ასაკის და იწონიან სულ მცირე 40 კგ-ს. ამასთან, პაციენტი უნდა იმყოფებოდეს დაავადების მძიმე ფორმის და/ან ჰოსპიტალიზაციის მაღალი რისკის ქვეშ.[779] კიდევ ერთი კვლევა მოიცავდა ბამლანივიმაბის ეფექტურობის შესწავლას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში; კვლევა შეწყდა, რადგან კვლევის მონაცემების თანახმად, ბამლანივიმაბი სავარაუდოდ ვერ ეხმარება ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებს შორსწასული დაავადების შემთხვევაში. მიმდინარეობს ბამლანივიმაბის სხვა კვლევები, რომლებიც მოიცავს მსუბუქ-საშუალო სიმძიმის პაციენტებს, ამბულატორიულ პაციენტებს და დაავადების პრევენციას სპეციალურ საცხოვრებელ დაწესებულებებში.[780] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები ბამლანივიმაბის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად ამბულატორიული პაციენტებისთვის, რომელთაც აღენიშნებათ მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის COVID-19. ეს პრეპარატი არ უნდა განვიხილოთ სტანდარტული მკურნალობის ნაწილად. პაციენტებს, რომელთაც აქვთ დაავადების პროგრესირების მაღალი რისკი, უნდა მიენიჭოთ პრიორიტეტი სამკურნალოდ, ხოლო ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში დაუშვებელია ბამლანივიმაბის გამოყენება კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოება არ უწევს რეკომენდაციას ბამლანივიმაბის რუტინულ გამოყენებას ამბულატორიულ პაციენტებში; თუმცა, მათი თქმით, ბამლანივიმაბი შესაძლოა იყოს მკურნალობის მიზანშეწონილი ვარიანტი მომატებული რისკის მქონე პაციენტებისთვის.[609]

კომბინაციური AZD7442 (AZD8895 და AZD1061) ამჟამად მე-2 ფაზის კვლევას გადის და გეგმის მიხედვით უნდა გადავიდეს მე-3 ფაზაში. ხანგრძლივი მოქმედების ანტისხეულების ეს კომბინაცია, რომელიც მიიღება გამოჯანმრთელების ფაზაში მყოფი პაციენტების პლაზმიდან, შემუშავებულია იმგვარად, რომ გაზარდოს ანტისხეულების ნახევარდაშლის პერიოდი და გაახანგრძლივოს ინფექციის მიმართ დაცვა შეყვანიდან 6-12 თვის ფარგლებში.[781]

კონვალესცენტური პლაზმა

COVID-19-ის სამკურნალოდ SARS-CoV-2 ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების შემცველი გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის შესახებ კლინიკური კვლევები დაწყებულია. აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის საგანგებო გამოყენების ავოტორიზაცია COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებული პაციენტებისთვის.[782] წინასწარი (რეცენზიის გარეშე) გამოქვეყნებული ღია ეტიკერის, მულტიცენტრული, ფართო პროგრამის კვლევის თანახმად, რომელშიც 35 000 პაციენტი მონაწილეობდა, კონვალესცენტური პლაზმა ამცირებს 7-დღიან სიკვდილობას 9%-ით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში დიაგნოზიდან 3 დღეში მიცემის შემთხვევაში, ხოლო 12%-ით 4 ან მეტი დღის გასვლის შემდეგ.[783]

5 444 პაციენტის მეტა-ანალიზის და სისტემური მიმოხილვის თანახმად, კონვალესცენტური პლაზმის გამოყენება ამცირებს სიკვდილობას, აუმჯობესებს ვირუსის კლირენსს და იწვევს კლინიკურ გაუმჯობესებას COVID-19-ის მქონე პაციენტებში; თუმცა, მტკიცებულება დაბალი ხარისხისაა და საჭიროა რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევები.[784] ღია ეტიკეტის, რანდომიზებული, კონტროლირებული კვლევის თანახმად, რომელიც მოიცავდა საშუალო სიმძიმის, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებს, კონვალესცენტური პლაზმა არ იყო დაკავშირებული დაავადების დამძიმების პრევენციასთან, ან სიკვდილობის შემცირებასთან.[785]

კოქრეინის მიმოხილვის ავტორები დაზუსტებით ვერ ამბობენ, თუ რამდენად სასარგებლოა კონვალესცენტური პლაზმა COVID-19-ის სამკურნალოდ. ჰოსპიტალიზებული პაციენტების სამკურნალოდ გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შესახებ ამჟამინდელი ხელმისაწვდომი მტკიცებულებები დაბალი ან ძალიან დაბალი სანდოობისაა.[786]

ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმა გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციით, კონვალესცენტური პლაზმა მხოლოდ კლინიკური კვლევის კონტექსტში უნდა გამოიყენოთ.[609] დიდი ბრიტანეთის კვლევა RECOVERY-ს ფარგლებში ამჟამად იკვლევენ, არის თუ არა გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმა ეფექტური COVID-19-ის სამკურნალოდ.

ბარიციტინიბი

ბარიციტინიბი არის პერორალური იანუს კინაზას ინჰიბიტორი, რომელიც შესაძლია უზრუნველყოფდეს პროანთებითი ციტოკინების დისრეგულირებული გამომუშავების (აღინიშნება მძიმე/კრიტიკული COVID-19-ის მქონე პაციენტებში) პრევენციას. სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა გადაუდებელი გამოყენების ავტორიზაცია ბარიციტანიბისა და რემდესევირის კომბინაციური მოხმარებისთვის, რომელიც უნდა გამოიყენებოდეს ჰოსპიტალიზებულ ზრდასრულებსა და 2 წელს გადაცილებულ ბავშვებში, რომელთაც ესაჭიროებათ დამატებითი ჟანგბადი, ინვაზიური მექანიკური ვენტილაცია ან ექსტრაკორპორული მემბრანული ოქსიგენაცია.[787] ავტორიზაცია ემყარება რანდომიზებულ, ორმაგ ბრმა, პლაცებო კონტროლირებულ კვლევას, რომლითაც დადგინდა, რომ ბარიციტინიბისა და რემდესივირის გამოყენება ამცირებს გამოჯანმრთელების დროს (განისაზღვრება, როგორც კლინიკიდან გაწერა ან ჰოსპიტალიზება, რომელიც არ საჭიროებს დამატებით ჟანგბადს და აქტიურ მკურნალობას) მკურნალობის დაწყებიდან 29 დღის შემდეგ იმ პაციენტებთან შედარებით, რომლებიც რემდესევრთან ერთად პლაცებოს იღებდნენ. ბარიციტინიბისა და რემდესივირის კომბინაციით გამოჯანმრთელების საშუალო დრო 7 დღეს შეადგენდა, ხოლო პლაცებოსა და რემდესივირის შემთხვევაში მაჩვენებელი 8 დღეს შეადგენდა.[788] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის მიხედვით, არასაკმარისია მონაცემები, რათა ბარიციტინიბითა და რემდესივირით ჰოსპიტალიზებული პაციენტების კომბინაციური მკურნალობის (როდესაც შეგვიძლია კორტიკოსტეროიდების გამოყენება) წინააღმდეგ ან მის სასარგებლოდ გაიცეს რეკომენდაცია. იმ იშვიათ შემთხვევებში, როდესაც დაუშვებელია კორტიკოსტეროიდების გამოყენება, პანელის რეკომენდაციის მიხედვით რეკომენდებულია რემდესივირისა და ბარიციტინიბის გამოყენება ჰოსპიტალიზებულ, არაინტუბირებულ პაციენტებში, რომელთაც ჟანგბადის დანამატები ესაჭიროებათ. პანელის რეკომენდაციაა, არ გამოვიყენოთ ბარიციტინიბი დამოუკიდებლად, რემდესივირის გარეშე. არასაკმარისია მტკიცებულებები ბარიციტინიბისა და კორტიკოსტეროიდების კომბინაციაში გამოყენების მხარდასაჭერად ან საწინააღმდეგოდ.[3]

ჰიდროქსიქლოროქინი/ქლოროქინი

ჰიდროქსიქლოროქინი და ქლოროქინი პერორალური მედიკამენტებია, რომლებიც გამოიყენება მალარიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის, ასევე გარკვეული აუტოიმუნური მდგომარეობების დროს. ორივე წამალი ავლენს ინ ვიტრო აქტივობას SARS-CoV-2-ის მიმართ; თუმცა, არასასურველი ეფექტების უკეთესი პროფილის გამო, ჰიდროქსიქლოროქინი კვლევებში უფრო ხშირად გამოიყენება.[789][790]

ჰიდროქსიქლოროქინის კლინიკური კვლევების თავდაპირველი მონაცემები იმედისმომცემი იყო.[791][792][793] თუმცა, ამჟმინდელი მტკიცებულებების სისტემური მიმოხილვის (21 სექტემბრის მონაცემებით) დასკვნის თანახმად, არსებობს დაბალი სიმძლავრის მტკიცებულებები კლინიკური და კოჰორტული კვლევებიდან, რომ ჰიდროქსიქლოროქინს არ გააჩნია დადებითი ეფექტი ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობაზე ან მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებაზე. კლინიკური კვლევების მიხედვით, სუსტია მტკიცებულებები ინტუბაციის, სიკვდილის და კლინიკიდან გაწერის კუთხით ჰიდროქსიქლოროქინის დადებითი ეფექტის თაობაზე, ხოლო კოჰორტული კვლევები კი ამ შედეგების შესახებ არასაკმარისია. მონაცემები საკმარისი არ არის ჰიდროქსიქლოროქინის სარგებლის დასამტკიცებლად სხვა გამოსავლის კუთხით (მაგ. ინტენსიურ განყოფილებაში მოთავსება, სიმპტომების ალაგება). ჰიდროქსიქლოროქინის ამბულატორიულად გამოყეენბის კვლევებში გამოვლინდა დაბალი ხარისხის მტკიცებულება ჰოსპიტალიზაციის რისკის შემცირების შესახებ; თუმცა, კოჰორტული კვლევების მტკიცებულებები მწირია.[794][795] თუმცა, წინასწარმა მეტა-ანალიზმა აჩვენა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინის ადრეული გამოყენება არაჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში ამცირებდა ინფექციის, ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილის რისკს (დაჯგუფებულია საერთო შედეგთან ერთად – კვლევის ერთ-ერთი შეზღუდვა) 24%-ით და არ ახლდეა გულის მძიმე არასასურველი მოვლენები.[796] 43 რეტროსპექტული ან პროსპექტული ობსერვაციული კვლევის სისტემური მიმოხილვის თანახმად, თერაპია ეფექტურია როცა იწყება ადრე, ამბულატორიულ პირობებში.[797]

ამჟამად იკვლევენ ჰიდროქსიქლოროქინს, როგორც COVID-19-ის პრევენციულ საშუალებას (ძირითადად, სამედიცინო პერსონალში). 132 სამედიცინო პერსონალზე ჩატარებული რანდომიზებული, ორმაგი ბრმა, პლაცებო-კონტროლირებული კვლევის მიხედვით არ გამოვლინდა მნიშვნელოვანი განსხვავება ინფექციის სიხშირის კუთხით პაციენტებში, რომლებიც იღებდნენ ყოველდღიურადი ჰიდროქსიქლოროქინს 8 კვირის განმავლობაში იმ პაციენტებთან შედარებით, რომლებიც იღებდნენ პლაცებოს. ამასთან, ჰიდროქსიქლოროქინის მიმღებ ჯგუფში მსუბუქი გვერდითი მოვლენები უფრო ხშირად დაფიქსირდა. ამასთან, კვლევა ადრე შეწყდა და შეიძლება ყოფილიყო კლინიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავების დადგენის პრობლემა.[798] ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა ჰიდროქსიქლოროქინით ეფექტური არ იყო სხვა კვლევებში.[799][800]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ და ჯანმრთელობის ეროვნულმა ინსტიტუტებმა ნაადრევად შეწყვიტეს ჰიდროქსიქლოროქინის კლინიკური კვლევები ეფექტურობის ნაკლებობის გამო. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევამ აჩვენა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინი მცირე გავლენას ახდენს ან საერთოდ არ ახდენს გავლენას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებზე, რაც გაზომილია საერთო სიკვდილობის, ვენტილაციის დაწყების საჭიროების და საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობის პარამეტრებით.[766] დიდი ბრიტანეთის RECOVERY კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინი არ ამცირებს სიკვდილის რისკს 28 დღის თავზე, სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით.[801] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მკაცრ რეკომენდაციას გვაძლევს, არ გამოვიყენოთ ჰიდროქსიქლოროქინი ან ქლოროქინი, განურჩევლად დაავადების სიმძიმისა. ეს რეკომენდაცია დაფუძნებულია დაბალი და საშუალო სიზუსტის მტკიცებულებებზე.[564][607]

ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციაა არ გამოვიყენოთ ჰიდროქსიქლოროქინი ან ქლოროქინი COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. პანელის რეკომენდაციით, ასევე არ არის მიზანშეწონილი ამ ორი მედიკამენტის გამოყენება არაჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში კლინიკური კვლევის კონტექსტის მიღმა.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციაა (საშუალო ხარისხის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით) არ გამოვიყენოთ ჰიდროქსიქლოროქინი ან ქლოროქინი (აზითრომიცინთან ერთად და მის გარეშეც COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში.[609]

აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგანეტომ გააუქმა ქლოროქინის და ჰიდროქსიქლოროქინის დროებითი ავტორიზაცია, რადგან ჩაითვალა, რომ აღნიშნული მედიკამენტები მეტად საზიანოა, ვიდრე სასარგებლო.[598]

მოხმარების შემთხვევაში, ჰიდროქსიქლოროქინი და ქლოროქინი გამოიყენება სიფრთხილით არსებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე პაციენტებში არითმიების მომატებული რისკის გამო. ამასთან, მკურნალობის დაწყებამდე რეკომენდებულია საბაზისო ექოკარდიოგრამის ჩატარება, განსაკუთრებით კრიტიკულ პაციენტებში.[802][803] სიფრთხილის გამოჩენაა ასევე საჭირო ამ მედიკამენტების გამოყენების დროს იმ წამლებთან ერთად, რომლებიც ახანგრძლივებენ QT ინტერვალს (მაგ. აზითრომიცინი), ვინაიდან იზრდება QT ინტერვალის გახანგრძლივების და/ან პარკუჭოვანი ტაქიკარდიის (Torsades de Pointes-ის ჩათვლით) რისკი.[804][805][806]

დამტკიცდა საინჰალაციო ლიპოსომური ჰიდროქსიქლოროქინის 1-ლი ფაზა.[807]

ლოპინავირი/რიტონავირი

პერორალური ანტირეტროვირუსული პროტეაზას ინჰიბიტორი. დამტკიცებულია აივ ინფექციის სამკურნალოდ.

RECOVERY კვლევის შედეგების თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირი COVID-19-ის მქონე, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში სასარგებლო არ არის. 28-დღიანი სიკვდილობის, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების რისკის და ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობის კუთხით განსხვავებები არ გამოვლინდა ორ სამკურნალო ჯგუფს შორის (ლოპინავირი/რიტონავირი და სტანდარტული მკურნალობა).[808]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევამ აჩვენა, რომ ლოპინავირი/რიტონავირი მცირე გავლენას ახდენს ან საერთოდ არ ახდენს გავლენას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებზე, რაც გაზომილია საერთო სიკვდილობის, ვენტილაციის დაწყების საჭიროების და საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობის პარამეტრებით.[766] სისტემური მიმოხილვისა და მეტა-ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ ლოპინავირმა/რიტონავირმა არ გამოამჟღავნა მნშვნელოვანი უპირატესობა ეფექტიანობის მრივ სტანდარტულ მკურნალობასთან, სხვა ანტივირუსულ მკურნალობებთან და ანტივირუსული მკურნალობის ჩაუტარებლობასთან შედარებით.[809] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მკაცრად ეწინააღმდეგება ლოპინავირი/რიტონავირის გამოყენებას, დაავადების სიმძიმის განურჩევლად. რეკომენდაცია ეყრდნობა დაბალი და საშუალო სიზუსტის მტკიცებულებებს.[564][607]

ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ლოპინავირი/რიტონავირის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადების საზოგადოება, საშუალო ხარისხის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, არ უწევს რეკომენდაციას ლოპინავირი/რიტონავირის გამოყენებას.[609]

ლოპინავირი/რიტონავირი იწვევს QT ინტერვალის გახანგრძლივებას და შეიძლება იწვევდეს ბრადიკარდიის რისკის მატებას, განსაკუთრებით ხანდაზმულ და კრიტიკულ პაციენტებში.[810]

ინტრავენური იმუნოგლობულინი

ინტრავენური იმუნოგლობულინი კვლევის ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში;[46][811] COVID-19-ის მძიმე ფორმის მქონე 58 პაციენტზე ჩატარებული რეტროსპექტული კვლევით გამოვლინდა, რომ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება თანმდევი მკურნალობის სახით ჰოსპიტალიზაციიდან 48 საათის ფარგლებში შესაძლოა ამცირებდეს მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას, ასევე ამცირებდეს ჰოსპიტალში/ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში დარჩენის ხანგრძლივობას და აქვეითებდეს 28-დღიან სიკვდილობას; თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კვლევას რამდენიმე შეზღუდვა აქვს.[812] არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები COVID-19-ის სამკურნალოდ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან საწინააღმდეგოდ.[813] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, არა-SARS-CoV-2-ის სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ინტერლეიკინ-6-ის (IL-6) ინჰიბიტორები

ინტერლეიკინ-6-ის ინჰიბიტორები (მაგ., ტოცილიზუმაბი, სილტუქსიმაბი) კლინიკური კვლევების ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. აღნიშნული მედიკამენტები სხვა ჩვენებებით უკვე დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში. აღნიშნული მედიკამენტები სხვა ჩვენებებით უკვე დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში. მიმდინარე სისტემური მიმოხილვის და მეტა-ანალიზის შედეგად დადგინდა (2020 წლის 8 ოქტომბრის მონაცემებით), რომ არსებობს საშუალო სარწმუნოების მტკიცებულებები, რომ ტოცილიზუმაბი ამცირებს მექანიკური ვენტილაციის რისკს ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. დაბალი სარწმუნოების მტკიცებულებები კოჰორტული კვლევებიდან მიუთითებს კავშირზე ტოცილიზუმაბსა და დაბალ სიკვდილობას შორის.[814] EMPACTA-ის მესამე ფაზის რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევით დადგინდა, რომ ტოკილიზუმაბი ამცირებს მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას პლაცებოსთან შედარებით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, თუმცა ამ ორ ჯგუფს შორის სიკვდილობის მხრივ სტატისტიკური განსხვავება არ დაფიქსირდა.[815] მიუხედავად ამისა, ამ კვლევამ ვერ მიაღწია კლინიკური სტატუსის პირველად საბოლოო წერტილს და აღმოჩნდა, რომ ტოკილიზუმაბი არ აუმჯობესებს სიკვდილობას.[816] კვლევების სრული შედეგები ჯერ არ გამოქვეყნებულა. სხვა რანდომიზებული კვლევებიც ურთიერთსაწინააღმდეგო შედეგებს იძლევა.[817][818][819][820] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ინტერლეიკინ-6 ინჰიბიტორების გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადების საზოგადოება, დაბალი ხარისხის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, არ უწევს რეკომენდაციას ტოკილიზუმაბის რუტინულ გამოყენებას ჰოსპიტალიოზებულ პაციენტებში.[609] დიდ ბრიტანეთში, ტოკილიზუმაბის ჩვენებას წარმოადგენს მძიმე პნევმონიით ინტენსიური მკურნალობის განყოფილებაში მოთავსებული შემთხვევა, რომელსაც სჭირდება სუნთქვითი მხარდაჭერა, ხოლო ინფექცია დადასტურებულია მიკრობიოლოგიური ტესტირებით; ასევე მაშინ, როდესაც მულტიდისციპლინურ ჯგუფს აქვს მტკიცე რწმენა კლინიკური და რადიოლოგიური მახასიათებლების საფუძველზე, რომ COVID-19 ყველაზე შესაძლო დიაგნოზია. ამასთან, პაციენტი არ უნდა აკმაყოფილებდეს მკურნალობის სპეციფიკურ გამორიცხვის კრიტერიუმებს.[821] დიდი ბრიტანეთის კვლევა RECOVERY-ს ფარგლებში ამჟამად იკვლევენ, არის თუ არა ტოცილიზუმაბი ეფექტური COVID-19-ის სამკურნალოდ.

ანაკინრა

ანაკინრა, ინტერლეიკინ-1-ის ინჰიბიტორი, გადის კვლევას COVID-19 პაციენტებში ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში სხვა ჩვენებებით. არაინვაზიურ ვენტილაციასთან და სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად (რომელიც მოიცავს ჰიდროქსიქლოროქინსა და ლოპინავირ/რიტონავირს) მაღალი დოზის ინტრავენური ანაკინრას გამოყენება, მცირემასშტაბიანი რეტროსპექტული კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, საშუალო-მძიმე მწვავე რესპირატორული დისტრესსინდრომითა და ჰიპერანთებით, უკავშირდებოდა 21-დღიანი გადარჩენადობის უფრო მაღალ მაჩვენებელს.[822] მცირე მასშტაბის, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად, ანაკინრა მნიშვნელოვნად ამცირებდა ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების და სიკვდილობის რისკს მძიმე პაციენტებში.[823] შემთხვევათა მცირე სერიის მიხედვით, ანაკინრა შეიძლება ეფექტური იყოს ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის მქონე პაციენტებში, თუ მკურნალობა ადრე დაიწყო მწვავე ჰიპოქსიური რესპირატორული უკმარისობის ჩვენებით.[824] მე-3 ფაზის კვლევა, რომლის ფარგლებში ანაკინრას ადარებდნენ სტანდარტულ მკურნალობას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, შეწყდა, ინტერვენციის ჯგუფში ჭარბი სიკვდილობის გამო.[825]

ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები ანაკინრას გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3] დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი აცხადებს, რომ მტკიცებულება საკმარისი არ არის ანაკინრას ეფექტურობის, უსაფრთხოების ან ხარჯთეფექტურობის დასადგენად ზრდასრულებსა და ბავშვებში, რომელთაც მეორეული ჰემოფაგოციტური ლიმფოჰისტიოციტოზი აქვთ SARS-CoV-2 ან მსგავსი კორონავირუსის ფონზე.[826]

ანტიგრანულოციტ–მაკროფაგის კოლონიის მასტიმულირებელი ფაქტორის (GM-CSF) მონოკლონური ანტისხეულები

მავრილიმუმაბი დაკავშირებულია გაუმჯობესებულ კლინიკურ გამოსავალთან, შედარებით სტანდარტულ თერაპიასთან არა-მექანიკურ ვენტილაციაზე მყოფ მძიმე პაციენტებში და სისტემური ჰიპერანთების დროს (ერთცენტრიანი, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად).[827] ლენზილუმაბი დაკავშირებულია ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის და/ან სიკვდილის ფარდობითი რისკის შემცირებასთან პაციენტებში, რომელთაც აღენიშნებათ მძიმე პვნემონია (შესაბამისი პაციენტების საკონტროლო კოჰორტასთან შედარებით, რომლებსაც ჩაუტარდათ მხოლოდ სტანდარტული მკურნალობა მცირე მოცულობის კვლევის ფარგლებში, რომელშიც 39 პაციენტი იღებდა მონაწილეობას).[828][829]

სიმსივნის ნეკროზის ალფა ფაქტორის ინჰიბიტორებით გამოწვეული

დიდ ბრიტანეთში დაიწყო კვლევა, რომლის ფარგლებშიც მოწმდება, არის თუ არა ადალიმუმაბი ეფექტური საზოგადოებაში, მათ შორის სამკურნალო დაწესებულებებში. კვლევაში მოწმდება ადალიმუმაბის ორი დოზა, ხოლო პაციენტების მონიტორინგი მიმდინარეობს 4 თვემდე პერიოდის განმავლობაში. ეს კვლევა მას შემდეგ დაიწყო, რაც ბოლოდროინდელი კვლევის მიხედვით დაფიქსირდა, რომ სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორის (TNF) ინჰიბიტორები განაპირობებს ჰოსპიტალიზაციის რისკის შემცირებას რევმატიული დაავადების და COVID-19-ის მქონე პაციენტებში.[830]

ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა

ღეროვანი უჯრედების თერაპიაზე მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები COVID-19-ის მქონე ზოგიერთ პაციენტში. არსებობს მოსაზრება, რომ მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები შესაძლოა ამცირებდეს ფილტვებში მიმდინარე პათოლოგიურ ცვლილებებს და აინჰიბირებდეს უჯრედულ იმუნურ ანთებით რეაქციას.[831] რემესტემსელ-L (ადამიანის ex vivo გამრავლებული მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები ჯანმრთელი ზრდასრული დონორების ძვლის ტვინიდან) ამჟამად გადის მე-3 ფაზის კვლევას საშუალო და მძიმე მწვავე რესპირატორული დისტრესსინდრომის სამკურნალოდ COVID-19-ით ინფიცირებულ პაციენტებში. პრეპარატმა, ამ ჩვენებისთვის მოიპოვა დაჩქარებული განხილვის ავტორიზაცია სურსათისა და წამლის სააგენტოს მიერ.[832] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] ადიპოზური მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები უნდა დადასტურდეს FDA-ის მიერ მძიმე შემთხვევების სამკურნალოდ.

გრანულოციტის კოლონიის მასტიმულირებელი ფაქტორი (G-CSF)

ლიმფოპენიის მქონე პაციენტებში (თანმხლები დაავადებების გარეშე) ჩატარებული რანდომიზებული კლინიკური კვლევების წინასწარი მონაცემებით, რეკომბინანტული G-CSF სტანდარტულ მკურნალოასთან ერთად არ აჩქარებს კლინიკურ გაუმჯობესებას მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით. საჭიროა უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევების ჩატარება იმის დასადგენად, სასარგებლოა თუ არა COVID-19-ის მქონე პაციენტებისთვის G-CSF, რომელიც ზრდის პერიფერიულ სისხლში ლეიკოციტებისა და ლიმფოციტების რაოდენობას.[833]

კალმეტ-გერენის ბაცილის (BCG) ვაქცინა

BCG ვაქცინაზე ზოგიერთ ქვეყანაში მიმდინარეობს კვლევა, რათა დადგინდეს მისი როლი COVID-19-ის პრევენციის კუთხით. კვლევაში ჩართულია სამედიცინო პერსონალიც. არსებობს გარკვეული მტკიცებულებები, რომ BCG ვაქცინაცია იცავს ბავშვებსა და მოზრდილებს სასუნთქი გზების სხვა ინფექციებისგან ბუნებრივი იმუნიტეტის მეხსიერების ინდუქციის მეშვეობით.[834] თუმცა, მისი გამოყენების მხარდამჭერი მტკიცებულებები არ არსებობს, ხოლო ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მას, როგორც COVID-19-ის საპრევენციო საშუალებას, რეკომენდაციას არ უწევს.[835]

ბემცენტინიბი

ექსპერიმენტული, მცირე ზომის მოლეკულა, რომელიც აინჰიბირებს AXL კინაზას. ბემცენტინიბი ონკოლოგიაში გამოიყენებოდა, თუმცა პრეკლინიკურ მოდელებში აღმოაჩნდა ანტივირუსული მოქმედებაც, მათ შორის SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ. პრეპარატი პირველი კანდიდატია დიდ ბრიტანეთში COVID-19-ის დაჩქარებული კვლევისა და წარმოების (ACCORD) პროგრამისთვის შესარჩევად.[836] კვლევაში შეწყდა ახალი პაციენტების მიღება, რადგან დიდ ბრიტანეთში ახალი შემთხვევები შემცირდა. პაციენტები, რომლებიც უკვე ჩაერთნენ კვლევაში, აგრძელებენ მკურნალობას კვლევის პროტოკოლით.

ანგიოტენზინ-II რეცეპტორის ანტაგონისტები

ანგიოტენზინ II რეცეპტორების ანტაგონისტები, როგორიცაა ლოსარტანი, კვლევის რეჟიმშია, როგორც პოტენციური სამკურნალო საშუალება. ითვლება, რომ ანგიოტენზინ გარდამქმნელი ფერმენტი-2-ის (ACE2) რეცეპტორი ვირუსის მიმაგრების მთავარი ადგილია.[837][838][839] თუმცა, ზოგიერთი ექსპერტის მოსაზრებით, აღნიშნულმა მედიკამენტებმა შეიძლება დაამძიმოს COVID-19 იმის გამო, რომ პაციენტებში, რომლებიც მათ იღებენ, ჭარბადაა ექსპრესირებული ACE2.

ანგიოტენზინ-II რეცეპტორის აგონისტები

პირველი რიგის პერორალური დაბალმოლეკულური ანგიოტენზინ-II-ის რეცეპტორის აგონისტმა, C21-მა გამოავლინდა ეფექტიანობა რანდომიზებული, ორმაგად ბრმა, პლაცებო-კონტროლირებულ, მე-2 ფაზის კვლევაში. C21 ამცირებს ჟანგბადის და მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების რისკს, პლაცებოსთან შედარებით, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში.[840][841]

ინტერფერონები

რანდომიზებული, პლაცებო-კონტროლირებული მე-2 ფაზის კვლევის მიხედვით დადგინდა, რომ საინჰალაციო ინტერფერონ ბეტა-1ა დაკავშირებულია კლინიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასთან და უფრო სწრაფ გამოჯანმრთელებასთან.[842] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევამ აჩვენა, რომ ინტერფერონ ბეტა-1ა მცირე გავლენას ახდენს ან საერთოდ არ ახდენს გავლენას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებზე, რაც გაზომილია საერთო სიკვდილობის, ვენტილაციის დაწყების საჭიროების და საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობის პარამეტრებით.[766] მცირემასშტაბიანი, არა-ბრმა, რანდომიზებული კლინიკური კვლევის მე-2 ფაზის ფარგლებში, COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გამოიცადა ინტერფერონ ბეტა-1ბ-ის, ლოპინავირი/რიტონავირის და რიბავირინის სამმაგი თერაპია. საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით (მხოლოდ ლოპინავირი/რიტონავირი), სამმაგი თერაპიის შემთხვევაში, ნაზოფარინგული ნაცხის უარყოფით შედეგამდე დროის მედიანა მნიშვნელოვნად ნაკლები აღმოჩნდა. კვლევაში ჩართვისას პაციენტებს მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის დაავადება აღენიშნებოდათ.[843] მე -2 ფაზის კვლევამ აჩვენა, რომ პეგინტერფერონ ლამბდა ამცირებს ვირუსულ დატვირთვას და ზრდის იმ მონაწილეთა რიცხვს, რომელთაც აქვთ ცხვირ-ხახის უარყოფითი ნაცხი 7 დღის განმავლობაში. კვლევა მოიცავდა მსუბუქ და საშუალო სიმძიმის ამბულატორიულ პაციენტებს, მკურნალობის შედარებას პლაცებოსთან.[844][845] დაწყებულია კლინიკური კვლევები საინჰალაციო რემდესევირსა და რემდესევირი პლიუს ინტერფერონ ბეტა-1a-ზე.[846] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ინტერფერონების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება მძიმე ან კრიტიკული პაციენტებისთვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ანტიბიოტიკები

დიდ ბრიტანეთში, PRINCIPLE კვლევის ფარგლებში ამჟამად აფასებენ მკურნალობის სამ სტრატეგიას ხანდაზმულ პაციენტებში (65 წელს ზემოთ პაციენტები ან 50 წელს ზემოთ პაციენტები არსებული დაავადებით): მხოლოდ სტანდარტული მკურნალობა; სტანდარტული მკურნალობა პლიუს აზითრომიცინი; და სტანდარტული მკურნალობა პლიუს დოქსიციკლინი.[847] UK RECOVERY კვლევამ აჩვენა, რომ აზითრომიცინს არ გააჩნია სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი კლინიკური სარგებელი (ე.ი. კლინიკაში ყოფნის დრო, ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის საჭიროება, 28-დღიანი სიკვდილობა) ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით. დიდი ბრიტანეთის მედიკამენტებისა და ჯანდაცვის პროდუქტების მარეგულირებელი სააგენტო ეწინააღმდეგება აზითრომიცინის გამოყენებას COVID-19-ის დადასტურებული ან საეჭვო შემთხვევის დროს ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, გარდა შემთხვევისა, როდესაც არსებობს ამ მედიკამენტის გამოყენების სხვა ჩვენებები.[848]

ივერმექტინი

ივერმექტინი, ფართო სპექტრის ანტიპარაზიტული აგენტი, ავლენს ეფექტურობას SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ ინ ვიტრო კვლევებში.[849] უცნობია, შეიძლება თუ არა ადამიანებში იმ დოზებამდე მისვლა, რომელიც SARS-CoV-2-ის ანტივირუსულ ეფექტს მოგვცემს.[850] COVID-19-ის მკურნალობის ან პრევენციის მიზნით ივერმექტინის გამოყენების რამდენიმე რესგიტრირებული კლინიკური კვლევა, მხოლოდ ივერმექტინის ან კომბინაციური რეჟიმის სახით (მაგ. დოქსიციკლინი, ჰიდროქსიქლოროქინი), მიმდინარეობს სხვადასხვა ქვეყნებში. საჭიროა დამატებითი რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევები. სისტემური მიმოხილვისა და მეტა-ანალიზის მიხედვით დადგინდა, რომ ივერმიცტინის დამატება სტანდარტულ მკურნალობაზე განაპირობედა კლინიკური მდგომარეობის და ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობის მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას, ვიდრე მხოლოდ სტანდარტული მკუირნალობა; თუმცა, მტკიცებულებების ხარისხი ძალიან დაბალია.[851] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ივერმექტინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ფავიპირავირი

მეტა-ანალიზის თანახმად, ფავიპირავირის ფონზე, სტანდარტთან შედარებით, უკეთესი იყო კლინიკური და რადიოლოგიური გაუმჯობესება.[852]

კოლხიცინი

არაერთ კვლევაში მოწმდება ანთების საწინააღმდეგო აგენტი კოლხიცინი, რომელიც გამოიყენება პოდაგრის და სხვა ანთებითი დაავადებების მართვისათვის. დიდი ბრიტანეთის კვლევა RECOVERY-ს ფარგლებში ამჟამად იკვლევენ, არის თუ არა კოლხიცინი ეფექტური COVID-19-ის სამკურნალოდ. მთავარი კლინიკური შედეგი, რომელიც შეფასდება კვლევის ფარგლებში, მკურნალობის დაწყებიდან 28 დღის თავზე, არის სიკვდილობა. სხვა კლინიკური შედეგებია: ზეგავლენა საავადყოფოში ყოფნის პერიოდზე და ვენტილაციის საჭიროება.[853]

ასპირინი

მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად არ არის რეკომენდებული, ასპირინი შესაძლოა იყოს ეფექტური COVID-19-ის მქონე პაციენტებში სისხლის კოლტების წარმოქმნის პრევენციისთვის. დიდი ბრიტანეთის RECOVERY კვლევა ამჟამად აფასებს, თუ რამდენად ამცირებს 28-ე დღის თავზე სიკვდილობას, კლინიკაში ყოფნის ხანგრძლივობას ან ვენტილაციის საჭიროებას ასპირინი + სტანდარტული მკურნალობა ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით.[854]

C ვიტამინი

C ვიტამინის დანამატი აჩვენებს გარკვეულ საიმედო შედეგებს ვირუსული ინფქეციების მკურნალობაში.[855] მაღალი დოზის ინტრავენური C ვიტამინი, COVID-19-ის მძიმე ფორმის სამკურნალოდ, წარმოადგენს კვლევის საგანს ზოგიერთ კვლევით ცენტრში.[856] არ არსებობს მტკიცებულებები, რომელთა მიხედვით შესაძლებელი იქნება C ვიტამინის სასარგებლოდ ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გაცემა COVID-19-ის მქონე პაციენტებისთვის; თუმცა, მიმდინარეობს მნიშვნელოვანი რაოდენობის კვლევაები.[857] პილოტური რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევის თანახმად, მაღალი დოზით ინტრავენური C ვიტამინი შეიძლება სარგებლიანი იყოს ოქსიგენაციის გასაუმჯობესებლად და სიკვდილობის შესამცირებლად კრიტიკულ პაციენტებში; თუმცა, კვლევა არ იყო საკმარისად ძლიერი.[858] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები C ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად არაკრიტიკულ ან კრიტიკულ პაციენტებში.[3]

ვიტამინი D

D ვიტამინის დანამატი დაკავშირებულია სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციების, მაგ., გრიპის, რისკის შემცირებასთან.[859][860][861][862] D ვიტამინი კლინიკურ კვლევაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებს შორის.[863][864] ამ ეტაპზე არ არსებობს მტკიცებულებები D ვიტამინის რეკომენდირებისთვის COVID-19-ის საპროფილაქტიკოდ ან სამკურნალოდ.[865] საპილოტრე რანდომიზებულმა კონტროლირებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მაღალი დოზის კალციფედიოლი, რომელიც D3 ვიტამინის ანალოგია, მნიშვნელოვნად ამცირებს ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში ინტენსიური მკურნალობის საჭიროებს და შესაძლია კლინიკურ შედეგებსაც აუმჯობესებდეს.[866] დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და კლინიკური დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი რეკომენდაციას უწევს D ვიტამინის დანამეტების გამოყენებას ზრდასრულებში (მათ შორის ორსულ და მეძუძურ ქალებში), ახალგაზრდებში და 4 წელს გადაცილებულ ბავშვებში ოქტომბრიდან ადრეულ მარტამდე (და წელიწადის სხვა პერიოდებში, როდესაც არსებობს D ვიტამინის დეფიციტის რისკი), ძვალ-კუნთოვანი ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად. თუმცა, ისინი ეწინააღმდეგებიან დანამატის გამოყენებას მხოლოდ COVID-19-ის პრევენციის ან მკურნალობის მიზნით, გარდა კლინიკური კვლევის კონტექსტისა.[867] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები D ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3]

პრობიოტიკები

არსებობს გარკვეული ახალი მტკიცებულებები, რომ ნაწლავური მიკროფლორის დისბიოზი, შესაძლოა, ჩართული იყოს COVID-19-ის პათოგენეზში.[335][336][337] პრობიოტიკებით შესაძლებელია ნაწლავური დაზიანების ან ანთების პრევენცია ან მკურნალობა, ნაწლავის მიკროგარემოს ცვლილებით; თუმცა, საჭიროა დამატებითი კვლევები.[868]

ტრადიციული ჩინური მედიცინა

ტრადიციული ჩინური მედიცინა გამოიყენეს ჩინეთში, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში როგორც გაიდლაინებით, ასევე კლინიკურ კვლევებში.[869] მეტა-ანალიზმა დაადგინა, რომ ჩინურმა მედიცინამ, სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად, მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა კლინიკური ეფექტურობა მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით; ამასთან, საჭიროა მაღალი ხარისხის, მრავალცენტრიანი, ფართომასშტაბიანი რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევების ჩატარება.[870]

ფლუვოქსამინი

სეროტონინის უკუმიტაცების სელექტიური ინჰიბიტორი, რომელსაც აქვს ძლიერი აფინურობა სიგმა-1 რეცეპტორის მიმართ. სიგმა-1 აგონიზმი არის იმუნური მოდულაციის პოტენციური მექანიზმი. უწინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ფლუვოქსამინი ამცირებს სეფსისის დროს არსებული ანთებითი პასუხის დამაზიანებელ ასპექტებს. ორმაგი ბრმა, რანდომიზებული, წინასწარი კვლევით, რომლის ფარგლებში ერთმანეთს ადარებდნენ ფლუვოქსამინსა და პლაცებოს სიმპტომური COVID-19-ის მქონე ზრდასრულ ამბულატორიულ პაციენტებში, აღმოჩნდა, რომ ფლუვოქსამინით ნამკურნალებ პაციენტებში 15 დღის შემდეგ მდგომარეობის გაუარესების უფრო დაბალი რისკი არსებობს. თუმცა, კვლევის ერთერთი შეზღუდვა არის შენარჩევის ზომა და პაციენტებზე ხანმოკლე დაკვირვება.[871]

ჰიპერბარული ჟანგბადი

წინასწარი მტკიცებულებების მიხედვით, COVID-19-ის მძიმე, გართულებული ფორმის მქონე პაციენტებში ძლიერი ჰიპოქსემიით, ჰიპერბარული ჟანგბადით მკურნალობა წარმატებული აღმოჩნდა.[872][873] ამჟამად კლინიკური კლევებისთვის მიმდინარეობს მონაწილეების შერჩევა.[874][875]

აზოტის ოქსიდი

კვლევებმა აჩვენა, რომ აზოტის ოქსიდი შესაძლოა ამცირებდეს სასუნთქი გზების ინფექციას ვირუსის ინაქტივაციისა და ეპითელურ უჯრედებში მათი გამრავლების ინჰიბირების გზით.[876] აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ საინჰალაციო აზოტის ოქსიდის ერთ-ერთ წამალზე მე-3 ფაზის კვლევის ჩატარების ნებართვა გასცა, რომელშიც COVID-19-ით დაავადებული 500-მდე პაციენტი იქნება ჩართული. ამჟამად სხვა კვლევებში მიმდინარეობს მონაწილეების დამატება.

ავიპტადილი

ნაწლავის ვაზოაქტიური პეპტიდის (იგივე RLF-100) სინთეტური ფორმა, რომელმაც აშშ სურსათისა და წამლის სააგენტოსგან გაფართოებული პროტოკოლის ავტორიზაცია მიიღო (მოიცავს პაციენტებს, რომლებიც არ პასუხობენ დამტკიცებულ თერაპიებზე და ვერ იღებენ ავიპტადილს კლინიკურ კვლევაში) ფილტვის მწვავე დაზიანების/მწვავე რესპირატორული დისტრესის სინდრომის სამკურნალოდ, რომელიც COVID-19-თან ასოცირდება. ინტრავენური და საინჰალაციო ფორმები ამჟამად მე-2 ფაზის და მე-3 ფაზის კლინიკურ კვლევებს გადის აშშ-ში.[877][878] მწარმოებელმა, მცირე ზომის შემთხვევა-კონტროლის ტიის კვლევის შედეგებზე დაფუძნებით, სურსათისა და წამლის სააგენტოსგან მოითხოვა გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა კრიტიკული დაავადების და სუნთქვის უკმარისობის მქონე პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებმაც ამოწურეს დამტკიცებული თერაპიები.[879]

იკატიბანტი

ბრადიკინინ B2 რეცეპტორის სელექტიური ანტაგონისტი. მცირე მასშტაბის შემთხვევა-კონტროლის კვლევის თანახმად (9 მონაწილე), არსებობს კავშირი იკატიბანტის მიღებასა და ოქსიგენაციის გაუმჯობესებას შორის, რაც მიუთითებს, რომ მიღება დაავადების ადრეულ სტადიებზე (ჰიპოქსიის ფონზე) შეიძლება იყოს სასარგებლო. მკურნალობის სტრატეგიები, რომელთა სამიზნეა კალიკრაინი-კინინის სისტემა, საჭიროებს რანდომიზებულ კვლევებს COVID-19-ის მქონე პაციენტებში.[880]

ტრადიპიტანტი

ნეიროკინინ-1 ანტაგონისტი, რომელიც კვლევის ფაზაშია ნეიროგენული ანთების სამკურნალოდ, რომელიც SARS-CoV-2-ის ინფექციის შემდეგ ფილტვში ვითარდება. ODYSSEY კვლევის შუალედური ანალიზის თანახმად, ჰოსპიტალიზებული პაციენტები უფრო სწრაფად გამოკეთდნენ ტრადიპიტანტის ფონზე, ვიდრე პლაცებო ჯგუფში. კვლევა მიმდინარეობს.[881][882]

ამ მასალის გამოყენება ექვემდებარება ჩვენს წესებს