ეტიოლოგია

Streptococcus pneumoniae (პნევმოკოკი) CAP-ის ყველაზე ხშირი გამომწვევი პათოგენია დაავადების სიმძიმისა და პაციენტის ასაკის მიხედვით.[14][15][16][17][18] თუმცა, სხვა კვლევების თანახმად, გრიპის ვირუსი მოზრდილებში CAP-ის ყველაზე ხშირი მიზეზია.[6][12] ევროპასა და აშშ-ში S pneumoniae შემთხვევების 30%-დან 35%-ში გამომწვევ პათოგენს წარმოადგენს.[4][15][19]სხვა გამომწვევი ბაქტერიული პათოგენებია aemophilus influenzae, Staphylococcus aureus (მათ შორისMRSA), A ჯგუფის სტრეპტოკოკები და Moxarella catarrhalis. 

ატიპური ბაქტერია ასევე ხშირი მიზეზია, თუმცა სიხშირე ვარირებს წლისა და ეპიდემიების შესაბამისად.[18][20]ატიპიური პათოგენების სიხშირე არაჰოსპიტალური პნევმონიის დროს გლობალურად დაახლოებით 22%-ს შეადგენს, თუმცა ეს მაჩვენებელი ლოკაციის მიხედვით იცვლება.[21] ატიპიური ბაქტერიებიდან ყველაზე ხშირია Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae და Legionella pneumophila. M pneumoniae გამომწვევ პათოგენს წარმოადგენს CAP-ის მქონე ამბულატორიული პაციენტების 37%-ში და სტაციონარული პაციენტების 10%-ში.[15][4]C pneumoniae გამომწვევ პათოგენს წარმოადგენს CAP-ის შემთხვევების 5%-დან 15%-ში,[22] ხოლო L pneumophila (განსაკუთრებით 1-ლი სეროლოგიური ჯგუფის) - CAP-ის შემთხვევების 2%-დან 6%-ში იმუნოკომპეტენტურ პაციენტებში.[23]სისტემურმა მიმოხილვამ დაადგინა, რომ Chlamydia psittaci გამომწვევ პათოგენს წარმოადგენდა პაციენტების 1%-ში.[24] თუმცა, ჰოლანდიურმა კვლევამ ნახველის პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციით (PCR) (სადაც მისი გაკეთება შესაძლებელი იყო) 4,8% შემთხვევაში გამოავლინა C psittaci, როგორც არაჰოსპიტალური პნევმონიის გამომწვევი.[25]

Pseudomonas aeruginosa შეიძლება ასევე ხშირი იყოს პნევმონიის მქონე პაციენტებში, რაც რეგიონზეა დამოკიდებული; თუმცა, ის უფრო ხშირია ჰოსპიტალური და ვენტილატორული პნევმონიის, ვიდრე CAP-ის დროს. ჩინეთში ჩატარებული სისტემური მიმოხილვის თანახმად, იგი CAP-ის დროს მიღებული ყველა იზოლატის 7,7%-ს შეადგენდა.[26]

რესპირატორული ვირუსები დაფიქსირებულია CAP-ით ჰოსპიტალიზებული იმუნოკომპეტენტური პაციენტების დაახლოებით 10 - 30%-ში.[15][27][28][29]გრიპის ვირუსი A/B, რესპირატორული სინციტიური ვირუსი, ადენოვირუსი, რინოვირუსი და პარაინფლუენცას ვირუსი CAP-ის ყველაზე ხშირი მიზეზებია იმუნოკომპეტენტურ მოზრდილებში. CAP-ის გამომწვევი ახლადაღმოჩენილი პათოგენები მოიცავს მეტაპნევმოვირუსს და კორონავირუსებს.[30] PCR-ის გამოყენების გამო ვირუსული ეტიოლოგიის დადგენა იზრდება.

CAP-ის პოლიმიკრობული ეტიოლოგია ვარირებს 5.6%-დან 13%-მდე პოპულაციის და გამოყენებული მიკრობული სადიაგნოსტიკო ტესტების შესაბამისად.[15][28][31]

პათოფიზიოლოგია

პნევმონია ვითარდება ფილტვის პარენქიმაში პათოგენური მიკროორგანიზმის ინვაზიის და ჭარბად ზრდის შედეგად, რაც არღვევს მასპინძლის თავდაცვას და იწვევს ინტრაალვეოლურ ექსუდაციას.[32]

პნევმონიის გავნვითარება და მისი სიმძიმე დამოკიდებულია პათოგენურ ფაქტორებსა (ვირულენტობა, ინოკულუმის ზომა) და მასპინძის ფაქტორებს შორის ბალანსზე. CAP-ის მიკრობული მიზეზები განსხვავდება ფაქტორების შესაბამისად, როგორიცაა განსხვავება ადგილობრივ ეპიდემიოლოგიებს შორის, გარემო (ამბულატორია, საავადმყოფო ან ინტენსიური თერაპიის პალატა), დაავადების სიმძიმე და პაციენტის მახასითებლები (მაგ: სქესი, ასაკი და თანამდევი დაავადებები).[15]

ზედა სასუნთქ გზებში არსებულმა მიკრობებმა შესაძლოა შეაღწიონ ქვედა სასუნთქ გზებში მიკროასპირაციის გზით. თუმცა, ფილტვების თავდაცვის მექანიზმები (თანდაყოლილი და შეძენილი) ქვედა სასუნთქ გზებს სტერილურად ინახავს. პნევმონიის განვითარება მიუთითებს მასპინძლის თავდაცვის დაზიანებაზე, გარკვეულ ვირულენტურ მიკროორგანიზმთან ექსპოზირებასა ან ინოკულუმის დიდ ზომაზე.

დაგვიანებული იმუნური პასუხი (მაგ: აივ ინფექციით ან ხანდაზმულობით განპირობებული) ან თავდაცვის მექანიზმის დისფუნქცია (მაგ: მიმდინარე ან პასიური მწეველობა, ფილტვების ობსტრუქციული დაავადება ან ასპირაცია) პაციენტებში იწვევს მომატებულ მგრძნობელობას რესპირატორული ინფექციებისადმი.[5]

პათოგენებმა შესაძლოა მიაღწიონ ქვედა სასუნთქ გზებს 4 მექანიზმის მეშვეობით:

  • ინჰალაცია, ვირუსების შეღწევის და ატიპური პნევმონიის განვითარების ყველაზე ხშირი გზა ახალგაზრდა ჯანმრთელ პაციენტებში. ინფექციური აეროზოლების ჩასუნთქვა ხდება მგრძნობიარე პაციენტის სასუნთქ ტრაქტში და იწყება ინფექცია

  • პირხახის სეკრეტების ასპირაცია ტრაქეაში, პირველადი გზაა, რომლის მეშვეობითაც პათოგენები შეაღწევენ ქვედა სასუნთქ გზებში

  • ჰემატოგენური გავრცელება ლოკალური დაინფიცირებული ადგილიდან (მაგ: მარჯვენა-მხრივი ენდოკარდიტი)[33]

  • პირდაპირი გავრცელება მიმდებარე დაინფიცირებული კერიდან (მაგ: ტუბერკულოზი, შესაძლოა გავრცელდეს ახლოს მდებარე ლიმფური კვანძებიდან პერიკარდიუმსა ან ფილტვებში, თუმაც იშვიათად).

არსებობს ახალი თეორია, რომ CAP შეიძლება უფრო მეტად გამოწვეული იყოს ფილტვების ნორმალური ფლორის დისბიოზით, ვიდრე პათოგენური მიკროორგანიზმების სტერილურ გარემოში შეჭრით; თუმცა, ეს მოდელი შემდგომ კვლევას მოითხოვს.[34]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით