ანამნეზი და გასინჯვა

ძირითადი დიაგნოსტიკური ფაქტორები

მწვავე გამწვავების მქონე პაციენტებში ჩვეულებრივ აღინიშნება დისპნოეს სტაბილური მომატება საბაზისო დონიდან ყოველდღიური ცვლილების მიღმა.[11]

ხშირად განისაზღვრება ხველის ხასიათის და სიხშირის ცვლილება.[11] ეს ცვლილება უნდა იყოს პაციენტის ტიპური ხველის ყოველდღიური ცვლილების მიღმა.[1]

COPD-ის მქონე ყველა პაციენტს აქვს ამოსუნთქვის ნაკადის შეზღუდვა და ამან შეიძლება გამოიწვიოს მსტვინავი სუნთქვა. გამწვავების მქონე პაციენტებს შეიძლება ჰქონდეთ უფრო მძიმე მსტვინავი სუნთქვა და ამოსუნთქვის ფაზის გახანგრძლივება გასინჯვისას. თუმცა, ბევრ პაციენტში მსტვინავი სუნთქვა არ არის გამოვლენილი.

შხირად დაფიქსირდა მოცულობა ან ხასიათის (სისქე, ფერი) ან ორივეს ცვლილებები. ჩირქოვანი ნახველის არსებობა, როგორც ჩანს, სენსიტიური და სპეციფიკურია მაღალი ბაქტერიული დატვირთვისთვის და შეიძლება ხელი შეუწყოს პაციენტთა ჯგუფების იდენტიფიცირებას, რომლებსაც შეუძლიათ უმეტესი სარგებლის მიღება ანტიბიოტიკებით მკურნალობისგან.[177][178]

ტაქიპნოეს ხშირად აქვს ადგილი და შეიძლება მძიმე იყოს. მნიშვნელოვანია პაციენტზე დაკვირვება რესპირატორული უკმარისობის ნიშნებზე.

მოსალოდნელი რესპირატორული უკმარისობის შესაძლო ნიშანი.

სხვა დიაგნოსტიკური ფაქტორები

COPD-ის წარსული სამედიცინო ანამნეზი უნდა მოვიძიოთ, ისევე როგორც სხვა მდგომარეობები, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს დიფერენციალურ დიაგნოზში განხილული სხვა მწვავე პრობლემის ალბათობაზე. წინა წელს ორი ან მეტი გამწვავების ანამნეზის მქონე ადამიანები, ან ისინი, ვისაც წინა წელს გამწვავების გამო ჰოსპიტალიზაციის ანამნეზი აქვთ, მიიჩნევიან შემდგომი გამწვავებების მაღალი რისკის პაციენტებად[1]

მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, აქვთ თუ არა პაციენტებს თამბაქოს კვამლის მიმართ მნიშვნელოვანი ექსპოზიციის ანამნეზი და ამჟამად ეწევიან თუ არა.

მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, აქვთ თუ არა პაციენტებს გულძმარვის, პირში მწარე გემოს, ჭამის შემდეგ ხველის ან მოხრჩობის, საყლაპავის ხვრელის თიაქრის და/ან გასტრო-ეზოფაგური რეფლუქის ან ყლაპვის გაძნელების ანამნეზი.[65][66] თუმცა, გასტრო-ეზოფაგური რეფლუქსი უნდა ჩაითვალოს განმეორებითი გამწვავების პოტენციურ მიზეზად, მაშინაც კი, თუ პაციენტს არ აღენიშნება გასტრო-ეზოფაგური რეფლუქსის ზემოაღნიშნული ტიპური სიმპტომები და ნიშნები.

ხელმისაწვდომი კვლევები არ იძლევა ინფორმაციას, აუმჯობესებს თუ არა რეფლუქსის მკურნალობა COPD-ის გამწვავებას.

ეს სიმპტომები და სხვა არასპეციფიკური სიმპტომები, როგორიცაა უძილობა, აქტივობის დონის შემცირება და მადის დაკარგვა, როგორც წესი, იდენტიფიცირებულია COPD-ის გამწვავების მქონე ადამიანებში.[173][176]

მიუხედავად იმისა, რომ ეს სიმპტომები დიდ გავლენას ახდენს პაციენტის ცხოვრების ხარისხზე, ისინი, ზოგადად, არ გამოიყენება იმის დასადგენად, არის თუ არა გამწვავება.

ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს ჰაერის ნაკადის შეზღუდვის გაუარესებით და გულმკერდის ჰიპერინფლაციით.[14] თუმცა, მიოკარდიუმის ინფარქტის ან პნევმოთორაქსის შესაძლებლობა უნდა იქნას მხედველობაში მიღებული, თუ აღინიშნება გულმკერდის შებოჭილობა ან სხვა დისკომფორტი გულმკერდის არეში.

შეიძლება განვითარდეს როგორც გაძლიერებული ჰიპოქსიური ვაზოკონსტრიქციის შედეგი გამწვავებით გამოწვეული ჰიპოქსემიის გამო. ამით გამოწვეულმა ფილტვის სისხლძარღვთა რეზისტენტობამ და/ან ფილტვის არტერიის წნევის მომატებამ შეიძლება გამოიწვიოს მარჯვენა გულის მწვავე უკმარისობა. შეიძლება აღინიშნებოდეს მომატებული წნევა საუღლე ვენაში, ჰეპატოიუგულარული რეფლუქსი, პერიფერიული შეშუპება და ფარდობითი ჰიპოტენზია

საჭიროა დადგენა, აქვს თუ არა პაციენტს მნიშვნელოვანი ექსპოზიციის ანამნეზი შავი კვამლის, როგორიცაა ხის კვამლი, მტვერი და/ან სხვა დამაბინძურებელი ნივთიერებების მიმართ.

ძილიანობის, დაბნეულობა და/ან პიროვნების ცვლილების ჩათვლით

ბაქტერიული ინფექციის ნიშნები (ნახველში ჩირქის და/ან მოცულობის მომატება) შეიძლება მივიჩნიოთ ანტიმიკრობული თერაპიის ჩვენებად.[1] ზოგადად, მწვავე გამწვავების მქონე ადამიანების <50%-ს აქვს ცხელება.[31][35][58]

მაღალი და/ან მუდმივი ცხელების არსებობამ უნდა გამოიწვიოს ბაქტერიული პნევმონიის ან გრიპის ვირუსის ინფექციის არსებობაზე ეჭვი

მოსალოდნელი რესპირატორული უკმარისობის ნიშანი.

მოსალოდნელი რესპირატორული უკმარისობის ნიშანი.

რისკფაქტორები

მიიჩნევა, რომ ბაქტერიული პათოგენები პასუხისმგებელია COPD-ის გამწვავების უმრავლესობაზე. მტკიცებულება მოწმობს, რომ ჩირქოვანი ნახველის არსებობა ხშირად უკავშირდება ქვედა სასუნთქი გზების ბაქტერიულ ინფექციას.[58] იმის გამო, რომ COPD-ის მქონე ადამიანებში ქვედა სასუნთქი გზები სტერილური არ არის, სიფრთხილით უნდა გაკეთდეს ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების ნიმუშის კულტურის შედეგების ინტერპრეტაცია. არსებობს შერეული მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ COPD-ის გამწვავების მქონე პაციენტებში არის უფრო დიდი ბაქტერიული კოლონია საბაზისო დონესთან შედარებით.[59][60]

ყველაზე ხშირად გამოვლენილი ბაქტერიული პათოგენებია: Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae და Moraxella catarrhalis.[31][51] სხვა გრამდადებითი პათოგენების როლი, როგორიცაა Staphylococcus aureus და გრამუარყოფითი პათოგენების როლი, როგორიცაა Pseudomonas aeruginosa, COPD-ის გამწვავების პათოგენეზში ნაკლებად არის განმსაზღვრული, მაგრამ უფრო მძიმე COPD-ისა და გამწვავებების მეტი სიხშირის და/ან სიმძიმის მქონე პაციენტები, ან ბოლო დროს ჰოსპიტალიზირებული პაციენტები, ან რომლებიც ბოლოს დროს (2 კვირის განმავლობაში) ყოველდღიურად იღებდნენ სისტემურ კორტიკოსტეროიდებს (ანუ, პრედნიზოლონის >10 მგ/დღეში) უფრო სავარაუდოდ, კოლონიზირებულები არიან ამ პათოგენებით.[31][61]

აღსანიშნავია, რომ COPD-ის მქონე ადამიანებისთვის ბაქტერიების ახალი შტამის შეძენა გამწვავების რისკია.[62] თანდაყოლილი და/ან ადაპტიური იმუნური პასუხის ცვლილებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ანთების და ინფექციის ციკლური გაგრძელება.[42]

რესპირატორული ტრაქტის ბაქტერიული და ვირუსული პათოგენებით პარალელური ინფექცია უფრო მძიმე ეპიზოდებთან ასოცირდება.[50] ზომიერი და მძიმე გამწვავების ანტიბიოტიკებით მკურნალობა დაკავშირებული იყო შედეგების გაუმჯობესებასთან.[63][64] გრიპის აცრას შეიძლება ჰქონდეს დამცავი ეფექტი Pseudomonas aeruginosa-თი დაინიფიცირების რისკის შემცირების გამო.[31]

გასტროეზოფაგური რეფლუქსი და/ან ყლაპვის ფუნქციის მოშლა, ასოცირებული ასპირაციასთან, COPD-ის გამწვავების ხშირი გამომწვევი მიზეზია[65][66] ხელმისაწვდომი კვლევები არ იძლევა ინფორმაციას, აუმჯობესებს თუ არა რეფლუქსის მკურნალობა COPD-ის გამწვავებას.

სავარაუდოდ, რესპირატორული ვირუსები პასუხისმგებელია გამწვავების 22%-დან 50%-მდე.[33]

რინოვირუსიგამოყოფილი იყო COPD-ის გამწვავებების მქონე პაციენტებში უფრო ხშირად, ვიდრე სხვა ვირუსები.[67]

გრიპი, რესპირატორული სინციტიური ვირუსი, პარაგრიპი, კორონავირუსი, ადენოვირუსი და ადამიანის მეტაპნემოვირუსი ასევე ასოცირდება ეპიზოდებთან.[31][34][35][68]

რესპირატორულ ვირუსებთან ასოცირებული გამწვავებები უფრო მძიმეა და უფრო ხანგრძლივი, ვიდრე სხვა ტრიგერ ფაქტორებთან დაკავშირებული.[67][69] ვირუსებით და ბაქტერიული პათოგენებით კო- ინფექცია არ არის იშვიათი.

გამოითქვა ჰიპოთეზა, რომ ქვედა სასუნთქ გზებში რესპირატორული ვირუსების ქრონიკული არსებობა შესაძლოა გარკვეულ როლს ასრულებდეს COPD-ოს პათოგენეზში.[70]

დამაბინძურებლების, კერძოდ, აზოტის დიოქსიდის (NO2), გოგირდის დიოქსიდი (SO2), ოზონის (O3) და შავი კვამლის ნაწილაკების, მათ შორის ხის კვამლის მომატებული დონეები ასოცირდება COPD-ის მქონე ადამიანებში გამწვავების და საავადმყოფოებში მიმართვის მეტ სიხშირესთან.[71][72][73] ჰაერის დაბინძურების პიკებმა ასევე შეიძლება გაზარდოს ჰოსპიტალიზაციების სიხშირე და სიკვდილიანობა.[74]

აღმოჩნდა, რომ ამ დამაბინძურებლებიდან ბევრის მიმართ ექსპოზიცია იწვევს ანთებით რეაქციას რესპირატორულ ტრაქტში.[28]

ატიპური მიკროორგანიზმები (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, Legionella) დაკავშირებულია გამწვავებებთან, თუმცა კვლევები ურთიერთსაწინააღმდეგოა.[75][76][77] არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულება იმის სესახებ, რომ ატიპური ბაქტერიული პათოგენების ანტიმიკრობული დაფარვა აუმჯობესებს შედეგებს.

ტემპერატურისა და ტენიანობის ცვლილებები ასოცირებულია COPD-ის გამწვავების გაზრდილ რისკთან.[28][78] თუმცა, გაურკვეველია, რა იწვევს ამ ასოციაციას - გარემო ტემპერატურის და/ან ტენიანობის ცვლილებები, თუ ინფექციის რისკის ცვლილებები რესპირატორული ვირუსების და/ან სხვა პათოგენების გამო.

გამწვავების მაჩვენებლები და ყველა მიზეზით სიკვდილიანობა, როგორც წესი, უფრო მაღალია ზამთრის თვეებში.[19]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით