ბოლო მიმოხილვა: 27 ოქტომბერი 2020
ბოლო განახლება: 03 მარტი 2020

შესავალი

მდგომარეობა
აღწერა

აივ ინფექცია არის პანდემიური ხასიათის ინფექციური დაავადება, რომლის ზეგავლენაც საზოგადოებაზე არის უპრეცედენტო. გამოწვეულია რეტროვირუსის მიერ, რომელიც იჭრება და მრავლდება ადამიანის ლიმფოციტებსა და მაკროფაგებში, რითაც შლის იმუნურ სისტემას წლების განმავლობაში; მისი კულმინაცია არის იმუნოდეფიციტი და რიგი ოპორტუნისტული და სხვა ინფექციებისაკენ მიდრეკილების და ასევე, გარკვეული ავთვისებიანი მდგომარეობების განვითარება.

აივ ინფიცირებულ ქალებში ორსულობა გართულებულია არა მხოლოდ თავისთავად აივ ინფექციით, არამედ ასევე აივ-თან ასოცირებული სამედიცინო და ფსიქოსოციალური თანმდევი დაავადებებით. ორსულობის დროს აივ-ინფექცია საფრთხეს უქმნის დედათა იმუნურ ჯანმრთელობას და შეიძლება გამოიწვიოს აივ-ის პერინატალური ტრანსმისია საშვილოსნოში, მშობიარობის დროს, ან მშობიარობის შემდეგ ძუძუთი კვების მეშვეობით.

აივ ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა

ანტირეტროვირუსული თერაპიის ჩატარება აივ-უარყოფითი პირებისთვის, რომლებიც შესაძლოა პროფესიულად ან სქესობრივად ექსპოზირებულნი იყვნენ აივ-თან. აივ ექსპოზიციის შემდეგ შეიძლება იყოს ხანმოკლე პერიოდი ინფექციის განვითარებამდე, რომლის დროსაც ანტირეტროვირუსული თერაპიით შესაძლებელია ვირუსის რეპლიკაციის პრევენცია.

კლინიკური სინდრომები, რომლებიც აივ შორსწასულ სტადიებზე დარღვეული იმუნიტეტის შედეგად ვითარდება. აღნიშნული ავადმყოფობები უხშირესად ვითარდება არანამკურნალები აივ ინფექციის მქონე პაციენტებში ან მათში, რომლებშიც ანტირეტროვირუსული მკურნალობა სასარგებლო არ აღმოჩნდა. ტუბერკულოზი, Pneumocystis jirovecii პნევმონია, კანდიდოზი, კრიპტოკოკოზი, ტოქსოპლაზმოზი, ციტომეგალოვირუსული ინფექცია, Mycobacterium avium complex (MAC) ინფექციები, Herpes simplex ინფექცია და კრიპტოსპორიდიოზი აივ-დაკავშირებული ოპორტუნისტული ინფექციებია, რომლებიც ხშირად გვხვდება კლინიკურ პრაქტიკაში.

შიდსის განმსაზღვრელი ყველაზე გავრცელებული ოპორტუნისტული ინფექცია. ეს არის ფილტვების ინფექცია, რომელიც გამოწვეულია სოკოვანი მიკროორგანიზმით Pneumocystis jirovecii (ადრე ცნობილი იყო როგორც Pneumocystis carinii). ტიპურად, იწვევს კლინიკურ დაავადებას მძიმედ იმუნოკომპრომისულ პაციენტებში, როგორიცაა აივ-დადებითი პაციენტები CD4 უჯრედების რაოდენობით <200 უჯრედი/მიკროლიტრზე, პაციენტები, რომლებსაც ჩაუტარდათ ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია, მკვრივი ორგანოს ტრანსპლანტაცია, ან რომლებიც იმყოფებიან ქრონიკულ იმუნოსუპრესულ მკურნალობაზე.

შიდსის მქონე პაციენტებს შორის სიკვდილის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია მსოფლიოს მასშტაბით. ეს არის ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს Mycobacterium tuberculosis. მრავალ შემთხვევაში, M tuberculosis არააქტიურ მდგომარეობაშია, სანამ ის აქტიურ ტუბერკულოზს გამოიწვევს. ყველაზე ხშირად ის აზიანებს ფილტვებს და გადაეცემა ამ ფორმით, მაგრამ შეიძლება დააზიანოს ორგანოთა თითქმის ყველა სისტემა, ლიმფური კვანძების, ცენტრალური ნერვული სისტემის, ღვიძლის, ძვლების, შარდსასქესო ტრაქტის და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ჩათვლით.

Mycobacterium avium-intracellulare (MAI), აგრეთვე ცნობილი, როგორც mycobacterium avium complex (MAC), შედგება მიკობაქტერიების 2 სახეობისგან, M avium და M intracellulare. როგორც წესი, იწვევს 3 დაავადების სინდრომს: ფილტვის დაავადება, კისრის ლიმფადენოპათია და დისემინირებული დაავადება. აივ ინფიცირებულ ადამიანებს, რომლებსაც CD4 უჯრედების რაოდენობა 50 უჯრედი/მიკროლიტრზე ნაკლები აქვთ, ინფექციის მაღალი რისკი აღენიშნებათ.

გამოწვეულია პროტოზოული პარაზიტით Toxoplasma gondii. აივ ინფიცირებულ ადამიანებს, რომლებსაც CD4 უჯრედების რაოდენობა 50 უჯრედი/მიკროლიტრზე ნაკლები აქვთ, ინფექციის მაღალი რისკი აღენიშნებათ. კატები პარაზიტის საბოლოო მასპინძლები არიან. ადამიანები შუალედური მასპინძლები არიან და ინფიცირდებიან უმი ხორცის მიღებით, რომელიც დაინფიცირებულია ქსოვილოვანი ცისტებით (ბრადიზოიტები), ოოცისტებით დაბინძურებული სხვა საკვების ან წყლის მიღებით ან ტაქიზოიტების ტრანსპლაცენტური გავრცელებით. ადამიანები მთელი სიცოცხლის მანძილზე რჩებიან ინფიცირებულნი და ხშირად უსიმპტომონი არიან, თუ პაციენტს არ აქვს იმუნოსუპრესია.

გამოწვეულია Cryptococcus სახეობებით. Cryptococcus neoformans ვარი grubii და Cryptococcus neoformans იწვევს ავადობას და სიკვდილობას, განსაკუთრებით იმუნოსუპრესიულ პოპულაციებში, როგორებიცაა აივ-ის მქონენი. პაციენტები, რომლებსაც დარღვეული უჯრედული იმუნიტეტი აქვთ, კრიპტოკოკოზის შეძენის მაღალი რისკის ქვეშ არიან, განსაკუთრებით, ვისაც CD4 უჯრედების რაოდენობა 100 უჯრედი/მიკროლიტრზე ნაკლები აქვთ.

ციტომეგალოვირუსი (CMV) წარმოადგენს ყველგან გავრცელებულ ბეტა-ჰერპეს ვირუსს, რომელიც აინფიცირებს ადამიანების უმეტესობას. ნორმალური იმუნური ფუნქციის მქონე პირებში პირველადი ინფექცია, ჩვეულებრივ, უსიმპტომოა. პირველადი ინფექციის შემდეგ, მასპინძლის სხვადასხვა უჯრედებში, ციტომეგალოვირუსი ამყარებს სიცოცხლის მთელ მანძილზე ლატენტურობის მდგომარეობას, პერიოდული სუბკლინიკური რეაქტივაციებით, რომლებიც კონტროლირდება ფუნქციონირებადი იმუნური სისტემით. როდესაც ძლიერ დასუსტებული იმუნური სისტემის მქონე პაციენტებში (ტრანსპლანტირებულ პაციენტებში ან CD4 რაოდენობა <50 უჯრედი/მიკრილიტრის მქონე შიდსით დაავადებულ პაციენტებში) ხშირად ადგილი აქვს CMV უკონტროლო რეპლიკაციას, რაც იწვევს კლინიკურ მანიფესტაციებს, რომლებიც ხსიათდება ცხელებით, ძვლის ტვინის სუპრესიით, და ქსოვილის-ინვაზიური დაავადებით.

ერთ-ერთი ყველაზე დიაგნოსტირებული ოპორტუნისტული ინფექცია აივ-ით მცხოვრებ ადამიანებს შორის. მოიცავს პირის ღრუს ადგილობრივ ინფექციას Candida-ს გვარის საფუარა სოკოებით, უმენტესად C albicans. მიუხედავად იმისა, რომ Candida ადამიანის კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის და შარდსასქესო ტრაქტის ნორმალურ ფლორად ითვლება, ლორწოვანი მემბრანების ადგილობრივი ინფექციის (ოროფარინგული კანდიდიაზი, ეზოფაგიტი, ვულვოვაგინიტი), კეროვანი ინვაზიის (ენდოფთალმიტი, მენინგიტი, ენდოკარდიტი) და სისტემური გავრცელების (კანდიდემია) გამოწვევა შეუძლია.

ყველაზე ხშირი სიმსივნური წარმონაქმნია აივ ინფიცირებულ პირებში. დაბალი ხარისხის ვაზოფორმატიული ნეოპლაზმა, რომელიც ასოცირდება ადამიანის ჰერპესვირუს-8 ან კაპოშის სარკომის ჰერპესვირუსულ ინფექციასთან. დაზიანება ხშირად მოიცავს კანსა და ლორწოვანებს, თუმცა შეიძლება გახდეს უფრო გავრცობილი და ჩართოს ლიმფური კვანძები და ვისცერული ორგანოები. კანის დაზიანებები თავდაპირველად კეროვანია, შემდეგ ფოლაქის და საბოლოოდ წყლულოვანი სიმსივნური კვანძების სახეს იღებს.

კანის დაზიანება ხშირად ასახავს იმუნურ სტატუსს და მასზე დაყრდნობით შეიძლება ვიმსჯელოთ აივ ინფიცირებული პაციენტის გრძელვადიან პროგნოზზე. აივ-ის დროს კანის დაავადებების ეტიოლოგიები განსხვავებულია, თუმცა მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ის, რომ კანის ზოგიერთი დაავადება გარკვეულად სპეციფიკურია აივ ინფექციისთვის (მაგ. კაპოშის სარკომა, პირის ღრუს "თმიანი" ლეიკოპლაკია, პაპულური მქავანა გამონაყარი, აივ ფოტოდერმატიტი), ხოლო სხვა დაავადებები შეიძლება შეგვხვდეს არაინფიცირებულ პაციენტებშიც, თუმცა აივ-ის დროს სხვა ფორმას იღებენ.

აივ ინფექციის დროს მენტალური სტატუსის ცვლილების მიზეზები შეიძლება იყოს როგორც მწვავე მდგომარეობები (რაც ხშირად წარმოადგენს აივ-თან დაკავშირებულ ოპორტუნისტულ ინფექციას ან ასოცირებულ სისტემურ დაავადებას) ისე პროგრესული ნეიროკოგნიტური დაავადება ან თანმხლები ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. ნეიროფსიქოლოგიური პრობლემები აივ ინფექციის პირდაპირი გამოვლინებაა: მაგ. აივ ასოცირებული ნეიროკოგნიტური დარღვევების სპექტრის ან ფსიქიატრიული თანხმლები პათოლოგიის (მაგ., დეპრესია ან ალკოჰოლის/ნარკოტიკების მოხმარება) სახით.

თანაავტორები

BMJ Publishing Group

Disclosures

This overview has been compiled using the information in existing sub-topics.

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით