ეპიდემიოლოგია

1976 წელს მოხსენება გაკეთდა ზაირში (რომელიც დღეისათვის მოიხსენიება როგორც კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), ებოლას ვირუსით ინფიცირების პირველი შემთხვევის შესახებ. იქ დაფიქსირდა ინფიცირების 318 შემთხვევა და გარდაცვალების 280 შემთხვევა, 88% ლეტალობის მაჩვენებელი.[24] ამ ეპიდაფეთქების დროს დაავადების გადაცემას მივყავართ იამბუკუს მისიის საავადმყოფოში ამბულატორიული პაციენტების კლინიკაში დაბინძურებული ნემსების გამოყენების ფაქტთან. აღნიშნული პერიოდიდან მოყოლებული, ცენტრალურ და დასავლეთ აფრიკაში ხშირად ხდებოდა ეპიდაფეთქებები.[25]

ეპიდაფეთქებაზე პასუხიმგებელი ებოლას ვირუსის ყველაზე მეტად გავრცელებული სახეობაა ზაირის ებოლავირუსი, ხოლო აღნიშნულის შემდეგ კი ყველაზე მეტად გავრცელებულ სახეობებს შორის არის სუდანის ებოლავირუსი.

ზაირის ებოლავირუსი პასუხისმგებელია 2014 წელს დასავლეთ აფრიკის ეპიდაფეთქებაზე. პირველად აღირიცხა 2014 წლის მარტში. ეს იყო 1976 წელს ვირუსის აღმოჩენის შემდეგ უდიდესი ეპიდაფეთქება. გენეტიკური სეკვენირებით ნაჩვენებია, რომ 2014 წლის ეპიდაფეთქების დროს ინფიცირებული პაიცენტებისგან იზოლირებული ვირუსი 97%-ით მსგავსია 1976 წელს პირველად აღმოცენებული ვირუსის.[26] აღინიშნა 28 000-ზე მეტი შემთხვევა (დადასტურებული, შესაძლო და სავარაუდო) და 11 000-ზე მეტი სიკვდილი.

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2018 წლის აგვისტოში გამოცხადდა ახალი ეპიდაფეთქება. 2019 წლის 12 თებერვლის მონაცემებით, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩრდილოეთ კივუს და ითურის პროვინციებში დაფიქსირებულია 823 შემთხვევა (762 დადასტურებული, 61 სავარაუდო), მათ შორის 517 გარდაცვალება.[27] ხსენებული ეპიდაფეთქება განვითარდა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკვატორის პროვინციაში (ბიკოროს, იბოკოს და ვანგატას რეგიონები) მომხდარი ეპიდაფეთქების დასრულებულად გამოცხადების შემდგომ, მალე. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მომხდარი ეპიდაფეთქების დროს აღინიშნა 54 შემთხვევა, საიდანაც 33 ფატალურად დასრულდა (ლეტალობის მაჩვენებელი 61%). დადასტურებულია, რომ ხსენებული ეპიდაფეთქება დასავლეთ აფრიკაში არ უკავშირდებოდა ეკვატორის პროვინციაში მომხდარ ეპიდაფეთქებას, თუმცა გამოწვეული იყო ზაირის ებოლავირუსის სახეობის მიერ. უკანასკნელი ეპიდაფეთქება არის მეათე, რომელიც დღემდე იდენტიფიცირებულია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.

უწინდელი ეპიდაფეთქებების დროს ზაირის ებოლავირუსმა განაპირობა 90%-მდე ლეტალობის მაჩვენებელი.[6] დაავადების ლეტალობის მაჩვენებლების პირდაპირი შედარება ებოლას სხვადასხვა სამკურნალო ცენტრებსა და ეპიდაფეთქებებს შორის ფრთხილად უნდა გაკეთდეს, რამდენადაც ბევრი ფაქტორი შეიძლება ახდენდეს გავლენას მიმდინარეობაზე და არასწორად (მიკერძოებულად) წარმოგვიდგენდეს მონაცემებს. შემთხვევათა ლეტალობის სიხშირე 2014 წლის ეპიდაფეთქების დროს იყო 64.3% ჰოსპიტალიზებულ შემთხვევებში,[18] თუმცა დასავლეთ აფრიკის ზოგიერთ ცენტრში 31.5%-მდე მცირდებოდა,[28] ხოლო დასავლეთ აფრიკის გარეთ მართულ პაციენტებში შეადგენდა 20%-ს.[29]

აღნიშნულისგან განსხვავებით, წარსულში არსებული ეპიდაფეთქების დროს სუდანის ებოლავირუსის ლეტალობის მაჩვენებელი გაცილებით დაბალი იყო, 53%-დან 65%-მდე, ყველაზე დიდი ეპიდაფეთქებით 2000 წელს უგანდაში (425 შემთხვევა).[6] არსებობს ბუნდიბუგიოს ებოლავირუსით გამოწვეული მხოლოდ 1 ეპიდაფეთქება: 2007 წელს დასავლეთ უგანდაში და აღნიშნული ეპიდაფეთქების შედეგად ლეტალობის მაჩვენებელმა 25%-ს მიაღწია.[9]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია ეპიდაფეთქებას დასრულებულად აცხადებს, როდესაც ქვეყანაში 42 დღის განმავლობაში არ დაფიქსირებულა შემთხვევები (მაგ:ორმაგი მაქსიმალური ინკუბაციის პერიოდი), თუ რეალურად ადგილი აქვს აქტიურ ზედამხედველობას და არსებობს კარგი დიაგნოსტიკის შესაძლებლობა.[30]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით