Aparılan müayinələr

Aparılacaq əsas laborator müayinələr

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Xəstə izolyasiyada olan zaman şübhəli Ebola infeksiyası müşahidə edilən bütün xəstələrdə icra olunmalıdır.[90]

ELISA testindən 24-48 saat əvvəl nəticəni təmin edir.

Satışda olan bir sıra fərqli PZR dəstləri müxtəlif həssaslığa, spesifikliyə və aşkarlama məhdudiyyətlərinə malikdirlər.[91]

Qərb ölkələrində bu müayinə yalnız 4-cü kateqoriya müəssisələrində regional və ya dövlət laboratoriyalarında mövcud ola bilər.[10] Epidemik ərazilərdə və bəzi ölkələrdə 4-cü kateqoriya laboratoriyaları lokal təşkil edilir və nəticələr nümunə laboratoriyaya çatdırıldıqdan 4 saat sonra əlçatan olur.

Virus RNT-si simptomun başlanmasından sonra 3-cü gündən 6-17-ci günə kimi ƏT-PZR vasitəsilə xəstənin qanında aşkar edilə bilər. Müsbət PZR nəticəsi xüsusilə xəstədə aktiv ishal, qusma və ya qanaxma mövcud olduqda, xəstənin potensial olaraq yoluxucu olduğunu göstərir.

Mənfi nəticə əldə olunduqda, test 48 saat ərzində yenidən təkrarlanmalıdır, belə ki, virus yükü aşağı olur və xəstəliyin gedişində erkən aşkar edilməyə bilər. Ciddi şəkildə şübhə olduqda, diaqnozu müəyyən etmək üçün mənfi testlər təkrarlanmalıdır (və ya infeksiyanın aradan qaldırıldığını təsdiqləmək üçün).[90]

Yüksək virus yükü mənfi nəticə və ölüm göstəricisinin artması ilə əlaqədar olaraq dəyişir.[20][21][22][61][75][90][92]

Nəticə

Ebola virusu RNT-si üçün müsbət

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Gimza boyası ilə qalın və ya nazik qan yaxmaları və sürətli diaqnostik testlər malyariya skrininqi üçün seçim testləridir.

Mənfi nəticənin Ebola virus infeksiyasını müvafiq epidemioloji kontekstdə təmin etməsi daha çox ehtimal edilir; lakin malyariya ilə yanaşı infeksiya 2014-cü ildə baş vermiş alovlanma zamanı Qərbi Afrikada xəstələrin 5%-də görünmüşdür, belə ki, ikili infeksiyanın mümkünlüyü bütün xəstələrdə nəzərə alınmalıdır.[75]

Nəticə

mənfi (ikili infeksiya olarsa, müsbət ola bilər)

Nəzərə alınmalı müayinələr

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Digər tədqiqatların məhdud olduğu ərazilərdə icra ediləcək vacib test (əgər mövcuddursa).

Kəskin böyrək zədələnməsini göstərə bilər.[94]

Xüsusilə ishal və qusma müşahidə edilən xəstələrdə faydalıdır.

Qusma və ishal və ya kəskin böyrək çatışmazlığı səbəbi ilə hipokaliemiya və ya hiperkaliemiya 2014-cü il alovlanmasında xəstəlik hadisələrinin təxminən 33%-də müşahidə edilmişdir.[75]

Hipokalsiemiya ölümlə nəticələnən hadisə ilə əlaqələndirilmişdir.[16]

Elektrolitlər və maye bərpasının düzəlişinə istiqamət verməkdə faydalıdır.

Nəticə

patoloji dəyişikliklər izlənə bilər

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Digər tədqiqatların məhdud olduğu ərazilərdə icra ediləcək vacib test (əgər mövcuddursa).

2014-cü il alovlanması zamanı kəskin böyrək çatışmazlığına işarə etmiş[22][94] və ölümlə əlaqədar olmuşdur.[75]

Xüsusilə ishal və qusma müşahidə edilən xəstələrdə faydalıdır.

Nəticə

artmış ola bilər

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Digər tədqiqatların məhdud olduğu ərazilərdə icra ediləcək vacib test (əgər mövcuddursa).

Laktatın artması toxuma hipoperfuziyasının işarəsi və şokun göstəricisidir. Sistemli hipoperfuziyanın dərəcəsini müəyyənləşdirmək və maye reanimasiyasına istiqamət vermək məqsədilə sepsis əlamətlərinə malik kəskin hal müşahidə edilən xəstələrdə faydalıdır.[95]

Laktatın artması Almaniyada müalicə olunan bir xəstədə 15-ci gündə qrammənfi sepsisin bir göstəricisi olmuşdur.[37]

Nəticə

müxtəlif

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Arterial və ya venoz pH və bikarbonat, sepsis əlamətləri olan ağır xəstələrdə sistemli hipoperfuziyanın dərəcəsini müəyyənləşdirmək və infuzion terapiyanı istiqamətləndirmək üçün faydalıdır.[95]

Nəticə

müxtəlif

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Trombosit miqdarının aşağı düşməsi və nəzərəçarpan limfopeniya infeksiyanın ilkin mərhələlərində görünə bilər; halbuki, bu, diaqnostik deyil. Adətən, daha sonra sonda sağalan xəstələrin sonrakı mərhələlərində neytrofil leykositozu və trombositopeniyanın normallaşması ilə yanaşı müşahidə olunur. Leykositoz davamlı ola bilər və qeyri-yetkin formalar nümayiş etdirə bilər.[16]

Xəstəliyin ağır forması olan xəstələrdə yayılmış damardaxili laxtalanmanın təzahürü kimi trombosit miqdarında proqressiv azalma görünə bilər.

Hemoqlobin səviyyəsinin azalması 2014-cü il alovlanmasında xəstələrin 24%-də qeydə alınmış[75] və əvvəlki xəstəlik alovlanmalarında qanaxma ilə əlaqələndirilmişdir.[16]

Nəticə

trombositopeniya, aşkar limfopeniya; azalmış hemoqlobin (əgər qanaxmalar varsa)

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Qanın laxtalanma vaxtının uzanması və ya aktivləşmiş qismən tromboplastin vaxtı daha ağır infeksiya və yayılmış damardaxili laxtalanma kimi qanaxma təzahürləri ilə əlaqələndirilir.

Ölümlə nəticələnən infeksiyalar müşahidə edilən xəstələrdə, sağ qalan xəstələrlə müqayisədə, infeksiyanın 6-8-ci günlərində D-dimer səviyyələrinin dörd dəfə yüksək olduğu aşkar edilmişdir.[96]

Nəticə

qanın uzanmış laxtalanma vaxtı və ya aktivləşmiş qismən tromboplastin vaxtı, D-dimer səviyyələrinin artması (əgər qanaxmalar varsa)

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Kəskin xəstəlikdə hematuriya və proteinuriya da ola bilər.[16]

Maye bərpasına reaksiya verməyən oliquriya zəif proqnostik əlamətdir.

Nəticə

hematuriya və ya proteinuriyanı göstərə bilər

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Həm ALT, həm də AST adətən artmış olur; lakin bir çox tədqiqatlar göstərir ki, AST ALT-yə nisbətdə artır və qaraciyər-hüceyrə çatışmazlığından çox sistemli toxuma zədələnməsini göstərir.[75]

AST: ALT nisbəti ölümlə nəticələnən xəstəlik hallarında infeksiyanın 6-8-ci günlərində 15:1 pik nöqtəsinə çatır ki, qeyri-ölümcül xəstəlik hadisələri ilə müqayisədə, 5:1 pik nöqtəsinə malik olur.[8][16][96]

Bilirubin, qamma qlutamin transferaza və qələvi fosfataza, adətən, bir qədər artmış olur. ALT-nin yüksək dərəcədə artması və ağır sarılıq alternativ diaqnozun olduğunu bildirir (məs.,viruslu hepatit).

Nəticə

yüksək AST/ALT nisbəti; bilirubin, qamma qlutamin transferaza və qələvi fosfataza bir qədər artmış

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Bir neçə tədqiqatda səviyyələrin artması qeyd edilmişdir və ağır infeksiya göstəricisi olan pankreatitin mövcudluğunu göstərir.[16]

Nəticə

artmış ola bilər

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Hipoqlikemiya böyüklərdə meydana gələ bilər, lakin geniş şəkildə qeydə alınmamışdır.[22] Lakin uşaqlar arasında daha çox rast gəlir və ağır ola bilər. Potensial olaraq, sayıqlamanın geridönən səbəbidir.[83][84]

Nəticə

aşağı ola bilər

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Mənfi qan kulturaları digər viruslu olmayan yoluxucu səbəbləri istisna etdiyindən faydalıdır (sepsis, qarın yatalağı).

Bağırsaqlarda translokasiyadan qaynaqlandığı ehtimal edilən qrammənfi bakteriemiya iki xəstədə xəstəliyin gedişinin ağırlaşması kimi müəyyən edilmişdir.[97][37] Lakin Ebola müalicə mərkəzinə qəbul zamanı xəstələrdən qan kulturalarının götürüldüyü Sierra Leon tədqiqatlarının birində aşkar edilmişdir ki, 22 kulturadan yalnız biri ehtimal edilən çirkləndirici maddəyə görə müsbət olmuşdur.[98]

Bu səbəbdən, qan kultura üçün ilkin səviyyədə və/və ya mədə-bağırsaq simtompları və ya digər kliniki pisləşmə başladığı zaman toplanılmalıdır.

Nəticə

mənfi

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Yüksək spesifikliyə malik faydalı diaqnostik testdir; lakin universal olaraq əlçatan deyil. Müsbət ƏT-PZR nəticəsi ilə birgə diaqnozu təsdiqləmək üçün istifadə edilə bilər.

İnfeksiyanın 3-cü günündən 6-cı gününə kimi müsbət nəticə verməsi daha çox ehtimal olunur və 7-16-cı günlər arasında geniş müxtəlif nəticələr təmin edə bilər.[42]

Nəticə

Ebola virusu anticisimləri üçün müsbət

Müayinə
Nəticə
Müayinə

İnfeksiyanın sonrakı mərhələlərində faydalıdır.

IgM anticisimləri yoluxmadan sonrakı 2-ci gündə zərdabda erkən meydana gələ bilər, lakin 9-cu günə kimi müxtəlif nəticələr göstərə bilər. Onlar simptomun başlanmasından sonra 30 və 168-ci günlər arasında mənfi olur. IgG reaksiyası 6-cı və 18-ci günlər arasında inkişaf edir və bir neçə il davamlı ola bilər.[42]

Müsbət IgM və ya artan IgG titri hal-hazırkı Ebola virusu infeksiyası üçün güclü dəlildir.

Nəticə

müsbət

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Respirator simptomlara malik xəstələrdə faydalıdır.

Ağciyər infiltratları infeksiya üçün səciyyəvi deyil və alternativ diaqnozu (və ya yanaşı gedən) bildirir.

İzolyasiya bölməsində təşkil etmək çətin ola bilər və kontaminasiyanın qarşısını almaq məqsədilə yalnız əsaslandırılmış şəkildə tətbiq edilməlidir.[99]

Nəticə

mənfi

Yeni yaranan müayinələr

Müayinə
Nəticə
Müayinə

Ebola virusu infeksiyası üçün sürətli PZR testi yoluxmuş xəstələrin effektiv, hədəfli izolyasiyası üçün başlıca baryer olaraq qalır. Mövcud testləri yaxınlıqda olan tam təchiz olunmuş 3-cü və 4-cü biotəhlükəsizlik səviyyəsi laboratoriyasında icra etmək üçün orta hesabla 4 saat vaxt aparır, lakin uzaq ərazilərdə əldə edilməsi üçün nəticələr bir neçə gün çəkə bilər. Bu onu bildirir ki, mənfi olduqları təsdiq olunmayana kimi Ebola virusu infeksiyasından başqa qızdırmalı xəstəliklərin müşahidə edildiyi xəstələr izolyasiya ilə məhdudlaşır və adətən, virusa bilmədən yoluxurlar.

Bu səbəbdən, xəstənin yatağında aparılan sürətli testlər müalicə mərkəzlərində infeksiyaya nəzarət üçün çox əhəmiyyətli şərait yarada bilər.

Sahə şəraitində istifadə üçün bir neçə müxtəlif texnologiyalar ÜST tərəfindən qiymətləndirilir. Bura 1 saatdan az qısa işləmə vaxtı çərçivəsində istifadəsini daha asanlaşdırmış çoxsaylı ƏT-PZR əsaslı müayinələr daxildir. ÜST ReEBOV™ Antigen Sürətli Test Dəstini potensial istifadə üçün siyahıya almışdır; lakin hal-hazırda xüsusi vəziyyətlərdə istifadəsi tövsiyə olunur. World Health Organization (WHO): interim guidance on the use of rapid Ebola antigen detection tests external link opens in a new window

Alternativ testlər ELISA əsaslı antigen aşkarlanması müayinələridir ki, yalnız bir damla qan tələb edən mümkün üstünlüyü ilə daha asan və sadə ola bilər. Müayinələrin başlıca çatışmazlığı xüsusilə xəstəliyin ilkin mərhələlərində həssaslığın azalmasından ibarətdir.[100]

Nanopor texnologiyası virusun çox zəif olduğu mərhələlərdə aşkar edilməsinə və sekvenasiyasına imkan verə bilər və cib aşkaretmə dəsti kimi istifadə olunmaq potensialına malikdir.[102][103][104]

GeneXpert® diaqnostik aləti inkişaf etdirilmiş və təcrübədə sınaqdan keçirilmişdir. Xpert® Ebola minimal laboratoriya vərdişləri tələb edən kartriclə işləyən avtomatlaşdırılmış sistemdir. İnaktivasiya olunmuş nümunə birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulmuş kartricə yerləşdirilir və sonra əlaqəli qurğuya daxil edilir. Nümunənin hazırlanması, nuklein turşusu amplifikasiyası və aşkar edilməsi və nəticələrin nümayişi avtomatlaşdırılmış prosesdir və heyət üçün qoyulmuş təlim tələblərini, infeksiya riskini və çarpaz yoluxmanı minimallaşdırır.[105]Bu sınaq Konqo Demokratik Respublikasında 2018-ci ildə baş vermiş xəstəlik alovlanması zamanı təcrübədən keçirilmişdir.

ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası Zair ebolavirusunun aşkarlanması üçün birdəfəlik ekspres-testlərin istifadəsini təsdiq etmişdir. Bu sınaq təcili hallar üçün təsdiq olunmuş ikinci sürətli antigen barmaq izi sınağıdır, lakin laboratoriyadan kənarda nəticələri təqdim edən portativ və batareya ilə çalışan ilk cihazdır.[107]

Bu, sürətlə inkişaf edən sahədir və müxtəlif dəstlər onların istifadə olunacağı ölkə və müəssisələrə əsasən təsdiqlənmişdir. Qida və Dərman Administrasiyası (QDA) və ÜST tövsiyələri mövcuddur: World Health Organization (WHO): Ebola vaccines, therapies, and diagnostics external link opens in a new window Food and Drug Administration (FDA): 2014 Ebola virus emergency use authorizations external link opens in a new window

Nəticə

Ebola virusu üçün müsbət

Bu məlumatların istifadəsi açıqlama məlumatları ilə tənzimlənir.