ჰიპერნატრიემიის შეფასება

ჰიპერნატრიემია განისაზრვრება , როგორც პლაზმაში ნატრიუმის კონცეტრაციის > 145 მმოლ/ლ(145mEq/L).

ჰიპერნატრიემია ჰიპეროსმოლარული მდგომარეობაა, რომელიც მეტწილად გამოწვეულია წყლის დეფიციტით ან ნატრიუმის ჭარბი რაოდენობით. ოსმოსური წონასწორობის შენარჩუნების მიზნით, უჯრედული სითხის მოცულობა მცირდება. შესაბამისი რეაგირება, წყურვილის შეგრძნების სტიმულირებით, ზრდის სითხის მიღებას და ამასთან ამცირებს ექსკრეციას შარდის რაოდენობის მინიმალიზაციით და მაქსიმალური კონცეტრირებით.

ჩვილები და კოგნიტური პრობლემების მქონე მოზრდილები ხშირად განიცდიან წყურვილის გაძლიერებას ,გამოხატვის შეუძლებლობისა და წყალზე შეზღუდული წვდომის გამო.

ჰიპერნატრიემია ხშირად რამდენიმე პათოლოგიური პროცესის შედეგია და ნატრიუმის ბალანსის კორექტირებისათვის ძირითადი მიზეზის გამოვლენაა საჭირო. ჰიპერნატრიემიის ფიზიკური შედეგბი შეიძლება მძიმე იყოს და გადიფაროს მრავალი მიზეზით.

ეპიდემიოლოგია

​ჰიპერნატრიემია, როგორც წესი, ვლინდება ხანდაზმულ ასაკში მყოფ ან ფიზიკურად ან კოგნიტიურად დასუსტებულ პაციენტებში.[1]Braun MM, Barstow CH, Pyzocha NJ. Diagnosis and management of sodium disorders: hyponatremia and hypernatremia. Am Fam Physician. 2015 Mar 1;91(5):299-307. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25822386?tool=bestpractice.com

საავადმყოფოში შეძენილი ჰიპერნატრიემია ჰიპერნატრიემიის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა და ზოგიერთ შემთხვევაში ის იატროგენულია.[2]Tsipotis E, Price LL, Jaber BL, et al. Hospital-associated hypernatremia spectrum and clinical outcomes in an unselected cohort. Am J Med. 2018 Jan;131(1):72-82.e1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28860033?tool=bestpractice.com [3]Thongprayoon C, Cheungpasitporn W, Yap JQ, et al. Increased mortality risk associated with serum sodium variations and borderline hypo- and hypernatremia in hospitalized adults. Nephrol Dial Transplant. 2020 Oct 1;35(10):1746-52. https://academic.oup.com/ndt/article/35/10/1746/5521070 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31219584?tool=bestpractice.com [4]Ranjan R, Lo SC, Ly S, et al. Progression to severe hypernatremia in hospitalized general medicine inpatients: an observational study of hospital-acquired hypernatremia. Medicina (Kaunas). 2020 Jul 17;56(7):358. https://www.mdpi.com/1648-9144/56/7/358 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32709029?tool=bestpractice.com [5]Arzhan S, Roumelioti ME, Litvinovich I, et al. Hypernatremia in hospitalized patients: a large population-based study. Kidney360. 2022 Jul 28;3(7):1144-57. https://journals.lww.com/kidney360/Fulltext/2022/07000/Hypernatremia_in_Hospitalized_Patients__A_Large.8.aspx http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/35919520?tool=bestpractice.com ​ ჰიპერნატრიემია, რომელიც გვხვდება საავადმყოფოში მოხვედრისას, ნაკლებად ხშირია. 1,9 მილიონი პაციენტის ერთ კვლევაში, 3%-ს აღენიშნებოდა ჰიპერნატრიემია ჰოსპიტალიზაციისას.[5]Arzhan S, Roumelioti ME, Litvinovich I, et al. Hypernatremia in hospitalized patients: a large population-based study. Kidney360. 2022 Jul 28;3(7):1144-57. https://journals.lww.com/kidney360/Fulltext/2022/07000/Hypernatremia_in_Hospitalized_Patients__A_Large.8.aspx http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/35919520?tool=bestpractice.com სხვა კვლევაში, საავადმყოფოში შეძენილი ჰიპერნატრიემია განვითარდა ჰოსპიტალიზებული პაციენტების 25.9%-ში.[2]Tsipotis E, Price LL, Jaber BL, et al. Hospital-associated hypernatremia spectrum and clinical outcomes in an unselected cohort. Am J Med. 2018 Jan;131(1):72-82.e1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28860033?tool=bestpractice.com

სიკვდილიანობის მაჩვენებლები მერყეობს 40%-დან 60%-მდე ყველა პაციენტისთვის.[6]Muhsin SA, Mount DB. Diagnosis and treatment of hypernatremia. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2016 Mar;30(2):189-203. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1521690X16000415?via%3Dihub http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27156758?tool=bestpractice.com ​​ კრიტიკულად დაავადებულ პაციენტებს და ხანდაზმულ პაციენტებს თანმხლები დაავადებებით აქვთ უფრო მაღალი რისკი სიკვდილიანობის.[7]Thongprayoon C, Mao MA, Keddis MT, et al. Hypernatremia subgroups among hospitalized patients by machine learning consensus clustering with different patient survival. J Nephrol. 2022 Apr;35(3):921-9. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34623631?tool=bestpractice.com

ერთ-ერთმა კვლევამ ნატრიუმის დარღვევების ეპიდემიოლოგიაზე ICU-ის გარემოში აღმოაჩინა, რომ ჰიპერნატრიემია და ჰიპონატრიემია ხშირია ICU პაციენტებში და რომ ისინი დაკავშირებულია დაავადების მიმდინარეობის არასასურველ გამოსავლებთან.[8]​Stelfox HT, Ahmed SB, Khandwala F, et al. The epidemiology of intensive care unit-acquired hyponatremia and hypernatremia in medical-surgical intensive care units. Crit Care. 2008;12:R162. https://ccforum.biomedcentral.com/articles/10.1186/cc7162 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19094227?tool=bestpractice.com ​​ საავადმყოფოში შეძენილ ჰიპერნატრიემიას შეიძლება ჰქონდეს უარესი პროგნოზი, ვიდრე ჰიპერნატრიემია, რომელიც არსებობს ჰოსპიტალიზაციამდე.[2]Tsipotis E, Price LL, Jaber BL, et al. Hospital-associated hypernatremia spectrum and clinical outcomes in an unselected cohort. Am J Med. 2018 Jan;131(1):72-82.e1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28860033?tool=bestpractice.com [3]Thongprayoon C, Cheungpasitporn W, Yap JQ, et al. Increased mortality risk associated with serum sodium variations and borderline hypo- and hypernatremia in hospitalized adults. Nephrol Dial Transplant. 2020 Oct 1;35(10):1746-52. https://academic.oup.com/ndt/article/35/10/1746/5521070 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31219584?tool=bestpractice.com [4]Ranjan R, Lo SC, Ly S, et al. Progression to severe hypernatremia in hospitalized general medicine inpatients: an observational study of hospital-acquired hypernatremia. Medicina (Kaunas). 2020 Jul 17;56(7):358. https://www.mdpi.com/1648-9144/56/7/358 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32709029?tool=bestpractice.com

ჰიპერნატრიემია თანაბრად დიგნოსტირდება, კაცებსა და ქალებში.