გარდამავალი იშემიური შეტევა

თავის ტვინის იშემიაზე ეჭვი უნდა მივიტანოთ იმ შემთხვევაში როდესაც პაციენტს აქვს სწრაფად გარდამავალი ცალმხრივი სისუსტის ან დაბუჟების ტიპური სიმპტომები, მაგრამ ასევე ნაკლებად კლასიკური სიმპტომები, როგორიცაა მხედველობის ცალმხრივი დაქვეთება, დიპლოპია, გარდამავალი აფაზია ან თავბრუსხვევა.

თუ პაციენტს აღენიშნება პროგრესირებადი ნევროლოგიური დეფექტები, ინსულტის აგრესიული მკურნალობა არ უნდა დაყოვნდეს სიმპტომების სპონტანური ალაგების იმედით.

გარდამავალი იშემიური შეტევა დაკავშირებულია ადრეული განმეორებითი ცერებრული იშემიის მაღალ რისკთან. საჭიროა მდგომარეობის დროული შეფასება და მეორეული პრევენციული ღონისძიებების გატარება.

მდგომარეობის შეფასება ძირითადად ეტიოლოგიის ამოცნობაზე არის ორიენტირებული. მკურნალობა დაფუძნებულია ანტიკოაგულანტებით მეორეულ პრევენციაზე ემბოლური ეტიოლოგიის ან თრომბოფილიის (შეძენილი ან მემკვიდრეობითი) შემთხვევებში ან ანტიაგრეგანტულ თერაპიაზე არა-ემბოლური მოვლენების დროს. თერაპიის სხვა სამიზნეებს წარმოადგენს მოდიფიცირებადი რისკ-ფაქტორები, როგორებიცაა კაროტიდული (საძილე არტერიის) სტენოზი, ჰიპერტენზია, ჰიპერლიპიდემია და ცხოვრების არაჯანსაღი წესი.

TIA-ს მსგავსი დაავადების დროს სრულ ნევროლოგიურ გასინჯვასა და გამოკვლევასთან ერთად, თავის ტვინის ქვე-კლინიკური ინფარქტის ნიშნების აღმოსაჩენად შეიძლება სასარგებლო იყოს დიაგნოსტიკური ვიზუალიზაცია დიფუზიურად შეწონილი გამოსახულებებით.

გარდამავალი იშემიური შეტევა (TIA) ნევროლოგიური დისფუნქციის გარდამავალ ეპიზოდს წარმოადგენს, რომელიც ბადურის, თავისა და ზურგის ტვინის კეროვანი იშემიური დაზიანების შედეგად ვითარდება, მწვავე ინფარქტის გარეშე.[1]Easton JD, Saver JL, Albers GW, et al. Definition and evaluation of transient ischemic attack: a scientific statement for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association Stroke Council; Council on Cardiovascular Surgery and Anesthesia; Council on Cardiovascular Radiology and Intervention; Council on Cardiovascular Nursing; and the Interdisciplinary Council on Peripheral Vascular Disease. The American Academy of Neurology affirms the value of this statement as an educational tool for neurologists. Stroke. 2009 Jun;40(6):2276-93. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/strokeaha.108.192218 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19423857?tool=bestpractice.com [2]American College of Radiology. ACR appropriateness criteria: cerebrovascular diseases-stroke and stroke-related conditions​. 2023 [internet publication]. https://acsearch.acr.org/docs/3149012/Narrative ​ TIA-ს და იშემიური ინსულტის დეფინიცია ახლა მეტად არის "ქსოვილზე დაფუძნებული", ვიდრე ნევროლოგიური დისფუნქციის ხანგრძლივობაზე: ტვინის ვიზუალიზაციის დროს TIA-ს მქონე პაციენტში არ ჩანს ხილული იშემიური დაზიანება. თავის ტვინის ვიზუალიზაციაზე ტვინის იშემიური დაზიანება , მაშინაც კი, თუ პაციენტის კეროვანი ნევროლოგიური დისფუნქციის ეპიზოდი სწრაფად გაქრება, ნიშნავს იშემიურ ინსულტს.[3]Amarenco P. Transient ischemic attack. N Engl J Med. 2020 May 14;382(20):1933-41. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32402163?tool=bestpractice.com TIA-ს ეპიზოდების უმეტესობა ძირითადად გამოვლინებიდან პირველივე საათში სპონტანურად ქრება. ასეთ შემთხვევაში, დიაგნოსტიკური გამომსახველობითი კვლევები სწრაფად ალაგებადი კლინიკური მოვლენების დროს თავის ტვინის შესაძლო პერმანენტული დაზიანების დროულ იდენტიფიცირებაში გვეხმარება.[4]Kidwell CS, Alger JR, Di Salle F, et al. Diffusion MRI in patients with transient ischemic attacks. Stroke. 1999 Jun;30(6):1174-80. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/01.str.30.6.1174 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10356095?tool=bestpractice.com [5]National Institute of Neurological Disorders and Stroke rt-PA Stroke Study Group. Tissue plasminogen activator for acute ischemic stroke. N Engl J Med. 1995 Dec 14;333(24):1581-7. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM199512143332401 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7477192?tool=bestpractice.com TIA-ის სიმპტომების განსაზღვრული პირობითი ხანგრძლივობის გამო, ახალი ნევროლოგიური დეფიციტის მქონე პაციენტებში აგრესიული თერაპია არ უნდა დაგვიანდეს.