Dự phòng ban đầu

Công cụ phổ biến nhất để phòng ngừa nhiễm HIV khi quan hệ tình dục là bao cao su dành cho nam giới. Bao cao su dành cho nam giới có khả năng bảo vệ cao: sử dụng bao cao su thường xuyên và đúng cách giúp giảm lây truyền HIV từ 80% đến 97%. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng bao cao su dành cho nữ giới là phương pháp chấp nhận được đối với nhiều phụ nữ và nam giới, và là biện pháp thay thế có giá trị đối với phụ nữ có bạn tình từ chối dùng bao cao su dành cho nam giới. Khác với bao cao su dành cho nam giới, bao cao su dành cho nữ giới có thể được đưa vào một thời gian trước khi quan hệ và không phụ thuộc vào việc người nam phải phối hợp cùng mức độ để sử dụng thành công.

Các nghiên cứu đã cho thấy hiệu quả của liệu pháp kháng retrovirus (ART) qua đường uống hàng ngày, được biết là biện pháp dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), trong việc giảm nguy cơ nhiễm HIV ở người lớn có nguy cơ cao mắc phải HIV. [ Cochrane Clinical Answers logo ] Bằng chứng cho thấy rằng biện pháp dự phòng bằng tenofovir và emtricitabine đường uống có hiệu quả cao trong việc giảm nguy cơ mắc phải HIV và được coi là an toàn, với tác dụng bất lợi tối thiểu.[27] Do đó, biện pháp này đang dần được đưa vào các hướng dẫn quốc tế.[28] Các hướng dẫn từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ khuyến cáo sử dụng PrEP với tenofovir và emtricitabine làm biện pháp phòng ngừa cho nam đồng tính (MSM) là người lớn có quan hệ tình dục và có nguy cơ cao mắc phải HIV, nam giới và nữ giới là người lớn có quan hệ tình dục khác giới có nguy cơ cao mắc phải HIV, và những người tiêm chích ma túy là người lớn có nguy cơ cao mắc phải HIV.[29] Hơn nữa, PrEP cần được trao đổi với nam giới và nữ giới là người lớn có quan hệ tình dục khác giới và có bạn tình được biết là nhiễm HIV (cặp đôi dị nhiễm).[29] Hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới đặc biệt khuyến cáo sử dụng PrEP đường uống chứa tenofovir cho những người âm tính với HIV nhưng có nguy cơ cao nhiễm HIV như một phần của các biện pháp phòng ngừa kết hợp.[30] Hiện tượng tăng nhanh việc sử dụng PrEP bởi MSM tại Úc dẫn tới hiện tượng giảm nhanh một cách ngang bằng việc sử dụng bao cao su thường xuyên.[31]

Dữ liệu cho thấy rằng điều trị cho người dương tính với HIV bằng ART làm giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV sang bạn tình âm tính với HIV.[32] Việc bắt đầu ngay ART được khuyến cáo cho người dương tính với HIV trong cặp đôi dị nhiễm HIV để phòng ngừa lây truyền HIV.[32][33] [ Cochrane Clinical Answers logo ] Một vài nghiên cứu trên quy mô lớn cho thấy rằng ART giúp phòng ngừa lây truyền HIV ở cả các cặp đôi quan hệ khác giới và MSM - đối tượng duy trì tải lượng vi-rút không phát hiện được.[34][35][36][37] Dựa trên bằng chứng này, Prevention Access Campaign đã đưa ra tuyên bố đồng thuận rằng nguy cơ lây truyền HIV từ một người sống chung với HIV đang điều trị bằng ART và có tải lượng vi-rút trong máu không phát hiện được trong ít nhất 6 tháng là không đáng kể hoặc không tồn tại. Prevention Access Campaign: consensus statement external link opens in a new window

Vai trò của việc cắt bao quy đầu ở nam giới trong phòng ngừa mắc phải HIV và STD đã được cho thấy trong một số nghiên cứu tiêu biểu tại một thời điểm và các thử nghiệm chọn ngẫu nhiên có đối chứng từ các bộ phận khác nhau của châu Phi, với bằng chứng gợi ý sự giảm mắc phải HIV ở nam giới đã cắt bao quy đầu.[38][39][40][41][42][43] [ Cochrane Clinical Answers logo ]

Có bằng chứng thuyết phục về lợi ích của việc thay kim tiêm và sử dụng bơm tiêm sạch tại các phòng khám methadone, gọi là 'giảm tổn hại', trong đó nguy cơ lây truyền HIV liên quan tới việc dùng chung dụng cụ tiêm chích ma túy. Ngoài ra, việc cung cấp máu và các chế phẩm máu không có HIV cũng như kim và bơm tiêm vô trùng để tiêm và các biện pháp phòng ngừa chung tại các bệnh viện, đã làm giảm đáng kể tình trạng lây truyền HIV tại bệnh viện.[44]

Mặc dù đã có rất nhiều nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nhưng vẫn chưa tìm ra loại vắc-xin nào hiệu quả để phòng ngừa và kiểm soát HIV.[45][46] PrEP dạng tiêm tác dụng kéo dài hiện đang được thử nghiệm lâm sàng và có thể giải quyết các vấn đề về tuân thủ, và có thể là biện pháp can thiệp phòng ngừa quan trọng đối với một số người nhiễm HIV nhất định.[47]

Dự phòng cấp hai

Tiếp xúc tình dục

  • Nên hỏi bệnh nhân về những người có tiếp xúc tình dục với bệnh nhân. Tình trạng HIV có thể đã được biết đến. Nếu không, cần thảo luận về việc tiết lộ. Bệnh nhân có thể sẽ không thể tiết lộ việc này ngay nhưng cần được khuyến khích, đặc biệt trong một tình huống mà việc tiết lộ liên quan đến việc có thể sinh hoạt tình dục an toàn hơn. Bác sĩ cũng có thể đề nghị hỗ trợ với việc tiết lộ trong những tình huống như trên và đề nghị xét nghiệm ngay cho vợ/chồng. Có thể có quy định địa phương, và các bác sĩ nên tham khảo cho thích hợp. Nhân viên y tế công cộng có thể hỗ trợ thông tin cho vợ/chồng bệnh nhân.

  • Vợ/chồng dị nhiễm cần được khuyến khích xét nghiệm định kỳ,[118] và có thể được bảo vệ khỏi nhiễm bệnh bằng cáchc bắt đầu áp dụng liệu pháp kháng retrovirus ở vợ/chồng dương tính với HIV.[32][33][34] [ Cochrane Clinical Answers logo ] Gel diệt trùng có chứa tenofovir đã giúp giảm tỷ lệ lây truyền HIV sang nữ giới.[119]

Con cái

  • Bác sĩ nên hỏi bệnh nhân có con hay chưa và độ tuổi của chúng. Bệnh sử và tình trạng sức khỏe của chúng có thể mang lại manh mối về khả năng nhiễm trùng (nếu chưa được xét nghiệm) Nếu dưới 10 tuổi và khỏe mạnh và chưa từng được xét nghiệm, bác sĩ nên khuyến cáo thực hiện xét nghiệm cho các cháu bé. Trẻ em dưới 18 tháng tuổi có thể cần xét nghiệm axit nucleic (phản ứng khuếch đại chuỗi polymerase định tính). Nếu vẫn còn bú sữa mẹ, nên tư vấn ngăn chặn nguy cơ truyền bệnh và cân nhắc cai sữa (nếu hơn 6 tháng tuổi) hoặc chuyển sang bú bình/ sữa công thức.[120]

Việc sử dụng nội dung này phải tuân thủ tuyên bố miễn trách nhiệm của chúng tôi