მიდგომა

გრიპი ეპიდფეთქება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მეტწილად ხდება დეკემბრიდან მარტამდე, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში - მაისსა და სექტემბერს შორის. ადგილობრივი თემის ცოდნა დაავადების აქტივობის შესახებ მნიშვნელოვანია გრიპის ალბათობის შეფასებისთვის. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები (CDC) ყოველკვირეულად აქვეყნებს გრიპის ეპიდზედამხედველობის მონაცემებს აშშ-თვის CDC: FluView: weekly influenza surveillance report external link opens in a new window და ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია ასევე თვალს ადევნებს და აღრიცხავს გრიპის ინციდენტობის მაჩვენებელს.

როგორც წესი, დიაგნოზის დასმა ხდება კლინიკურად საზოგადოებაში დაფიქსირებული ეპიდაფეთქების განმავლობაში. განსაკუთრებული ყურადღება ესაჭიროებათ პაციენტებს, გართულებების მაღალი რისკით, მათ შორის, ფილტვის, გულის ან თირკმლის ქრონიკული დაავადების ანამნეზით, ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებს, ხანდაზმულებს.[15] გრიპზე კვლევა უნდა ჩატარდეს იმ შემთხვევაში, თუ ის გავლენას მოახდენს ანტივირუსული თერაპიის დაწყების, დამატებითი დიაგნოსტიკური ტესტების ჩატარების, ინფექციის კონტროლის ზომების მიღების, ასევე გრიპის ვირუსის ცირკულაციაზე მონიტორინგის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაზე.[76]

ანამნეზი და გასინჯვა

გრიპი ყველაზე ხშირად ვლინდება, როგორც მწვავე რესპირატორული ავადმყოფობა ზამთრის სეზონზე. დაახლოებით 2 დღიანი ინკუბაციური პერიოდის შემდეგ უეცრად ვლინდება მაღალი ცხელება, შეციება, თავის ტკივილი და მიალგია. აღიშნული სისტემური სიმპტომები შეიძლება დაკავშირებული იყოს ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების იმ სიმპტომებთან, რაც გაციების მსგავსია, მაგ. ხველა და ყელის ტკივილი.[77] გრიპის ვირუსის გამოყოფა პიკს აღწევს ავადმყოფობის 48 საათზე. გაურთულებელი შემთხვევების უმეტესობა უკუგანვითარდება 1 კვირაში.[78] გრიპი როგორც წესი, არ ვლინდება პირველადი გასტროინტესტინური ისეთი სიმპტომებით, როგორიცაა გულისრევა და ღებინება, გამონაკლისია ბავშვებში. დიარეა გრიპის დროს იშვიათია და მისი არსებიბა მიუთითებს ვირუსულ გასტროენტერიტზე, რომელიც ხშირად "კუჭის გრიპად" მოიხსენება.

გრიპის დადგენილი ეპიდაფეთქების განმავლობაში ნებისმიერი პირი, მწვავე ცხელებითა და რესპირატორული სიმპტომებით უნდა განიხილებოდეს შესაძლო გრიპის მქონედ. როგორც წესი, დიაგნოზი კლინიკურად სარწმუნოა. თუმცა, თუ პაციენტი დაუცველი იყო გრიპის ვირუსისგან ან არსებობს დაავადების სწრაფად გავრცელების სიტუაცია (მაგ., საერთაშორისო მოგზაურობა, კრუიზი), გრიპის დიაგნოზი უნდა განიხილებოდეს წლის ნებისმიერ დროს.

მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს გრიპის აშკარა პათოგნომური ნიშნები, ის აზიანებს ზედა და ქვედა რესპირატორულ ტრაქტს და თან ახლავს სისტემური სიმპტომები. ცხელება, თავის ტკივილი, მიალგია და დაღლილობა ხშირად ასოცირებულია ზედა სასუნთქი გზები ისეთ სიმპტომებთან, როგორიცაა ყელის ტკივილი და ქვედა სასუნთქი ტრაქტის ისეთ სიმპტომებთან, როგორიცაა ხველა.[79] გრიპის მქონე ყველა პაციენტს არ აღენიშნება ეს სიმპტომები და ვისთანაც ვლინდება, ყველას არ აქვს გრიპი. საერთო ჯამში, გრიპის მქონე 85%-მდე პაციენტს ექნება გრიპით ავადმყოფობის კლინიკური სიმპტომები. გრიპის ინფექციის გამოვლინება ასევე დამოკიდებულია პაციენტის ასაკსა და ანამნეზში ჩატარებულ იმუნიზაციაზე.[79][77]

გრიპის სპორადული შემთხვევების კუთხით, შეიძლება რთული იყოს გრიპის კლინიკურად დიფერენცირება სხვა რესპირატორული ვირუსებით გამოწვეული ინფექციებისგან. ამ პირობებში გრიპის ვირუსის ინფექციაზე შეიძლება მოდიოდეს ასეთი შემთხვევების მხოლოდ მცირე რაოდენობა. 1992-1994 წლების ზამთრის სეზონზე მიმოიხილეს მოხუცთა სახლებში მცხოვრები ხანდაზმული პაციენტების ზედა სასუნთქი გზების ინფექციის 497 შემთხვევა. პათოგენი გამოვლინდა შემთხვევათა 43%-ში. ყველაზე ხშირი პათოგენები იყო რინოვირუსები (52%) და კორონავირუსები (26%); A და B ტიპის გრიპის ვირუსზე მოდიოდა შემთხვევათა მხოლოდ 10%.[80]

კლინიკური ნიშნები დამხმარეა, თუმცა ვერ დაადასტურებს ან ვერ გამორიცხავს გრიპის დიაგნოზს.[77] გასინჯვით შესაძლებელია არასპეციფიკური ნიშნების მოძებნა, რადგან გასინჯვით მიღებული მონაცემები გაურთულებელი გრიპის შემთხვევაში ზოგადად მცირეა. პაციენტი შეიძლება იყოს ცხელი, სახეშეწითლებული, ჰქონდეს ჰიპერემიული პირ-ხახა. შეიძლება უჩიოდეს ყელის ძლიერ ტკივილს. შეიძლება გამოვლიდეს კისრის მსუბუქი ლიმფადენოპათია, რაც უფრო ხშირია ახალგაზრდა პაციენტებში.

ლაბორატორიული კვლევები

ლაბორატორიული ტესტირების როლია ანტიბიოტიკების არასათანადო გამოყენების შემცირება და ანტივირუსული თერაპიის სწორად დანიშვნა. დიაგნოსტიკური კვლევით, ეპიდზედამხედველობასთან ერთად შეიძლება ასევე უპირატესი მოცირკულირე ტიპების, ქვეტიპებისა და გრიპის შტამების იდენტიფიცირება.[76]

  • ამბულატორიული ტესტირება უნდა განიხილებოდეს ნებისმიერ პაციენტთან, რომელსაც აქვს გრიპის გართულებების განვითარების მაღალი რისკი და აღენიშნება მწვავე (5 დღემდე ხანგრძლივობის) ფებრილური ავადმყოფობა.

  • ამბულატორიულ იმუნოკომპრომისულ პირებს, ხანდაზმულებს, ჩვილებსა და ბავშვებს, რესპირატორული სისტემის ნებისმიერი ხანგრძლივობის ფებრილური ავადმყოფობით, უნდა ჩაუტარდეთ სკრინინგი გრიპზე ეპიდაფეთქების განმავლობაში.

  • გრიპზე სკრინიგი უნდა ჩაუტარდეს ცხელების მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებს ან მათ, ვისაც ჰოსპიტალიზაციის პერიოდში განუვითარდა ცხელება რესპირატორული ინფექციის მიზეზით.

გრიპის ხელმისაწვდომი დიაგნოსტიკური კვლევებია: ვირუსული კულტურა, სეროლოგია, ანტიგენზე სწრაფი ტესტირება, პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია, იმუნოფლუორესცენტული ანალიზი.[76][81]

რესპირატორული ნიმუშისთვის რეკომენდებულია ნაზოფარინგული ნიმუშები, რათა მოხდეს ვირუსის იზოლაცია. ნაზოფარინგული ნიმუშები უფრო ეფექტურია, ვიდრე ხახის ნაცხი. დიაგნოსტიკურ სწრაფ ტესტებზე ხელმისაწვდომობის მიუხედავად, ვირუსული კულტურა დამადასტურებელ კვლევად რჩება. ის ხშირად არ გამოიყენება თავდაპირველი კლინიკური მართვისთვის, რადგან შედეგების მიღებას შეიძლება 72 საათამდე დრო დასჭირდეს. აღნიშნული მეთოდი გამოიყენება სკრინინგის ტესტების დასადასტურებლად და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე ზედამხედველობისთვის. მხოლოდ კულტურის იზოლატები გვაძლევს სპეციფიკურ ინფორმაციას მოცირკულირე შტამებისა და გრიპის ვირუსის ქვეტიპებთან დაკავშირებით. ვირუსული იზოლატებით ასევე შეიძლება ინფორმაციის მიღება ანტივირუსული რეზისტენტობისა გაჩენისა და ახალი A გრიპის ვირუსის ქვეტიპების განვითარების შესახებ, რაც შეიძლება იყოს პანდემიის პოტენციური გამომწვევი მიზეზი.

ამბულატორიულ პირობებში ნაზალური ნაცხი, ლავაჟი ან ასპირატი შეიძლება შეგროვდეს ავადმყოფობის პირველი 4 დღის განმავლობაში. გრიპის სწრაფი ტესტები შედეგებს 30 წუთში ან მასზე ნაკლებ დროში გვაძლევს; ვირუსის კულტივირებისთვის საჭიროა 3-10 დღე. გრიპის ვირუსის დეტექციისთვის სწრაფი ტესტების მგრძნობელობა დაახლოებით 70%-ს, ხოლო სპეციფიკურობა- 90%-ს შეადგენს.

გრიპის რუტინული სეროლოგიური ანალიზისთვის საჭიროა მწვავე და გამოჯანმრთელების ფაზის შრატის ნიმუშები. არ არის რეკომენდებული ზუსტი კლინიკური გადაწყვეტილების მისაღებად.

გრიპის ეპიდაფეთქებების დროს რესპირატორული ნიმუშების კვლევა უნდა ჩატარდეს როგორც სწრაფი ტესტებით, ისე ვირუსული კულტურებით. ვირუსული კულტურა აუცილებელია A გრიპის ქვეტიპების და A და B ტიპის შტამებით გამოწვეული ავადმყოფობის განსაზღვრისთვის; ასევე ახალ შტამებზე მონიტორინგისთვის, რომელიც შეიძლება ჩართული იყოს მომავალი წლის გრიპის ვაქცინაში. ვირუსული კულტურა ასევე შეიძლება დაგევხმაროს ავადმყოფობის სხვა მიზეზების იდენტიფიცირებაში.

პნევმონია

თუ პაციენტს აქვს ფონური ქრონიკული (კლინიკური) მდგომარეობა ან განეკუთვნება მაღალი რისკის კატეგორიას, გასათვალისწინებელია ვირუსული ან ბაქტერიული პნევმონია. ასეთი პაციენტები აღნიშნავენ სიმპტომების მუდმივობას, რაც გრძელდება უფრო მეტხანს, ვიდრე ეს საჭიროა გაურთულებელი გრიპის კუპირებისთვის. შეიძლება გამოვლინდეს მაღალი ცხელება, ძლიერი ხველა და ქოშინი. თუ ცხელება და ხველა (ჩირქოვანი ნახველით) დამძიმდა, ყველაზე სავარაუდოა მეორეული ბაქტერიული პნევმონია. გულმკერდის რენტგენი ადასტურებს ინფილტრატებს.

დიაგნოზი ბავშვებში

ხშირია ზედა და/ან ქვედა რესპირატორული ტრაქტის ნიშნები და სიმპტომები, მაგრამ ბავშვებში გრიპი შეიძლება სხვადასხვაგვარად გავლინდეს, რაც დამოკიდებულია ასაკსა და წინა ექსპოზიციაზე.

გრიპის ვირუსის გაურთულებელი ინფექციის დამახასიათებელი სიმპტომები ხშირად სახეზეა და მოიცავს უეცრად დაწყებულ ცხელებას, თავის ტკივილს, მიალგიას და შეუძლოდ ყოფნას, რაც დაკავშირებულია რესპირატორული ტრაქტის ისეთ ავადმყოფობასთან, როგორიცაა, ხველა, ყელის ტკივილი, რინიტი.

თუმცა, მცირეწლოვან ბავშვებს ხშირად უჭირთ ისეთი სიმპტომების გამოხატვა, როგორიცაა მიალგია და თავის ტკივილი. მათ შეიძლება ჰქონდეთ უფრო მაღალი ცხელება, ვიდრე მოზრდილ პაციენტებს, გამოუვლინდეთ ფებრილური გულყრები და აღენიშნოთ მეტი ჩივილი გატსროინტესტინური სისტემის მხრივ (მაგ. გულისრევა და ღებინება, ცუდი მადა).[2][82] ავადმყოფობის დასაწყისში რესპირატორული სიმპტომები შეიძლება ნაკლებად იყოს გამოხატული ბავშვებში, ვიდრე მოზარდებსა და მოზრდილებში.[2]

ბავშვებში კლინიკური ნიშნები შეიძლება მოიცავდეს ცხელებას, ტაქიპნოეს, კონიუნქტივის ერითემას, ცხვირის შეშუპებას და გამონადენს, პირ-ხახის ჰიპერემიას და კისრის ადენოპათიას.[83]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით