მიდგომა

გაურთულებელი აპენდიციტის მართვის სტანდარტულ მიდგომად რჩება ოპერაციული ჩარევა.

არსებობს მზარდი მტკიცებულებები, რომელთა მიხედვით, კონკრეტულ პაციენტებში არაოპერაციული, ანტიბიოტიკური თერაპიის გზა შესაძლოა უფრო მიზანშეწონილი იყოს. თუმცა, ამ მტკიცებულებების მართებულობა სადავოა, ამიტო მსაჭიროა დამატებითი კვლევები. არაოპერაციული მიდგომის მართებულობის შესახებ უფრო მეტი მტკიცებულებები არსებობს ბავშვებში, ვიდრე მოზრდილებში.[61][62][63][64][65][66][67][68]

გაურთულებელი გამოვლინება

მწვავე აპენდიციტის დიაგნოზის დადგენისთანავე საჭიროა პაციენტებისთვის პერორარულად საკვების/სითხის მიღების აკრძალვა.

უნდა დავიწყოთ ინტრავენური სითხეების, მაგ. ლაქტირებული რინგერის ხსნარის გადასხმა. სადავოა პროფილაქტიკური ინტრავენური ანტიბიოტიკების ოპერაციამდე გამოყენების საკითხი; თუმცა, ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკების, მაგ. ცეფოქსიტინის გამოყენება რეკომენდებულია გაურთულებელი აპენდიციტის დროს, ჭრილობის ინფიცირების რისკის შესამცირებლად.[69] გადაუდებელი აპენდექტომია კვლავ უპირატესი სამკურნალო მეთოდია საერთაშორისო გაიდლაინების მიხედვით და მისი შესრულება რეკომენდებულია უმრავლეს შემთხვევაში.

კონკრეტულ ჯგუფებში ანტიბიტიკური მკურნალობის მიდგომა შესაძლოა მიზანშეწონილი იყოს, თუმცა, პაციენტებმა უნდა იცოდნენ აპენდიციტის რეციდივის რისკის შესახებ.[68][66]

გართულებული გამოვლინება

მწვავე აპენდიციტის გართულებები გვხვდება პაციენტთა 4-6%-ში და მოიცავს განგრენას, შემდგომ პერფორაციას ან მუცლის შიდა აბსცესს.[15]

თავდაპირველი მართვა გულისხმობს პერორარულად საკვების/სითხის მიღების აკრძალვას და ინტრავენურ გადასხმას. შოკურ მდგომარეობაში მყოფ პაციენტებს უნდა მიეცეთ ინტრავენური სითხის ბოლუსი, როგორიცაა რინგერის ლაქტატის ხსნარი, რათა შევინარჩუნოთ სტაბილური პულსი და არტერიული წნევა.[70][71]

ინტრავენური ანტიბიოტიკები (მაგ. ცეფოქსიტინი, ტიკარცილინი/კლავულანატი ან პიპერაცილინი/ტაზობაქტამი) უნდა დავიწყოთ დაუყოვნებლივ და გავაგრძელოთ მანამ, სანამ ცხელება არ ალაგდება და ლეიკოციტოზი არ გამოსწორდება. უფრო მძიმე ინფექციების დროს შეიძლება ცალკე აღებული პრეპარატის სახით კარბაპენემის გამოყენება. ანტიბიოტიკების კომბინაცია გამოიყენება ადგილობრივი მგრძნობელობისა და პროტოკოლების საფუძველზე.[15]

მწვავე პერიტონიტის მქონე პაციენტებში აპენდექტომია დაუყოვნებლივ უნდა ჩატარდეს. მარჯვენა ქვედა კვადრანტის აბსცესის მქონე პაციენტების მართვა გულისხმობს ინტრავენურ ანტიბიოტიკებს და დრენაჟს ინტერვენციული რადიოლოგიით (კომპიუტერული ტომოგრაფიის კონტროლით მიმდინარე დრენაჟი) ან ქირურგიულად. თუ ვლინდება კლინიკური გაუმჯობესება და ნიშნები და სიმპტომები სრულად ალაგდა, შეიძლება საჭირო არ გახდეს ინტერვალური აპენდექტომია.[72][73][74]

ინტერვალური აპენდექტომია ტარდება 6 კვირაში იმ შემთხვევაში, თუ სიმპტომები სრულად არ აღმოიფხვრა.[75] არსებობს მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ლაპარასკოპული აპენდექტომია შეიძლება პირველი რიგის მიდგომად ჩაითვალოს (კონსერვატულ მიდგომასთან შედარებით) მოზრდილებსა და ბავშვებში ჭია ნაწლავის ფლეგმონა/აბსცესის სამკურნალოდ; თუმცა, ერთერთი სისტემური მიმოხილვის მიხედვით ვერ მოიძებნა მტკიცებულებები ადრეული აპენდექტომიის (ლაპარასკოპიული ან ღია წესის) სარგებლის ან ზიანის შესახებ კონსერვატიულ მკურნალობასთან შედარებით.[76][77] ერთ-ერთი მცირე ზომის, 60 პაციენტზე ჩატარებული რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევის (შემდგომში შეჩერებული) დაუგეგმავი შუალედური ანალიზის მიხედვით, >40 წლის ასაკის პაციენტებში პერიაპენდიციალური აბსცესის არსებობა შესაძლოა ზრდიდეს ჭია ნაწლავის სიმსივნის რისკს.[78] სამომავლო კვლევებიდან დამატებითი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობამდე, ასეთ პაციენტებში უპირატესობა უნდა მიენიჭოს რუტინულ აპენდექტომიას.[78][79]

ქირურგიული მკურნალობის ვარიანტები

აპენდექტომიის ოპერაციული მეთოდის ორი ტიპი არსებობს: ღია და ლაპარასკოპული. პროცედურათა უმრავლესობა ამჟამად ტარდება ლაპარასკოპიულად.

მოზრდილებში აპენდექტომიის ტიპის შერჩევა დამოკიდებულია ქირურგის გამოცდილებაზე. კვლევებით ნაჩვენებია, რომ ლაპარასკოპულ აპენდექტომიას, ღია აპენდექტომიასთან შედარებით, უკეთესი კოსმეტიკური შედეგები, ხანმოკლე ჰოსპიტალიზაცია, ნაკლები პოსტოპერაციული ტკივილი და ჭრილობის ინფექციის ნაკლები რისკი ახასიათებს. [ Cochrane Clinical Answers logo ] [80] ლაპარასკოპიული აპენდექტომია რეკომენდებულია როგორც გაურთულებელი აპენდიციტის, ასევე გართულებული და პერფორირებული აპენდიციტის დროს.[81][82] იგი ითვლება ყველაზე უსაფრთხო მიდგომად ჭარბწონიან პაციენტებშიც.[83] 

ბავშვებში ლაპარასკოპული აპენდექტომია, ღია წესთან შედარებით, ამცირებს პოსტოპერაციული გართულებების ინციდენტობას, მათ შორის ჭრილობის ინფიცირების რისკს და ჯამში ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობას.[84][85][80] თუმცა, სხვა კვლევაში აღმოჩნდა, რომ მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აღინიშნება.[86]


პერიფერიული ვენის კანულაცია - ანიმაციური დემონსტრაციაპერიფერიული ვენის კანულაცია - ანიმაციური დემონსტრაცია

გაკერვის პრაქტიკული მეთოდების ანიმაციური დემონსტრაციაგაკერვის პრაქტიკული მეთოდების ანიმაციური დემონსტრაცია

ქირურგიული ჩარევის მიდგომა ორსულ ქალებში დავის საგანია. მეტა-ანალიზების თანახმად, ლაპარასკოპიული მიდგომის შემთხვევაში არსებობს ნაყოფის დაკარგვის მნიშვნელოვნად მაღალი რისკი, თუმცა, საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობა და საერთო გართულებები შეიძლება უფრო დაბალი იყოს, ვიდრე ღია წესით ქირურგიული ჩარევის შემთხვევაში.[88][89]

მხოლოდ ანტიბიოტიკოთერაპია

გაურთულებელი აპენდიციტის მხოლოდ ანტიბიოტიკური მკურნალობა შესაძლოა წარმატებული აღმოჩნდეს კონკრეტულ პაციენტებში, რომელთაც არ სურთ ქირურგიული ოპერაციის ჩატარება და ესმით, რომ აპენდიციტის რეციდივის რისკი 39%-ს შეადგენს. ასეთ შემთხვევებში, რეკომენდებულია, რომ გაურთულებელი აპენდიციტის დიაგნოზი დადასტურდეს რადიოლოგიურად, ხოლო პაციენტის მოლოდინი განისაზღვროს გადაწყვეტილების მიღების საერთო პროცესის მეშვეობით.[30][90][66][68]

ამ მასალის გამოყენება ექვემდებარება ჩვენს წესებს