მიდგომა

მწვავე აპენდიციტის დიაგნოსტირებისთვის, როგორც წესი, საკმარისია ტიპური ანამნეზი და გასინჯვა.[2] თუმცა, აშშ-ში ხშირად მიმართავენ მუცლისა და მენჯის CT სკანირებას იმ შემთხვევაში, თუ გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების განყოფილებაში პაციენტი შემოვიდა აპენდიციტისათვის დამახასიათებელი მუცლის ტკივილით, გარდა ორსული პაციენტებისა.

თუ ვლინდება ატიპური ნიშნები და არა კლასიკური სიმპტომები (ცენტრალური ტკივილი, რომელიც გადადის თეძოს მარჯვენა ფოსოში) ან ასოცირებული სიმპტომები (მადის გაქრობა და ღებინება), ასევე საჭიროა ულტრაბგერა ან CT სკანირება. რეპროდუქციული ასაკის ქალებში საჭიროა მენჯის გასინჯვა, რათა მენჯის სხვა პათოლოგიები გამოირიცხოს. ორსულებში მუცლის მარჯვენამხრივი ტკივილისა და გულისრევა/ღებინების არსებობის შემთხვევაში საჭიროა ულტრაბგერითი გამოკვლევა, შემდეგ კი საჭიროებისამებრ- MRI ან CT.[22]

ანამნეზი.

მუცლის ტკივილი მთავარი პირველი ჩივილია. როგორც წესი, ტკივილი იწყება მუცლის შუა ნაწილში და შემდეგ (1-12 საათი) გადადის მარჯვენა ქვედა კვადრანტში. ტკივილი ხშირად მუდმივი ხასიათისაა და ხანგამოშვებით ვლინდება მუცლის სპაზმური ტკივილი. ტკივილი ძლიერდება მოძრაობისას და ხველისას.

ტკივილის ადგილმდებარეობა შეიძლება განსხვავდებოდეს ჭიანაწლავის ანატომიის მიხედვით:

  • ბრმა ნაწლავის უკანა (რეტროცეკალური) ჭიანაწლავი შეიძლება იწვევდეს ფერდქვეშა ან ზურგის ტკივილს

  • თეძოს ნაწლავის უკანა (რეტროილეური) ჭიანაწლავი შეიძლება იწვევდეს სათესლის ტკივილს სათესლე არტერიის ან შარდსაწვეთის გაღიზიანების გამო

  • მენჯის ღრუში მდებარე ჭიანაწლავი შეიძლება იწვევდეს ბოქვენზედა ტკივილს

  • თუ ჭიანაწლავი გრძელია და მისი წვერო მარცხენა ქვედა კვადრანტში იწვევს ანთებას, ტკივილი შეიძლება აქ იყოს ლოკალიზებული.

მადის გაქრობა მნიშვნელოვანი სიმპტომია, რომელიც თითქმის ყოველთვის თან ახლავს მწვავე აპენდიციტს.[23] მადის გაქრობის ნიშნის გარეშე, აპენდიციტის დიაგნოზი ეჭვქვეშ დგება. პაციენტების 75%-ს ასევე აწუხებს გულისრევა და ღებინება.[23] ღებინება, როგორც წესი, ერთხელ ან ორჯერ ვლინდება. მოგვიანებითი ნიშანია სრული ყაბზობა.

მწვავე აპენდიციტის მქონე პაციენტთა 95%-ში სიმპტომების თანმიმდევრობა ასეთია: მადის გაქრობა, მუცლის ტკივილი და შემდეგ ღებინება (პაციენტთა მხოლოდ 75%).[23] თუმცა, ორსულებში შეიძლება გამოვლინდეს მხოლოდ გულისრევა, ღებინება და ლოკალური პერიტონიტი. აღნიშნული სიმპტომები მნიშვნელოვნადაა დაკავშირებული აპენდიციტის დიაგნოზთან.[24]

რაც უფრო ხანგრძლივია სიმპტომები, გართულებული აპენდიციტი (მუცლის შიდა აბსცესის პერფორაცია) მით უფრო სავარაუდოა.[25] გართულების რისკი მაღალია უფროს პაციენტებშიც (>50 წ).[26]

ფიზიკური გამოკვლევა

როგორც წესი, სასიცოცხლო ნიშნები მნიშვნელოვნად არ იცვლება. სხეულის ტემპერატურა ოდნავ შეიძლება იყოს მომატებული (საშუალო მატება 1°C; 1.8°F). მაღალი ცხელების შემთხვევაში საჭიროა სხვა დიაგნოზების განხილვა.[27] შეიძლება გამოვლინდეს ტაქიკარდია და უსიამოვნო სუნი.[28]

კლასიკური ნიშანია მუცლის მარჯვენა ქვედა კვადრანტის მტკივნეულობა (მაკბერნის ნიშანი) და ლოკალიზებული უკუცემითი ტკივილი (თუ ჭიანაწლავი წინა მდებარეობისაა). ასევე შეიძლება გამოვლინდეს მარჯვენა ქვედა კვადრანტის ტკივილი მარცხენა ქვედა კვადრანტის კომპრესიის შემდეგ (როვზინგის ნიშანი).

ტკივილი შეიძლება გამოვიწვიოთ შემდეგნაირად: პაციენტი წვება მარცხენა მხარეს და ნელა ვშლით მარჯვენა თეძოს, რათა დავჭიმოთ თეძო-სუკის კუნთი (ფსოას ნიშანი); ან მოხრილი მარჯვენა თეძოს შიდა როტაციით (დამხურავი კუნთების ნიშანი).

შეიძლება დაქვეითებული იყოს ნაწლავური ხმიანობა, განსაკუთრებით მარჯვენა მხარეს (მარცხენასთან შედარებით).

მუცლის კლასიკური სიმპტომები შეიძლება არ გამოვლინდეს თუ ჭიანაწლავი ატიპურ ანატომიურ ადგილზეა.

პერფორაციის მქონე პაციენტები შეიძლება გამოვლინდნენ მწვავედ და აღინიშნოს ჰიპოტენზია, ტაქიკარდია და დაჭიმული, გადაბერილი მუცელი, ზოგადი დაცვითი რეფლექსი და ნაწლავური ხმიანობის გაქრობა.

თუ ჭიანაწლავის პერფორაცია იზოლირებულია ბადექონით (ჭიანაწლავის გარშემო აბსცესი), შესაძლებელია პალპაციით წარმონაქმნის დაფიქსირება.

ანალიზი

მუცლის დისკომფორტის შემთხვევაში ყოველთვის უნდა გაკეთდეს სისხლის საერთო ანალიზი. როგორც წესი, ვლინდება მსუბუქი ლეიკოციტოზი (10 - 18 x 10^9/ლ ან 10,000 -18,000/მიკროლიტრი) და ნეიტროფილების მატება.

თუ კლინიკური ნიშნებით სავარაუდოა მწვავე აპენდიციტი, დამატებითი გამოკვლევების გამო ქირურგიული მკურნალობა არ უნდა გადაიდოს.[29] აშშ-ში არაორსული პაციენტების უმეტესობას, რომლებიც გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების განყოფილებაში აპენდიციტისათვის დამახასიათებელი მუცლის ტკივილით ხვდებიან, უტარდებათ მუცლის და მენჯის CT სკანირება. აღნიშნული მიდგომა შეიძლება განსხვავდებოდეს სხვა ქვეყნებში და დამოკიდებულია CT სკანირების ხელმისაწვდომობაზე.

მუცელში პალპირებადი წარმონაქმნის მქონე პაციენტებს ასევე ესაჭიროებათ ულტრაბგერა ან მუცლის CT.[30]

თუ კლინიკური ნიშნები გამოხატული არ არის, ნაჩვენებია ულტრაბგერა ან მუცლის CT.[31] ქირურგიულ ჩარევამდე რადიოლოგიური გამოკვლევა განსაკუთრებით სასარგებლოა ქალებსა და ბავშვებში.[32][33]

მიუხედავად იმისა, რომ CT სკანირება აპენდიციტის სადიაგნოსტიკოდ მგრძნობელობითა და სპეციფიკურობით ულტრაბგერაზე უპირატესია,[34][35] ულტრაბგერა უფრო ფართოდაა ხელმისაწვდომი, სწრაფია და შეიძლება ჩატარდეს პალატაშივე.[36] ბავშვებში ულტრაბგერა უმჯობესია, რადგანაც CT სკანირება დასხივებასთანაა დაკავშირებული.[33] თუ ულტრაბგერაზე მთლიანი ჭიანაწლავი ნორმაშია, შესაძლებელია მწვავე აპენდიციტის გამორიცხვა. თუმცა, ეს იშვიათად ხდება. ულტრაბგერით შესაძლებელია მუცლის ტკივილის ალტერნატიული მიზეზების აღმოჩენაც.[37]

ჭიანაწლავის CT სკანირება უფრო და უფრო ხშირად გამოიყენება მწვავე აპენდიციტის დროს. აშშ-ში რუტინული პრაქტიკაა CT ჩატარება თუ პაციენტი გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში მწვავე აპენდიციტის ნიშნებით შემოვა.[32] არსებობს მოსაზრება, რომ CT სკანირება უნდა ჩატარდეს სელექტიურად, ატიპური გამოვლინებების მქონე პაციენტებში, რადგანაც ქირურგიული ჩარევის დაყოვნება პერფორაციის მაღალ რისკთანაა დაკავშირებული.[29] ტომოგრაფიის პროტოკოლი შეიძლება განსხვავდებოდეს რეგიონებს შორის. ექიმებმა უნდა მიმართონ ადგილობრივი კლინიკის გაიდლაინებს. CT სკანირება ინტრავენური კონტრასტით, პერორალური კონტრასტის დამატებით ან მის გარეშე, ხასიათდება 100%-იანი მგრძნობელობით, ხოლო ინტრავენური კონტრასტის გარეშე მგრძნობელობა 92%-ია.[38][39]com.bmj.content.model.Caption@400ef053[Figure caption and citation for the preceding image starts]: მუცლის CT- გასქელებული ჭიანაწლავი.Nasim Ahmed, MBBS, FACS; used with permission [Citation ends].

თუ ორსულ ქალებს აპენდიციტის ნიშნები აღენიშნებათ, საჭიროა მუცლის სონოგრაფია ჭიანაწლავის დასათვალიერებლად. თუ სონოგრაფიის შედეგი არადამაჯერებელია, უნდა ჩატარდეს მუცლის MRI (განსაკუთრებით ორსულობის ადრეულ ეტაპზე) ან CT სკანირება.[22]

კვლევები სხვა მიზეზების გამოსარიცხად

შარდის ანალიზის ჩატარება საჭიროა საშარდე გზების ინფექციის ან თირკმლის კოლიკის გამოსარიცხად. რეპროდუქციული ასაკის სქესობრივად აქტიურ ქალებში საჭიროა შარდში ორსულობის ტესტის ჩატარება.


ვენიპუნქტურა და ფლებოტომია - ანიმაციური დემონსტრაციავენიპუნქტურა და ფლებოტომია - ანიმაციური დემონსტრაცია

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით