ახალი მკურნალობები

ექსპერიმენტული თერაპიები

ებოლას ვირუსულ ინფექციასთან დაკავშირებული ექსპერიმენტული მკურნალობები განვითარების პროცესში არიან; თუმცა ისინი სრულად არ გამოკვლეულა უსაფრთხოებასა თუ ეფექტურობაზე.[147][148][149] იმის გამო, რომ ეს არის სწრაფად განვითარებადი სფერო, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მიერ გამოცემული ბოლო სახელმძღვანელო მითითებები საჭიროებენ კონსულტაციას. World Health Organization (WHO): Ebola R&D landscape of clinical candidates and trials external link opens in a new window აშშ-ს სურსათისა და წამლის სააგენტო (FDA) მუშაობს სამედიცინო პროდუქტების განვითარების და ხელმისაწვდომობის დაჩქარებაზე. US Food and Drug Administration: Ebola response updates from FDA external link opens in a new window

ვაქცინა rVSV-ZEBOV

rVSV-ZEBOV (იგივე rVSV-ZEBOV-GP ან V920) არის ცოცხალი დასუსტებული ვეზიკულური სტომატიტის ვირუსი, გენებიდან ერთი შეცვლილია ებოლას ვირუსის გენით. აღნიშნული ვაქცინის უსაფრთხოება დადასტურებულია პირველი ფაზის კვლევებით, თუმცა სახსრების ტკივილი მიიჩნევა გავრცელებულ, თვითგანკურნებად არასასურველ ეფექტად.[150][151][152][153] STRIVE (სიერა ლეონეს კვლევა ებოლას წინააღმდეგ ვაქცინის შესამუშავებლად) კვლევა, რომელიც არის მე-2 და მე-3 ფაზის კლინიკური კვლევების კომბინაცია, აფასებდა rVSV-ZEBOV-ის უსაფრთხოებასა და ეფექტიანობას. კვლევის 7998 მონაწილიდან ებოლას შემთხვევა არცერთ ვაქცინირებულ პაციენტში არ გამოვლენილა.[154] გვინეაში ჩატარდა ღია, კლასტერულად რანდომიზებული, წრიული სტრატეგიის ვაქცინაციის კვლევა, რომლის ფარგლებში შესაძლო ებოლას შემთხვევასთან კონტაქტში მყოფი პირების იმუნიზაცია ხორციელდებოდა rVSV-ZEBOV-ის ერთი კუნთშიდა დოზით. მკურნალობის ჯგუფში შემავალი პაციენტები ვაქცინას დაუყოვნებლივ იღებდნენ, ხოლო საკონტროლო ჯგუფის პაციენტებს კი ვაქცინაცია 21 დღის დაგვიანებით მიეწოდებოდათ. კვლევის მიხედვით დადგინდა, რომ rVSV-ZEBOV-ს გააჩნია მაღალი დამცველობითი მიზნობრივი ეფექტურობა. დაუყოვნებლივი მკურნალობის ჯგუფში რანდომიზებიდან 10 დღის ან მეტის შემდეგ არცერთ იმუნიზებულ პაციენტს არ განვითარებია ებოლას ვირუსული ინფექცია.[155] ვაქცინამ მიიღო PRIME სტატუსი ევროპის სამედიცინო პროდუქტების მარეგულირებელი სააგენტოს მიერ და ახალი წამყვანი თერაპიის წოდება აშშ სურსათისა და წამლის სააგენტოს მიერ. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2018 წლის ეპიდაფეთქებების დროს იყენებდნენ rVSV-ZEBOV ვაქცინას.[156][157]

ფავიპირავირი

ფავიპირავირი, რომელიც მანამდე T-705-ის სახელით იყო ცნობილი, ექსპერიმენტული ანტივირუსული მედიკამენტია, რომელიც სელექციურად აინჰიბირებს ვირუსულ რნმ-დამოკიდებულ რნმ პოლიმერაზას. ის აქტიურია გრიპის ვირუსების, დასავლეთ ნილოსის ვირუსის, ყვითელი ცხელების ვირუსის, თურქული ვირუსის, ასევე სხვა ფლავივირუსის, არენავირუსის, ბუნიავირუსის, და ალფავირუსის წინააღმდეგ. მედიკამენტი ამ მომენტისთვის დაშვებულია იაპონიაში გრიპის პანდემიის დროს, მაგრამ ის ეფექტური აღმოჩნდა ებოლას ვირუსთან ბრძოლისთვის თაგვის მოდელებში.[158] გვინეაში, ადამიანებში ჩატარებულ II ფაზის კვლევებში გამოყენებული იყო უფრო მაღალი დოზა, ვიდრე გრიპის დროს. JIKI კვლევა, მულტიცენტრული, არარანდომიზებული კვლევა, რომელიც ჩატარდა გვინეაში 2014-2015 წლებში, მიუთითებს როგორც მაღალი დოზის კარგ ამტანობაზე დაბალი რესურსების პირობებში, ასევე შესაძლო სარგებელზე ვირუსის დაბალი დატვირთვის მქონე პაციენტებში.[159] ფავიპირივირს ასევე იყენებდნენ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2018 წლის ეპიდაფეთქებების დროს.

რემდესივირი (GS-5734)

ადენინის ნუკლეოტიდის ანალოგი, მედიკამენტის წინა ფორმა (პრო-მედიკამენტი), რომელიც ხასიათდება ძლიერი აქტივობით ფილოვირუსების ოჯახის მრავალი წევრის წინააღმდეგ პრიმატების უჯრედების ინფექციურ მოდელებში. საწყისმა კვლევებმა წარმოაჩინა ბრწყინვალე ეფექტიანობა ებოლას ვირუსით დაინფიცირებული არაადამიანური პრიმატების მკურნალობაში.[160] გაერთიანებულ სამეფოში ვაქცინა გამოიყენებოდა მენინგოენცეფალიტით მიმდინარე ებოლას ვირუსის რეციდვის დროს პაციენტი გამოკეთდა მას შემდეგ, რაც ჩაუტარდა მკურნალობა 14-დღიანი კურსით, მაღალი დოზის კორტიკოსტეროიდთან კომბინაციაში. ის აღმოჩნდა პერსპექტიულ აგენტად შემდგომი კვლევებისთვის. რემდესივირს ასევე იყენებდნენ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2018 წლის ეპიდაფეთქებების დროს.

ZMapp

3 ჰუმანიზირებული მონოკლონური ანტისხეულის ექსპერიმენტალური კომბინაცია მიმართული ებოლას ვირუსის 3 გლიკოპროტეინ ანტიგენური დეტერმინანტზე, შემუშავდა თამბაქოს ნარგავებში.[147][161][162] ZMapp-ს აღმოაჩნდა დამცავი ფუნქციები, არაადამიანურ პრიმატებში შეყვანისას ინფექციის წარმოშობიდან 24-დან 48 საათამდე პერიოდში. კიდევ ერთმა კვლევამ გამოავლინა, რომ მედიკამენტს შეეძლო არაადამიანური პრიმატების გადარჩენა, როდესაც მკურნალობა იწყებოდა ინფექციიდან 5 დღემდე პერიოდში.[163] ლიბერიაში, სიერა ლეონეში, გვინეაში და აშშ-ში 72 პაციენტზე ჩატარებული რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ZMapp-ის და ამჟამინდელი სტანდარტული მოვლის კომბინაცია აღმოჩნდა უპირატესი მხოლოდ ამჟამინდელ სტანდარტულ მოვლასთან შედარებით, შედეგებმა არ დააკმაყოფილა წინასწარ დაკონკრეტებული ეფექტურობის სტატისტიკური ზღვარი, შესაბამისად, საჭიროა დამატებითი კვლევა.[164] აღნიშნულ კვლევაზე უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი პრობლემები არ გამოვლენილა, ერთადერთი სერიოზული არასასურველი ეფქეტი (ჰიპერტენნზია) აღმოჩნდა, რომ მხოლოდ თავად ინფუზიას უკავშირდებოდა. ZMapp-ს ასევე იყენებდნენ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2018 წლის ეპიდაფეთქებების დროს. REGN3470-3471-3479, რომელიც წარმოადგენს ებოლა ვირუსის გლიკოპროტეინის განსხვავებული ეპიტოპების წინააღმდეგ არსებული სამი მონოკლონური ანტისხეულის კომბინაციას, აგრეთვე დამტკიცდა უკანასკნელ ეპიდაფეთქებაში გამოსაყენებლად.

mAb114

ადამიანის IgG1 მონოკლონური ანტისხეული, რომელიც მიმართულია ზაირის ებოლავირუსის გლიკოპროტეინზე. ანტისხეული იზოლირებულია 1995 წელს კიკვიტში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) მომხდარი ეპიდაფეთქების დროს გადარჩენილი პაციენტისგან, ხოლო შემდგომ შემუშავებულია აშშ-ის ჯანმრთელობის ნაციონალური ინსტიტუტების მიერ, რომლის ფარგლებშიც ამჟამად მიმდინარეობს ადამიანებზე პირველად ცდის პირველი ფაზის კლინიკური კვლევა, სადაც მოწმდება ანტისხეულის უსაფრთხოება და ამტანობა.[165] იგი გამოიყენება ერთეული დოზის სახით; თუმცა, ადამიანებში ეფექტურობის შესახებ მონაცემები ჯერ-ჯერობით ხელმისაწვდომი არ არის mAb114 გამოიყენებოდა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული 2018 წლის ეპიდაფეთქებების დროს ტერმინალური პაციენტებისთვის.

სხვა ვაქცინები

გაერთიანებულ სამეფოში პირველი ფაზის კლინიკური კვლევა გაიარა კანდიდატმა ვაქცინამ, რომელიც იყენებს პრაიმ-ბუსტერის სტრატეგიას იმუნოგენურობის გასაძლიერებლად. ვაქცინა აგრეთვე მოიცავს 2 განსხვავებული ვირუსის ვექტორს, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა დოზით (Ad26-EBOV და MVA-EBOV).[166][167] ChAd3-ZEBOV არის შიმპანზისგან მიღებული ადენოვირუსის გადამტანი, რომელშიც განთავსებულია ებოლას ვირუსის გენი. მე-2 ფაზის რანდომიზებული, პლაცებო-კონტროლირებული კვლევის მიხედვით ანტისხულების პასუხი ChAd3-ZEBOV-ით ან rVSV-ZEBOV-ით იმუნიზაციის შედეგად გამოვლინდა აქტიური ვაქცინის მიმღები პაციენტების 71-84%-ს შორის, ხოლო პლაცებოს მიმღებ პაციენტებში იგივე მოვლენა 3%-ს აღწევდა (1 თვის ფარგლებში). ანტისხეულების რეაგირების რაოდენობა მეტწილად შენარჩუნდა 12 თვის ფარგლებშიც.[168]

TKM-100802 (siRNA)

ასევე ცნობილი, როგორც "TKM-Ebola". შედგება მცირე ზომის ინტერფერირებული რნმ-ების კომბინაციისაგან, რომელთა სამიზნეა ებოლას ვირუსის რნმ პოლიმერაზა-L. კომბინაცია ფორმულირებულია ლიპიდური ნანონაწილაკოვანი ტექნოლოგიით. წარმოჩინდა, როგორც დამცავი საშუალება არაადამიანურ პრიმატებში, და ეფექტურია მარბურგის ვირუსთან მიმართებაში ზღვის გოჭებსა და მაიმუნებში.[161][169][170][171] აშშ-ს სურსათისა და წამლის სააგენტომ (FDA) გასცა ამ მედიკამენტზე გაფართოვებული წვდომით სარგებლობის უფლება საგამოძიებო ახალი წამლის აპლიკაციის (IND) საფუძველზე. საგანგებო პროტოკოლების გამოყენებით, მედიკამენტი შეყვანილ იქნა მცირე რაოდენობით პაციენტებში.[136][147] თუმცა, ცალმხრივი კლინიკური კვლევის მეორე ფაზა, რომელიც დაიწყო სიერა ლეონეში 2015 წლის მარტის თვეში შეჩერდა 2015 წლის ივნისში, 19 პაციენტის მიღების შემდეგ, კლინიკური სარგებელის ნაკლებობის გამო.[172]

ZMab

ექსპერიმენტალური პროდუქტი, რომელიც მოიცავს 3 მონოკლონურ ანტისხეულს, რომლებიც მიმართულია ებოლა ვირუსის გარსის გლიკოპროტეინების წინააღმდეგ. ეს მედიკამენტი განვითარდა ეროვნულ მიკრობიოლოგიურ ლაბორატორიაში (ვინიპეგი, კანადა), კანადის ჯანდაცვის სააგენტოს მიერ. რადგანაც პრეპარატი არ შემუშავებულა კარგი წარმოების პრაქტიკის (GMP) სტანდარტების დაცვით, იგი მხოლოდ გამოყენებულია მცირე რაოდენობით პაციენტებში. პრიმატებში რეზისტენტული ებოლას ვირუსის მუტანტების სწრაფი წარმოქმნის შესახებ ანგარიშებმა მრავალი შეკითხვა დაბადა, მონოკლონური ანტისხეულების პრეპარატებით მკურნალობის შემდეგ გარდაცვალების მოგვიანებით დაფიქსირებით, რამაც ხაზი გაუსვა ამ პროდუქტებით მკურნალობის მიმღები პაციენტების დეტალური მონიტორინგის მნიშვნელობას.[173]

MIL-77

მოიცავს სამ მონოკლონურ ანტისხეულს, რომელიც მომზადებულია ჩინეთში ძუძუმწოვარი ჩინური ზაზუნას საკვერცხის უჯრედოვანი ხაზის კულტურებით. ეს ექსპერიმენტული პრეპარატი გამოყენებულ იქნა 2 ბრიტანელ პაციენტში, შერჩევის გზით. ორივე გადარჩა.[174]

BCX-4430

ექსპერიმენტული ადენოზინის ანალოგი აღმოჩნდა აქტიურ საშუალებად ებოლას ვირუსის წინააღმდეგ მღრღნელებში. მისი მოქმედების მექანიზმი ემყარება რნმ-დამოკიდებულ რნმ-პოლიმერაზას ინჰიბირებას. ის აქტიურია ფლავივირუსის, ბუნიავირუსის, არენავირუსის, და პარამიქსოვირუსის წინააღმდეგ. მედიკამენტმა წარმოჩინა, რომ კარგი დამცავი საშუალებაა არაადამიანურ პრიმატებში და მღრღნელებში, მაშინაც კი როდესაც გამოიყენება ინფექციიდან 48 საათის შემდეგ.[175] ამ მომენტისათვის მიმდინარეობს 1-ლი ფაზის უსაფრთხოების კვლევა.

FX06

ერთმა მძიმე ავადმყოფმა პაციენტმა გერმანიაში წარმატებით მიიღო "FX06"-ის, ფიბრინისგან მიღებული პეპტიდის 3 დოზა, ამასთან გაიარა თირკმლის ჩანაცვლებითი თერაპია და მაღალი ხარისხის ინტენსიური მკურნალობა.[113] მედიკამენტი ამ მომენტისათვის ფასდება როგორც პოტენციური დამხმარე მკურნალობა სეფსისის დროს, სისხლძარღვთა გაჟონვის სინდრომით ცხოველურ მოდელებში. ის ასევე შეფასდა ადამიანებში, როგორც რეპერფუზიული დაზიანების აღმკვეთი პოტენციური მკურნალობის საშუალება გულის რევასკულარიზაციის შემდეგ რაიმე მნიშვნელოვანი უარყოფითი უკუჩვენებების გარეშე.[176][177] ის მიეცა 2 პაციენტს თანაგრძნობის საფუძველზე; თუმცა ჯერ ვერ კეთდება ვერანაირი დასკვნა.

AVI-7537

მედიკამენტი, რომელიც შედგება ანტისენსური ფოსფოროდიამიდური მორფოლინო ოლიგომერებისგან, რომლებიც მიმართულია ებოლას ვირუსის VP24 გენის წინააღმდეგ. მან გამოავლინა დაინფიცირებული არა-ადამიანური პრიმატების გადარჩენის უნარი.[178] AVI-6002 ექსპერიმენტული მედიკამენტია, რომელიც შედგება 2 PMOs-გან (AV-7537 და AV-7539, რომელთა სამიზნეა VP35 გენი). "AV-6002"-მა გაიარა კლინიკური კვლევების 1-ლი ფაზა.[136][147][179]

ინტერფერონები

ინტერფერონები გამოყენებულ იქნა წარსულში, მაგრამ მას დაუდასტურებელი მიზნობრივი ეფექტურობა აქვს.[136] მიმდინარეობს კვლევის მეორე ეტაპი პაციენტთა შეზღუდული ჩართულობით.

ბრინციდოფოვირი

ადრე ცნობილი, როგორც "CMX-001", ბრინციდოფოვირი არის ექსპერიმენტული ანტივირუსული მედიკამენტი, რომელიც ამ მომენტისთვის გადის მე-3 ეტაპის კვლევებს ციტომეგალოვირუსის და ადენოვირუსის მკურნალობისთვის. ის ასევე ავლენს მოქმედებას ებოლას ვირუსის წინააღმდეგ ინ-ვიტრო პირობებში.[136][147][180] მწარმოებელმა გამოაცხადა, რომ ის მეტი აღარ მიიღებდა მონაწილეობას ებოლას ვირუსის წინააღმდეგ მედიკამენტების კვლევაში, რადგანაც ლიბერიაში ინფიცირების ახალმა შემთხვევებმა იკლო. მედიკამენტი გამორიცხულ იქნა ებოლასთან ბრძოლის პრიორიტეტულ მედიკამენტთა სიიდან.[181]

სხვა წამლები

თერაპიული აგენტები, რომლებიც გამოიყენება სხვა დაავადებებისთვის, როგორიც არის კლომიფენი, და ქლოროქინი, აინჰიბირებენ ებოლას ვირუსს ადამიანის უჯრედებზე მოდელებში, მაგრამ ამ მომენტისთვის არ არის რეგისტრირებული რაიმე კვლევა. ამიოდარონმა გამოავლინა ფილოვირუსის უჯრედების შეღწევადობის ინჰიბირება, და ის გამოიყენებოდა თანაგრძნობის საფუძველზე ერთ სამკურნალო დაწესებულებაში სიერა ლეონეში.[148][182][183] ატორვასტატინი პლუს ირბესარტანი კლომიფენით ან მის გარეშე გამოყენებულ იქნა რამოდენიმე პაციენტის სამკურნალოდ სიერა ლეონეში; თუმცა, ხელმისაწვდომი არ არის კლინიკური მონაცემები. აპტამერები (DNA ან RNA მოლეკულები, რომლებიც შერჩეულია ინ-ვიტრო პირობებში და ახასიათებთ ნუკლეური და არა-ნუკლეური მოლეკულების ფართო სპექტრის მაღალი აფინურობითა და სპეციფიკურობით დაკავშირება) კვლევის პროცესშია ებოლას ვირუსული ინფექციის მკურნალობისთვის.[184] ებოლას ვირუსის ინფექციის მცირე მოლეკულური ინჰიბიტორებიც ასევე კვლევის პროცესში არიან.[185] WHO-მ გამოყო ანტიმალარიული მედიკამენტი - ამოდიაქინი როგორც პრიორიტეტი, არა-ადამიანურ პრიმატებში ტესტირებისათვის. სპეციალურად კონფიგურირებული, ექსპერიმენტული ნუკლეინის მჟავას რთულმა ნივთიერებამ, რინტატოლიმოდმა გამოავლინა დადებითი შედეგები ებოლას წინააღმდეგ ცხოველთა მოდელში.

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით