Anamnez və fiziki müayinə

Əsas diaqnostik faktorlar

Risk qruplarına yoluxmuş şəxslə cinsi əlaqədə olanlar, kişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilər, narkotik vasitə istifadəçiləri, cinsi ticarətlə məşğul olanlar, çoxsaylı cinsi partnyorları olanlar, eləcə də, İİV və digər CYYİ-lərə yoluxmuş insanlar aiddir.

Sifilisli hamilə qadınlarda infeksiyanın transplasentar yolla dölə ötürülməsi riski mövcuddur.

İlkin olaraq makula inkişaf edir, o, sonradan papulaya, daha sonra isə xoralaşaraq şankra çevrilir. com.bmj.content.model.Caption@13338aeb[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Vulvanın Treponema pallidum bakteriyası tərəfindən törədilən birincili sifilitik şankrıXNPM: PHIL image ID 5340; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Klassik olaraq yoluxma baş verdikdən 14-21 gün sonra anogenital nahiyədə meydana çıxır (birincili infeksiya).

Adətən, bir ədəd sərt və ağrısız xora şəklində olur.com.bmj.content.model.Caption@580f85ee[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Kişi cinsiyyət üzvünün proksimal hissəsində yerləşən şankr: birincili sifilis infeksiyasıXNPM/ Dr Gavin Hart; Dr NJ Fiumara; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Xoranı xəstə özü və ya müayinə zamanı həkim aşkar edə bilər və bu xora öz-özünə sağalır.

Atipik hallarda xora çoxsaylı və ağrılı ola bilər. Genital herpes və ya şankroid ilə ko-infeksiya ağrılı xoraların əmələ gəlməsinə səbəb olur. İİV ko-infeksiyası zamanı çoxsaylı xoralar müşahidə edilə bilər.

Cinsiyyət üzvlərində eroziyalar ikincili sifilis zamanı da rast gələ bilər. com.bmj.content.model.Caption@dc3f215[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Uşaqlıq yolunda ikincili sifilis yaralarıXNPM/J. Pledger; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Birincili sifilisdə klassik sifilitik xora (şankr) ilə əlaqəli olan orta dərəcədə böyümüş, rezinəbənzər konsistensiyalı regional limfadenopatiya.

İkincili sifilisdə generalizə olunmuş limfadenopatiya aşkar oluna bilər.

İkincili sifilis zamanı simmetrik makulyoz, papulyoz və ya makulo-papulyoz səpgilər. com.bmj.content.model.Caption@4c8e66f8[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Gövdə və bədənin yuxarı hissələrində ikincili sifilitik papulo-skvamoz səpgilərXNPM/Susan Lindsley; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].com.bmj.content.model.Caption@4365d950[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Dəridə piqmentasiyalı makula və papulalar şəklində təzahür edən ikincili sifilisXNPM/Susan Lindsley; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Adətən, geniş yayılmış olub, selikli qişaların da prosesə cəlb olunması ilə müşayiət olunur.

Deskvamasiya müşahidə edilə bilər.

Adətən qaşınmır, gövdə, ovuc, ayaqaltı nahiyələrdə və başın tüklü hissəsində rast gəlir.

Qaradərili xəstələrdə qaşınma ola bilər.

Hərarət və əzginlik kimi konstitusional simptomları müşayiət edə bilər.

Adətən, yoluxmadan 6-12 həftə sonra başlanır.

İkincili sifilis müalicə edilmədikdə, xəstələrin təxminən 25%-də səpgi və hərarət təkrar baş verir.

Anadangəlmə sifilisdə də səpgi olur.

İkincili sifilisdə hərarət, əzginlik, mialgiya, yorğunluq və artralgiya kimi əlamətlərdən ibarətdir.

Birincili İİV infeksiyası və ya digər yanaşı virus xəstəliyi ilə səhv salınması mümkündür.

İkincili sifilis müalicə edilmədikdə, xəstələrin təxminən 25%-də səpgi və hərarət təkrar baş verir.

Ürək çatışmazlığına səbəb olan kardiovaskulyar sifilis (üçüncülü sifilis) nəticəsində baş verir.

İkincili sifilisdə ümumi simptom kimi təzahür edə bilər.

Erkən anadangəlmə sifilisin əlaməti (<2 yaşlılarda rast gəlir).

İfrazat irinli və qanlı ola bilər.

Erkən anadangəlmə sifilisin əlaməti (<2 yaşlılarda rast gəlir).

Adətən, disseminasiya olunmuş infeksiyanın digər əlamətləri ilə (səpgi, selikli qişaların xoralaşması) assosiasiya olunur.

İkincili sifilisdə inkişaf edə bilər.

Yastı və ya dəri səthindən bir qədər qalxan, dairəvi və ya oval, boz ekssudatla örtülmüş papulalardır.

İkincili sifilisin əlamətidir.

Aralıq nahiyəsinin nəm hissələrində ola bilər.

İtiuclu kondiloma ilə səhv salınması mümkündür.

Neyrosifilisin mümkün əlamətləridir.

Üçüncülü sifilisdə baş beynin prosesə qoşulması zamanı koqnitiv və hərəki funksiyaların zədələnməsi də daxil olmaqla, bir sıra sindromlar meydana çıxır. Bunlar bəzən geniş termin olan "ümumi parez" adı altında birləşdirilir.

Görmə pozğunluğu ikincili infeksiyada meydana çıxan sifilitik irit və ya uveitin ilkin əlaməti ola bilər.

Bəbəklərin bilateral kiçilməsi, qeyri-müntəzəm olması, parlaq işığın təsirindən yığılmaması, lakin akkomodasiyaya cavab olaraq yığılması.

Üçüncülü sifilis zamanı meydana çıxan "tabes dorsalis"in (belin quruması) əlamətidir.

Onurğa beyninin arxa sütunlarının zədələnməsi üçüncülü sifilis zamanı meydana çıxan "tabes dorsalis"in əlamətidir.

Üçüncülü sifilis zamanı meydana çıxan "tabes dorsalis"in (belin quruması) əlamətidir.

Üçüncülü sifilis zamanı meydana çıxan "tabes dorsalis"in (belin quruması) əlamətidir.

Üçüncülü sifilis zamanı meydana çıxan "tabes dorsalis"in (belin quruması) əlamətidir.

Kardiovaskulyar sifilisin (üçüncülü sifilis) mümkün əlamətidir.

Döş sümüyünün sol kənarında diastolik küyün eşidilməsi kardiovaskulyar sifilis nəticəsində aortanın requrgitasiyasını göstərir.

Qummoz sifilisin əlamətidir (xoşxassəli üçüncülü sifilis kimi də məlumdur).

Dəri və daxili orqanlara təsir edir.

Tədricən normal dəri toxuması destruktiv qummalarla əvəz oluna bilər.

Anadangəlmə sifilisin əlamətləridir.[71]

Erkən anadangəlmə sifilisin əlamətləridir.

Erkən anadangəlmə sifilisin əlamətidir (<2 yaşlılarda rast gəlir).

Bu səpgilər böyüklərdə rast gələn ikincili sifilis səpgilərinə bənzərdir. Bu səpgi, həmçinin, geniş yayılmış, bullyoz və ya papulonekrotik, yaxud da deskvamasiya edən ola bilər.

Əvvəlcə səpgi vezikulyar olub, əllərin ovuc səthi və ayaqaltında xırda qovuqlar şəklində meydana çıxır. Çox vaxt mis rəngində olan eritematoz və ya makulopapulyoz səpgi sonradan üzdə, ovuclarda və ayaqaltı səthlərdə əmələ gələ bilər. Səpgi, həmçinin, ağız, cinsiyyət üzvləri və anusu da əhatə edə bilər.com.bmj.content.model.Caption@67e11427[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Burada təsvir edilmiş anadangəlmə sifilis hadisəsi yenidoğulmuşun ölümü ilə nəticələnmişdirXNPM: PHIL image ID 3510; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].com.bmj.content.model.Caption@75201194[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Bu yenidoğulmuşda, hər iki ayaq altında dəri zədələri daxil olmaqla, anadangəlmə sifilisin əlamətləri olmuşdurXNPM: PHIL image ID 4148; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Gecikmiş anadangəlmə sifilisin əlamətidir (>2 yaşlılarda rast gəlir).

Anadangəlmə sifilis zamanı neonatal osteoxondritə görə.com.bmj.content.model.Caption@4aa6106e[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Qamış sümüyünün osteoperiostiti ("qılıncabənzər baldırlar")XNPM/Robert E. Sumpter; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Gecikmiş anadangəlmə sifilisin əlamətidir (>2 yaşlılarda rast gəlir).

Alın sümüyünün qabarması, hündür kəllə qapağı və yəhərəbənzər burun da bunlara aiddir.

Gecikmiş anadangəlmə sifilisin əlamətidir (>2 yaşlılarda rast gəlir).

Hatçinson dişləri (diş zirvəsinin daralması və iti olmaqla, konusabənzər forma alması), azı dişlərin zirvəsində kiçik itiuclu çıxıntılarla günbəz şəklində olması.

Dişlərin zəif minerallaşmasıcom.bmj.content.model.Caption@27e4ff33[Figure caption and citation for the preceding image starts]: Mərkəzi kəsici dişlərin pazabənzər forma alması (Hatçinson dişləri)XNPM/Robert E. Sumpter; icazə ilə istifadə edilmişdir [Citation ends].

Nekrozlaşan funizit (göbək ciyəsinin iltihabı) anadangəlmə sifilisin, demək olar ki, dəqiq diaqnostik əlamətidir. Adətən, vaxtından qabaq ölü doğulmuş və ya doğulduqdan bir neçə həftə sonra tələf olan yenidoğulmuşlarda müşahidə edilir.

Göbək ciyəsində matriksin iltihabı nəticəsində "bərbər nişanı" adı ilə tanınan spesifik görünüş aşkar edilir.[6][34]

Digər diaqnostik faktorlar

Cinsiyyət üzvündəki xora ilə eyni vaxtda təzahür edə bilər.

Həm birincili, həm də ikincili infeksiya zamanı baş verir.

İkincili infeksiyada ağız xoraları (ilan cığırı xoraları) çox vaxt səpgi və hərarət kimi digər əlamətlərlə yanaşı təzahür edir.

Latent sifilis kliniki əlamətlər olmadığı halda müsbət serologiya ilə müəyyən edilir.

Birincili sifilisdə xəstə və müayinə edən həkim xoraları nəzərdən qaçıra bilər.

Baş beynin cəlb olunması ilə üçüncülü sifilisin ehtimal olunan əlamətidir.

Üçüncülü sifilisdə baş beynin prosesə qoşulması zamanı koqnitiv və hərəki funksiyaların zədələnməsi də daxil olmaqla, bir sıra sindromlar meydana çıxır. Bunlar bəzən geniş termin olan "ümumi parez" adı altında birləşdirilir.

Sinir sisteminin cəlb olunmasının göstəricisi ola bilər.

Ənsə əzələlərinin rigidliyi ilə birlikdə təsadüf edilə bilər.

Sinir sisteminin cəlb olunmasının göstəricisi ola bilər.

İkincili infeksiyada meydana çıxan sifilitik irit və ya uveitin ilkin əlaməti ola bilər.

Neyrosifilis zamanı kəllə-beyin sinirləri arasında ən çox VIII kəllə-beyin siniri zədələnir.

Eşitmə qabiliyyətinin itirilməsi həm erkən, həm də gecikmiş neyrosifilisin əlaməti ola bilər.

Karlıq, həmçinin, gecikmiş anadangəlmə sifilisin (>2 yaşda rast gəlir) əlaməti ola bilər.

Sinir sisteminin cəlb olunmasını ehtimal etməyə əsas verir.

İkincili sifilis zamanı vaskulit nəticəsində inkişaf etmiş nefrotik sindromla əmələ gəlir.

İkincili sifilis zamanı vaskulit nəticəsində inkişaf etmiş hepatitə işarə edə bilər.

Neyrosifilisin əlamətidir.

Əsasən, aşağı ətrafları əhatə edir.

Neyrosifilisin bütün formalarında aşkarlana bilər.

Kardiovaskulyar sifilis (üçüncülü sifilis) nəticəsində baş verir.

Ürək çatışmazlığına səbəb olan kardiovaskulyar sifilis (üçüncülü sifilis) nəticəsində baş verir.

Sifilis nəticəsində aortanın anevrizması, demək olar ki, həmişə aortanın döş şöbəsində yaranır (adətən, aortanın döş şöbəsinin qalxan hissəsində) və ürək çatışmazlığı ilə nəticələnir.

Qummoz sifilis yaraları orqanomeqaliyaya səbəb ola, infiltrativ və ya destruktiv hal ala bilər.

Qummoz sifilis nəticəsində baş verir.

Qıcolmalar, meningit, obstruktiv hidrosefaliya və kəllə-beyin sinirlərinin parezi kimi problemlərin geniş spektrini əhatə edir.

Risk faktorları

Birincili və ya ikincili sifilis xəstəsi ilə cinsi əlaqə zamanı sifilisə yoluxma riski 30-60% təşkil edir.[18][19]

Kişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilərdə, xüsusilə yanaşı İİV infeksiyası varsa, metamfetamin kimi narkotik vasitələrdən istifadə olunursa və ya cinsi partnyorların sayı çoxdursa, sifilisə yoluxma riski daha yüksəkdir.[21][22]

2017-ci ildə ABŞ-da qeyd olunmuş bütün birincili və ya ikincili sifilis hadisələrinin yarısından çoxu (57,9%) KCK-lar arasında baş vermişdir.[9]

Pul və ya narkotik vasitələrin, xüsusilə kokainin, əvəzinə baş verən cinsi əlaqə ilə əlaqələndirilir.[23][24]

Pul və ya narkotik vasitələrin, xüsusilə kokainin, əvəzinə baş verən cinsi əlaqə ilə əlaqələndirilir.[23][24]

Bütün SYİ-lər üçün risk faktorudur.

Sifilisin epidemiologiyasında vacib amildir.[21]

Müdafiəsiz cinsi əlaqəyə işarə edir ki, bu da CYİ riskini artırır.

Bütün CYİ xəstələrində və CYİ riski yüksək olanlarda hansı tibb müəssisəsində qeydə alınmaqlarından asılı olmayaraq, sifilisə görə skrininq aparılmalıdır.

Yoluxmuş anadan infeksiya dölə ötürülür.

Bu, uşaqsalma, ölü dölün doğulması və ya neonatal ölümə səbəb ola bilər.[2]

Antenatal skrininq asimptomatik yoluxmuş qadınları aşkar etməyə və müalicəyə cəlb etməyə istiqamətləndirilir ki, bu da transplasentar ötürülmənin qarşısını alır.[25]

Bu məlumatların istifadəsi açıqlama məlumatları ilə tənzimlənir.