ბოლო მიმოხილვა: 1 ნოემბერი 2020
ბოლო განახლება: 20 სექტემბერი 2018

შესავალი

მდგომარეობა
აღწერა

გენიტალური ქლამიდიოზი არის ყველაზე გავრცელებული სქესობრივი გზით გადაცემული ბაქტერიული დაავადება რესურსებით მდიდარ ქვეყნებში.[1][2][3] ინფექცია, ჩვეულებრივ, ასიმპტომურია როგორც მამაკაცებში, ისე ქალებში. რეკომენდებულია არა-კულტურული სადიაგნოსტიკო მეთოდები, როგორიცაა ნუკლეინის მჟავის ამპლიფიკაციის ტესტები (NAAT).[1] არასაკმარისი მკურნალობის შემთხვევაში არსებობს აღმავალი ინფექციის და სხვა გართულებების შესაძლო რისკი, ასევე ინფექციის გადადების რისკი პაციენტის პარტნიორებზე.

გონორეის ინფექცია

ყველაზე ხშირად აღწერილი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია ქლამიდიური ინფექციის შემდეგ. კლასიკურ შემთხვევაში პაციენტი მამაკაცია გამონადენით შარდსადენიდან; ქალებში ინფექცია ხშირად უსიმპტომოა, თუმცა შეიძლება ახასიათებდეს ვაგინალური გამონადენი. თუ მკურნალობის გარეშე დარჩა, Neisseria gonorrhoeae შეიძლება გავრცელდეს და გამოიწვიოს კანის და სინოვიური ინფექციები. შედარებით იშვიათი გართულებებია მენინგიტი, ენდოკარდიტი და პერიჰეპატური აბსცესები. აღწერილია ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტობის მაღალი მაჩვენებელი, შესაბამისად ანტიბიოტიკოთერაპია უნდა დაიგეგმოს ადგილობრივი და ეროვნული გაიდლაინების გათვალისწინებით.

გავრცელებული სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია, რომელიც გამოწვეულია სპიროქეტული ბაქტერიით. კლინიკურად ინფექცია ხშირად უსიმპტომოა, მაგრამ შეიძლება სხვადასხვანაირად გამოვლინდეს. დიაგნოზი, ჩვეულებრივ, ნათელია კლინიკური გასინჯვისა და სეროლოგიური ტესტირების შემდეგ; მკურნალობა ტარდება პენიცილინით. მკურნალობის გარეშე სიფილისი ხელს უწყობს აივ ინფექციის გადადებას და იწვევს მნიშვნელოვან ავადობას, როგორიცაა გულსისხლძარღვთა და ნევროლოგიური დაავადება.

ვენერიული ლიმფოგრანულომა გამოწვეულია Chlamydia trachomatis სეროვარებით L1, L2 ან L3. ინფექციის პირველადი გამოვლინება არის უმტკივნეულო ანთება პენისზე ან ვულვაზე და დაწყლულება გენიტალიებზე ან ანუსზე, რასაც პაციენტი ხშირად ვერ ამჩნევს.[4] ქრონიკულმა ანთებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ნაწიბურები და ფიბროზი, რაც იწვევს გენიტალიების ლიმფედემას ან სტრიქტურების და ფისტულების ფორმირებას, თუ დაზიანება მოიცავს ანორექტულ მიდამოს. გენიტალური წყლულის ნაცხში ან ბუბონის ასპირატში Chlamydia trachomatis-ის LGV სეროვარების იდენტიფიცირება ზუსტ დიაგნოზს უზრუნველყოფს.

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია, რომელიც გამოწვეულია საკვები გარემოს მიმართ მომთხოვნი კოკობაცილით Haemophilus ducreyi, რომელიც გავრცელებულია აფრიკაში, აზიაში და სამხრეთ ამერიკაში. კლასიკურად ვლინდება მტკივნეული გენიტალური წყლულის მწვავე დაწყებით ფლუქტუაციური ლიმფადენიტით (ბუბონის ფორმირება). შანკროიდი აივ გადადების მნიშვნელოვანი კოფაქტორია, ამიტომ უნდა შეფასდეს აივ სტატუსი. შემთხვევათა უმეტესობა ექვემდებარება ანტიბიოტიკოთერაპიას, რეციდივი იშვიათია.

მენჯის ანთებითი დაავადება

ქალთა ზედა გენიტალური ტრაქტის მწვავე აღმავალი პოლიმიკრობული ინფექცია, რომელიც ხშირად დაკავშირებულია Neisseria gonorrhoeae ან Chlamydia trachomatis-თან.[5] მენჯის ანთებითი დაავადება მოიცავს ენდომეტრიტს, სალპინგიტს, ფალოპის მილისა და საკვერცხის აბსცესს და მენჯის ღრუს პერიტონიტს. შეიძლება იყოს უსიმპტომო ან გამოვლინდეს ცხელება, ღებინება, ზურგის ტკივილი, დისპარეუნია, მუცლის ქვედა ნაწილის ტკივილი/დისკომფორტი, ვაგინალური გამონადენის უჩვეულო სუნი, ქავილი, სისხლდენა ან გამონადენი.[6] ანტიბიოტიკოთერაპია, ჩვეულებრივ, მიზნად ისახავს გონორეის, ქლამიდიისა და ანაერობული ბაქტერიების მკურნალობას.

ურეთრიტი

Neisseria gonorrhoeae და Chlamydia trachomatis ყველაზე გავრცელებული მიზეზებია; ნაკლებად გავრცელებულია Mycoplasma genitalium და Trichomonas vaginalis. დიაგნოსტიკური ტესტებია შარდსადენიდან გამონადენის გრამის წესით შეღებვა და კულტურა და ნუკლეინის მჟავების ამპლიფიკაციის ტესტები (NAATs).

საშვილოსნოს ყელის ანთება

საკმაოდ გავრცელებული და ხშირად უსიმპტომო მდგომარეობა, რომლის დიაგნოსტირების და მკურნალობის გარეშე შესაძლებელია განვითარდეს მენჯის ანთებითი დაავადება (PID), რომელმაც, თავის მხრივ, შეიძლება გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი გრძელვადიანი ეფეტები, როგორიცაა უნაყოფობა და მენჯის ქრონიკული ტკივილი. მიუხედავად იმისა, რომ Neisseria gonorrhoeae და Chlamydia trachomatis ყველაზე ხშირად გამოყოფილი მიკროორგანიზმებია, შემთხვევათა უმეტესობაში ეტიოლოგიური მიკროორგანიზმი იდენტიფიცირებული არ არის.

ვაგინიტი

შეიძლება გამოწვეული იყოს ბაქტერიული ვაგინოზით, ტრიქომონიაზით ან კანდიდოზით.

მწვავე ეპიდიდიმიტი

სქესობრივად აქტიურ მამაკაცებში (<35 წლამდე), ეპიდიდიმიტს ყველაზე ხშირად იწვევს Neisseria gonorrhoeae ან Chlamydia trachomatis. უფრო ხანდაზმულ მამაკაცებში, გამომწვევი მიკროორგანიზმები უმეტესად ნაწლავური პათოგენებია და ეპიდიდიმიტი შეიძლება ასოცირდებოდეს შარდის ბუშტის გასავლის ობსტრუქციასთან, საშარდე გზების ბოლოდროინდელ ინსტრუმენტიზაციასთან ან სისტემურ ავადმყოფობასთან. მკურნალობა ეფუძნება დამხმარე ზომებს და შესაბამის ანტიბიოტიკოთერაპიას.

1-ლი ან მე-2 ტიპის მარტივი ჰერპესვირუსით ინფექციამ შეიძლება გამოიწვიოს პირის ღრუს, გენიტალიების ან თვალის დაწყლულება. პირველი ეპიზოდი შეიძლება გამოვლინდეს ცხელებითა და ლიმფადენოპათიით. მარტივ ჰერპესვირუსს ახასიათებს ლატენტურობა და პერიოდული რეაქტივაცია. რეაქტივაციების უმრავლესობა ასიმპტომურია, მაგრამ შესაძლოა მოხდეს ვირუსის გადადება.

გენიტალური მეჭეჭები

გენიტალიების ლორწოვანის ვირუსული დაზიანების ყველაზე პრევალენტური ფორმა, განპირობებულია ადამიანის პაპილომავირუსის რამდენიმე ტიპით გამოწვეული ინფექციით.[7] დაზიანებები ზომით ძირითადად 1-3 მმ-ია, ხორცისფერი, მოთეთრო ან ჰიპერპიგმენტაციური, გამოყოფილი, გლუვი ზედაპირის მქონე ეგზოფიტური პაპილომები ან უფრო დიდი ზომის შეერთებული ფოლაქები. დიაგნოზი დამოკიდებულია კლინიკურ გამოვლინებაზე.[7]

გამოწვეულია რეტროვირუსით, რომელიც აინფიცირებს ადამიანის ლიმფოციტებსა და მაკროფაგებს და მრავლდება მათში. ვირუსი აზიანებს ადამიანის იმუნურ სისტემას მრავალი წლის განმავლობაში. დიაგნოზი დგინდება აივ ანტისხეულის ან ანტისხეული/ანტიგენის ტესტირებით და დასტურდება უფრო სპეციფიკური ტესტით. პაიენტის დაავადების კლინიკური სტადია უნდა განისაზღვროს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ან დაავადებათა კონტროლის ცენტრების კრიტერიუმების მიხედვით.

აივ ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა

ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკა (PEP) 80%-ით ამცირებს აივ ინფექციის გადადების რისკს ექსპოზიციიდან პირველი 72 საათის განმავლობაში მიღების შემთხვევაში. ინიშნება სრული, 28-დღიანი კურსი.[8][9][10] PEP-ის ეფექტურობა და მკურნალობის პოტენციური ტოქსიკურობები და მავნე ზემოქმედება სრულად უნდა იყოს ახსნილი პაციენტისთვის; კონსულტაცია მნიშვნელოვან ნაბიჯს წარმოადგენს პაციენტების მართვაში.

აღნიშნული ავთვისებიანი მდგომარეობა უკავშირდება ადამიანის პაპილომავირუსს და ექვემდებარება პრევენციას აღნიშნული ვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის საშუალებითა და მაღალი ხარისხის დისპლაზიის მკურნალობით. პრეინვაზიური დაავადების დიაგნოსტირებისათვის გამოიყენება პაპ ტესტი (სკრინინგი) და შემდეგ კოლპოსკოპია. ადგილობრივად გავრცელებული დაავადება შეიძლება გამოვლინდეს სისხლდენით, გამონადენით, ტკივილით ან ობსტრუქციული უროპათიით.

რეაქტიული ართრიტი (ReA) ანთებითი ართრიტია, რომელიც ვითარდება გარკვეული გასტროინტესტინური და შარდსასქესო ინფექციით დაავადებისას.[11] ხშირად აღწერენ პოსტინფექციური ართრიტის, არაგონოკოკური ურეთრიტისა და კონიუნქტივიტის კლასიკურ ტრიადას, თუმცა აღნიშნული სამეული შემთხვევათა მხოლოდ უმცირესობაში გვხვდება და აუცილებელი არ არის დიაგნოზისთვის.[11] ReA დიაგნოსტირებისთვის სპეციფიური ტესტი არ არსებობს. უმეტესად, თუ ეჭვს მივიტანთ, რომ ვინმეს აქვს ანთებითი ართრიტისთვის დამახასიათებელი კლინიკური სიმპტომები პოსტ-ვენერიულ, ან პოსტ-დიზენტერიულ პერიოდში, ვარაუდის დასადასტურებლად ამ დროს გამოიყენება ტესტების ჯგუფი. მკურნალობის მიზნად მიჩნეულია სიმპტომების გაქრობა და სახსრის შემდგომი დაზიანების პრევენცია, ან შეჩერება

სექსუალური შევიწროება და ძალადობა

სექსუალური ძალადობა ხშირია და შეიძლება შეეხოს როგორ ნებისმიერი ასაკის მოზრდილს, ასევე ბავშვს.

B ჰეპატიტის მქონე პირების უმეტესობა უსიმპტომოა, თუმცა ზოგჯერ ვლინდება გართულებები, მაგ. ციროზი, ღვიძლუჯრედოვანი კარცინომა ან ღვიძლის უკმარისობა. მაღალი რისკი აღენიშნებათ ენდემურ რეგიონში მცხოვრებ პირებს, საინექციო ნარკოტიკების მომხმარებლებსა და მაღალი რისკის შემცველი სქესობრივი ქცევის მქონე პირებს. დიაგნოზისთვის მნიშვნელოვანია სეროლოგიური მარკერები და დაავადების აქტივობის შეფასება, რაც დაგვეხმარება განვასხვავოთ მწვავე და ქრონიკული ინფექცია და ქრონიკული უსიმპტომო მტარებელი. ქრონიკული ინფექციის მკურნალობა მოიცავს ნუკლეოზიდის/ნუკლეოტიდის ანალოგებს, ინტერფერონ-ალფას და პეგილირებულ ინტერფერონ-ალფას.

გადადების ყველაზე გავრცელებული გზებია საინექციო ნარკოტიკების მოხმარება (საზიარო ნემსების საშუალებით) და დაბინძურებული სისხლის პროდუქტების გადასხმა. ინფექციის შემთხვევათა უმეტესობა უსიმპტომოა; თუმცა, ღვიძლის ანთება შეიძლება გამოვლინდეს და დამძიმდეს ღვიძლის პროგრესირებადი ფიბროზით. მკურნალობის მიზანია ვირუსის ერადიკაცია და მდგრადი ვირუსული პასუხის მიღწევა. სამკურნალოდ უფრო და უფრო ნაკლებად გამოიყენება პეგილირებული ინტერფერონები. ისინი ნაცვლდება პერორალური ანტივირუსული თერაპიებით. გრძელვადიანი გართულებებია ციროზი ან ღვიძლუჯრედოვანი კარცინომა.

ვაგინალური გამონადენის შეფასება

ვაგინალური გამონადენი გინეკოლოგიური კონსულტაციის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია. აღნიშნული მდგომარეობის ჭეშმარიტი პრევალენტობა უცნობია, რადგანაც ვაგინიტი, რომელიც ვაგინალური გამონადენის სიმპტომზეა პასუხისმგებელი, ხშირად უსიმპტომოა და ხდება მისი თვითდიაგნოსტირება და თვითმკურნალობა. ეტიოლოგია შეიძლება იყოს ინფექციური და არაინფექციური.

სქესობრივი აქტის დროს ტკივილის შეფასება

დისპარეუნია, ან მტკივნეული სქესობრივი კავშირი, გავრცელებული ჩივილია ქალებში. ის შეიძლება გამოწვეული იყოს სხვადასხვა მიზეზით, ანთებითი/ინფექციური, ლორწოვანი ან ძვალკუნთოვანი მდგომარეობების ჩათვლით.

დიზურიის შეფასება

დიზურია საკმაოდ ხშირი მდგომარეობაა, მაგრამ შეიძლება რთული სადიაგნოსტიკო იყოს, რადგანაც ხშირად გვხვდება ქვემო საშარდე გზების სხვა სიმპტომებთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ საშარდე გზების ინფექცია ყველაზე ხშირი მიზეზია, დიზურია შეიძლება ნებისმიერი ინფექციური ან ანთებითი მდგომარეობით იყოს გამოწვეული, რომელიც შარდსასქესო სისტემას აზიანებს.

თანაავტორები

BMJ Publishing Group

Disclosures

This overview has been compiled using the information in existing sub-topics.

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით