ახალი მკურნალობები

შესავალი

მკურნალობის სხვადასხვა რეჟიმი ამჟამად კლინიკური კვლევების საგანია მსოფლიოს მასშტაბით. Global coronavirus COVID-19 clinical trial tracker external link opens in a new window არ არსებობს დამტკიცებული ან ნაჩვენები უსაფრთხო და ეფექტური საშუალება COVID-19-ის მკურნალობისთვის გარდა რემდესევირისა, რომელმაც აშშ-ში მიიღო ავტორიზაცია საგანგებო გამოყენებისთვის. მკურნალობის რამდენიმე რეჟიმი გამოიყენება "ეტიკეტის გარეშე" (ლიცენზირებული მედიკამენტების გამოყენება იმ ჩვენებისთვის, რომლისთვისაც იგი დამტკიცებული არ არის მარეგულირებელი ორგანოების მიერ), მძიმე შემთხვევებში ან რანდომიზებული კონტროლირებადი კლინიკური კვლევის ფარგლებში.[577][578] WHO: off-label use of medicines for COVID-19 external link opens in a new window აღსანიშნავია, რომ ამ მედიკამენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ სერიოზული არასასურველი ეფექტები, რომლებიც შეიძლება დაემთხვეს COVID-19-ის კლინიკურ გამოვლინებებს. აღნიშნული მედიკამენტების ფონზე შეიძლება გაიზარდოს სიკვდილობის რისკი ხანდაზმულებში ან თანმხლები დაავადების მქონე პირებში. მაგალითად, ქლოროქინი/ჰიდროქსიქლოროქინი, აზითრომიცინი, ოსელტამივირი და ლოპინავირი/რიტონავირი იწვევენ QT ინტერვალის გახანგრძლივებას და პოტენციურად დაკავშირებულნი არიან კარდიული სიკვდილის მომატებულ რისკთან.[579] გასათვალისწინებელია წამალთაშორისი ურთიერთქმედება იმ მედიკამენტებთან, რომელთაც პაციენტი უკვე იღებს (მაგ., ანტივირუსული პრეპარატი შეიძლება ურთიერთქმედებდეს მრავალ პრეპარატთან, მათ შორის, პირდაპირი მოქმედების პერორალურ ანტიკოაგულანტებთან). ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ და მისმა პარტნიორებმა დაიწყეს ე.წ. სოლიდარობის კლინიკური კვლევა - ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო კვლევა, რომლის ფარგლებშიც მკურნალობის ოთხი განსხვავებული რეჟიმი (ადგილობრივი სტანდარტული მკურნალობა პლუს რემდესევირი, ლოპინავირი/რიტონავირი, ლოპინავირი/რიტონავირი პლუს ინტერფერონ ბეტა, ან ჰიდროქსიქლოროქინი/ქლოროქინი) შედარდება მკურნალობის სტანდარტულ რეჟიმთან (რომელიც შეიძლება მოიცავდეს სხვა ექსპერიმენტულ მედიკამენტურ მკურნალობას ადგილობრივი სტანდარტის ფარგლებში).[580] დიდ ბრიტანეთში მიმდინარეობს ეროვნული დონის კვლევა, რომელშიც შეისწავლიან სხვადასხვა მკურნალობის რეჟიმებს COVID-19-ით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. COVID-19 თერაპიების რანდომიზებული შეფასების (RECOVERY) კვლევა მიმდინარეობს შემდგომი რეჟიმებით: ლოპინავირი/რიტონავირი; დაბალი დოზით დექსამეტაზონი; ჰიდროქსიქლოროქინი; აზითრომიცინი; ტოცილიზუმაბი და კონვალესცენტური პლაზმა. RECOVERY trial external link opens in a new window

რემდესივირი

ახალი, საცდელი, ინტრავენური ნუკლეოზიდური ანალოგი, ფართო ანტივირუსული აქტივობით, რომელიც ავლენს ინ ვიტრო აქტივობას მძიმე მწვავე რესპირატორული სინდრომის კორონავირუსი 2-ის წინააღმდეგ (SARS-CoV-2). აშშ-ში, სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა საგანგებო გამოყენების ავტორიზაცია რემდესევირზე COVID-19-ის შესაძლო ან დადასტურებული შემთხვევის სამკურნალოდ მოზრდილებსა და ბავშვებში, რომლებიც არიან ჰოსპიტალიზებულნი და აღენიშნებათ დაავადების მძიმე ფორმა (განსაზღვრულია, როგორც სისხლში ჟანგბადის დაბალი დონის არსებობა, ან ჟანგბადით თერაპიის საჭიროება, ან სუნთქვის უფრო ინტენსიური მხარდაჭერის საჭიროება, მაგ., მექანიკური სასუნთქი აპარატით).[581] ავტორიზაციის მინიჭება ემყარება რემდესივირის რანდომიზებული, პლაცებო-კონტროლირებული კლინიკური კვლევის წინასწარ შედეგებს, რომელიც ჩატარდა ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნული ინსტიტუტის მიერ მძიმე COVID-19-ის მქონე 1063 ჰოსპიტალიზებულ პაციენტზე. კვლევამ დაადგინა, რომ რემდესივირის 10-დღიანი კურსი უფრო სწრაფ გამოჯანმრთელებასთან იყო დაკავშირებული (განსაზღვრება: პაციენტი უფრო მალე ტოვებდა კლინიკას, ან ნაკლებად საჭიროებდა ჟანგბადს და სამედიცინო დახმარებას), ვიდრე პლაცებო. საშუალოდ, გამოჯანმრთელების პერიოდის მედიანა სამკურნალო ჯგუფში იყო 11, ხოლო პლაცებოს ჯგუფში- 15. შედეგები მნიშვნელოვანი იყო მხოლოდ იმ პაციენტებში, რომლებიც იღებდნენ ჟანგბადს. სიკვდილობის მაჩვენებელი იყო 7.1% რემდესივირის ფონზე, ხოლო 11.9%-პლაცებოს ფონზე. თუმცა, განსხვავება არ იყო სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი. გვერდითი მოვლენების ინციდენტობა მნიშვნელოვნად არ განსხვავდებოდა ორ ჯგუფს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა მიმდინარეობს, მონაცემთა და უსაფრთხოების მონიტორინგის ჯგუფმა გამოსცა რეკომენდაცია შედეგების გახსნაზე. კვლევის ჯგუფმა შედეგები საჯარო გახადა.[582] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინები რეკომენდაციას უწევს რემდესევირის გამოყენებას COVID-19-ის მძიმე ფორმის (განისაზღვრება, როგორც SpO₂ ≤94% ატმოსფერულ ჰაერზე (ზღვის დონეზე), რაც საჭიროებს დამატებით ჟანგბადს, მექანიკურ ვენტილაციას ან ექსტრაკორპორულ მემბრანულ ოქსიგენაციას.) მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციის მიხედვით, თუ პაციენტი ინტუბირებული არ არის, საჭიროა 5-დღიანი მკურნალობა; თუმცა, ზოგიერთმა ექსპერტმა შეიძლება 10-დღიანი კურსი დანიშნოს მექანიკურ ვენტილაციაზე ან ექსტრაკორპორეულ მემბრანულ ოქსიგენაციაზე მყოფ პაციენტებში ან თუ 5 დღეში მკურნალობის ეფექტი არასაკმარისია. თუ რესურსები მწირია, რემდესივირი პრიორიტეტული უნდა იყოს COVID-19-ით ჰოსპიტალიზებული პაციენტებისთვის, რომელთაც ჭირდებათ დამატებითი ჟანგბადი, მაგრამ მექანიკური ვენტილაცია ან ექსტრაკორპორეული მემბრანული ოქსიგენაცია არ ტარდება. გაიდლაინების პანელი რეკომენდაციას არ უწევს და არც უარყოფს რემდესივირის გამოყენებას მსუბუქი/საშუალო სიმძიმის ინფექციის მკურნალობისას, რადგან მონაცემები არასაკმარისია.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოება რეკომენდაციას უწევს რემდესივირს (შედარებით ანტივირუსული მკურნალობის გარეშე მიმდინარე რეჟიმთან) მძიმე COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. მკურნალობის ხანგრძლივობა იგივე იქნება, როგორც ზემოთაა რეკომენდებული.[533] 5-დღიანი და 10-დღიანი კურსი აღმოჩნდა უსაფრთხო და ეფექტური მძიმე დაავადების დროს, როცა ვენტილაცია საჭირო არ არის. თუმცა, ეს არ იყო პლაცებო-კონტროლირებული კვლევა.[583] ღია ეტიკეტის, მე-3 ფაზის კვლევის წინასწარი შედეგების თანახმად, საშუალო სიმძიმის დაავადების მქონე პაციენტებში 5-დღიანი კურსი დაკავშირებული იყო უკეთეს მდგომარეობასთან მე-11 დღეს, შედარებით სტანდარტულ მკურნალობასთან; თუმცა, სრული შედეგები ხელმისაწვდომი არ არის.[584] ერთ-ერთი კლინიკური კვლევის წინასწარი მონაცემებით, რომლის ფარგლებშიც რემდესივირს განსაკუთრებით მძიმე პაციენტებს უნიშნავდნენ, პაციენტების ორ მესამედში კლინიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა (ჟანგბადის მოთხოვნილების მხრივ გაუმჯობესება აღინიშნა 68%-ში); თუმცა, კვლევას არ ჰქონდა საკონტროლო ჯგუფი და პაციენტების უმეტესობაში გამოვლინდა არასასურველი ეფექტები.[585] ჩინეთში, COVID-19-ის მძიმე ფორმის მქონე 240 ჰოსპიტალიზებული პაციენტის რანდომიზებული, პლაცებო-კონტროლირებადი კვლევის მიხედვით, რემდესივირი არ იყო დაკავშირებული კლინიკურ გაუმჯობესებასთან; თუმცა, კვლევა არ იყო საკმარისად ძლიერი და გარკვეული ტრენდების გამოვლენის მიუხედავად, ვერ მიაღწია პირველად სასრულ წერტილს.[586] ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტის მიმოხილვის თანახმად, რემდესივირს პლაცებოსთან შედარებით გარკვეული სარგებელი მოაქვს დამხმარე ზომების საჭიროების კლების კუთხით, როგორიცაა მექანიკური ვენტილაცია. ასევე, უფრო სწრაფია გამოჯანმრთელება ჟანგბადის მიწოდების ფონზე, მსუბუქ, საშუალო და მძიმე შემთხვევებში. თუმცა, სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავებები არ აღინიშნება სიკვდილობის და მძიმე გვერდითი მოვლენების კუთხით.[587] როგორც ჩანს, ორსულებში რემდესივირის გამოყენება უსაფრთხოა.[588] შესაძლო არასასურველი ეფექტებია: მომატებული ღვიძლის ფერმენტები და ინფუზიასთან დაკავშირებული რეაქციები (მაგ., ჰიპოტენზია, გულისრევა, ღებინება, ოფლიანობა, კანკალი). აშშ სურსათისა და წამლის სააგენტო გვაფრთხილებს, რომ ერთდროულად რემდესივირი და ქლოროქინი ან ჰიდროქსიქლოროქინი არ უნდა გამოვიყენოთ, რადგან არსებობს მედიკამენტთაშორისო ურთიერთქმედების რისკი რემდისივირის ანტივირუსული აქტივობის გამო. თუმცა, ეს ეფექტი პრაქტიკაში არ გამოვლენილა.[589] ევროპის მედიკამენტების სააგენტომ რეკომენდაცია გაუწია პირობით ავტორიზაციას რემდესივირზე COVID-19-ის სამკურნალოდ ზრდასრულებსა და ბავშვებში (12 წელს გადაცილებულები), რომელთაც აქვთ პნევმონია და საჭიროებენ დამატებით ჟანგბადს.[590] 3 ივლისიდან დიდ ბრიტანეთში მოქმედების შუალედური რეკომენდაცია რემდესივირზე რუტინული წვდომის შესახებ COVID-19-ის სამკურნალოდ.[591] საინჰალაციო რემდესივირის 1-ლი ფაზის კვლევა ახლა იწყება.

ქლოროქინი და ჰიდროქსიქლოროქინი

ქლოროქინი და ჰიდროქსიქლოროქინი პერორალური მედიკამენტებია, რომლებიც გამოიყენება მალარიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის, ასევე გარკვეული აუტოიმუნური მდგომარეობების დროს, როგორიცაა რევმატოიდული ართრიტი და სისტემური წითელი მგლურა. ორივე მედიკამენტს აქვს ინ ვიტრო აქტივობა SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ, ჰიდროქსიქლოროქინი აჩვენებს შედარებით ძლიერ ეფექტს.[592][593] აღნიშნულ მედიკამენტებს იკვლევენ COVID-19-ის მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მიზნით. თავდაპირველი მონაცემები იმედისმომცემია, მაგრამ მტკიცებულებები სუსტი და ურთიერთგამომრიცხავია.[594] მცირე ზომის რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევით დადგინდა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინი (აზითრომიცინით ან მის გარეშე) პაციენტთა უმეტესობაში ეფექტურია SARS-CoV-2 ვირუსის ნაზოფარინგული მატარებლობის შემცირების კუთხით, მკურნალობის დაწყებიდან 3-6 დღეში.[595] თუმცა, აღნიშნული კვლევა კრიტიკის საგანი გახდა მისი შეზღუდვების გამო. მსგავსი კვლევის ფარგლებში შედეგები არ გამეორებულა.[596][597] ჩინეთში 62 პაციენტს შორის ჩატარებული რანდომიზებული კლინიკური კვლევის აღმოჩნდა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინი შესაძლოა ამცირებდეს დროს კლინიკურ გამოჯანმრთელებამდე (ცხელების და ხველის ალაგება, პნევმონიის გაუმჯობესება კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე); თუმცა, აღნიშნული კვლევა რეცენზირებული არ არის.[598] ჩინეთში, 150 პაციენტზე ჩატარებული, ჯერჯერობით ყველაზე ფართომასშტაბიანი რანდომიზებული კონტროლირებული კლინიკური კვლევის ადრეული შედეგების მიხედვით, 28-დღიანი უარყოფითი გარდაქმნის საერთო მაჩვენებელი არ აღმოჩნდა მნიშვნელოვნად განსხვავებული ჰიდროქსიქლოროქინსა და სტანდარტულ თერაპიას შორის. თუმცა, ჰიდროქსიქლოროქინის დამატება უფრო სწრაფად განაპირობებდა C-რეაქტიული ცილის ნორმალიზებას და საწყისი დონის ლიმფოპენიის აღდგენას, რაც შეიძლება საგულისხმო იყოს. მონაცემების შემდგომი ანალიზით, პაციენტთა იმ ქვეჯგუფში, რომელსაც ანტივირუსული მკურნალობა არ უტარდებოდა, სტანდარტულ მიდგომასთან შედარებით, სიმპტომები უფრო სწრაფად შემსუბუქდა. არასასურველი ეფექტების სიხშირე უფრო მაღალი აღმოჩნდა ჰიდროქსიქლოროქინის ჯგუფში (ყველაზე ხშირი იყო დიარეა). კვლევა ჯერჯერობით რეცენზირებული არ არის და აქვს რამდენიმე შეზღუდვა (მაგ., დაყოვნება სიმპტომების გამოვლენიდან მკურნალობის დაწყებამდე, სტანდარტული მკურნალობის ჯგუფში სხვა ანტივირუსული პრეპარატების ჩართვა).[599] ნიუ იორკში 1400 ჰოსპიტალიზებულ პაციენტს შორის ჩატარებული ობსერვაციული კვლევის თანახმად, ჰიდროქსიქლოროქინი არ იყო დაკავშირებული ინტუბაციის ან სიკვდილის შემცირებულ რისკთან, შედარებით საკონტროლო ჯგუფთან (რომელთაც არ მიუღიათ ჰიდროქსიქლოროქინი). ავტორების მოსაზრებით, საჭიროა დამატებითი რანდომიზებული კონტროლირებული კლინიკური კვლევები.[600] საფრანგეთში, 4 მესამეული მკურნალობის ცენტრში 181 პაციენტზე ჩატარებული სხვა, ობსერვაციული კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის მძიმე ფორმის მქონე პაციენტებში, რომელთაც ესაჭიროებოდათ ჟანგბადი, ჰიდროქსიქლოროქინს არ ჰქონდა ეფექტი ინტენსიურ განყოფილებაში ჰოსპიტალიზაციის ან სიკვდილის შემცირების კუთხით ჰოსპიტალიზაციიდან 21-ე დღეზე.[601] ჰიდროქსიქლოროქინის ან ქლოროქინის გამოყენების (მაკროლიდით ან მის გარეშე) მულტინაციონალური რეესტრის ანალიზის თანახმად, აღნიშნული რეჟიმების გამოყენება დამოუკიდებლად იყო დაკავშირებული ჰოსპიტალურ სიკვდილობასთან და პარკუჭოვან არითმიებთან; თუმცა, კვლევა ამჟამად გაუქმებულია.[602] კვლევა გააკრიტიკა 140-ზე მეტმა მეცნიერმა და ექიმმა. ღია წერილით მიმართეს ავტორებს კვლევის შესაძლო პრობლემების განსახილველად.[603][604] RECOVERY კვლევის წინასწარი შედეგების თანახმად, ჰიდროქსიქლოროქინი არ ამცირებს სიკვდილობის რისკს და არა აუმჯობესებს მდგომარეობას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. მკვლევარებმა შეწყვიტეს პაციენტების ჩართვა კვლევის ამ მიმართულებაში.[605] შედეგად, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ შეაჩერა ჰიდროქსიქლოროქინის ჯგუფის შესწავლა Solidarity კვლევაში 17 ივნისს.[606] რანდომიზებული, ორმაგი-ბრმა, პლაცებო-კონტროლირებადი კვლევის თანახმად, ჰიდროქსიქლოროქინი წარუმატებელი იყო სიმპტომური ინფექციის პრევენციისთვის პოსტექსპოზიციური პროფილაქტიკის ფორმით (ექსპოზიციიდან 4 დღის განმავლობაში); თუმცა, მონაწილეების დიდი ნაწილი ვერ გადიოდა ტესტირებას და შედეგები ეფუძნებოდა COVID-19-ის სიმპტომურ გამოვლინებას, და არა დადებით მოლეკულურ ტესტს.[607] უარყოფითი შედეგების მიუხედავად, მულტიცენტრული რეტროსპექტული ობსერვაციული კვლევის თანახმად, რომელიც აშშ-ში 2500 პაციენტს მოიცავდა, ჰიდროქსიქლოროქინი ცალკეულად (და კომბინაციაში აზითრომიცინთან) ასოცირებული იყო სიკვდილობის რისკის შემცირებასთან, რისკფაქტორების კონტროლის შემდეგ.[608] ამბულატორიული, შესაძლო ან დადასტურებული ადრეული მსუბუქი ფორმის COVID-19-ის მქონე დაახლოებით 500 პაციენტზე ჩატარებული რანდომიზებული, ორმაგი ბრმა, პლაცებო კონტროლირებული კვლევით გამოვლინდა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინის 5-დღიანი კურსი მნიშვნელოვნად არ ცვლის სიმპტომების სიმძიმეს.[609] მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის მქონე პაციენტებზე ჩატარებული ღია ეტიკეტის რანდომიზებული კვლევის თანახმად, ჰიდროქსიქლოროქინის 7-დღიანი კურსი (აზითრომიცინთან ერთად ან ცალკე) 15 დღის თავზე არ უზრუნველყოფს უკეთეს კლინიკურ შედეგს შვიდდონიან შკალაზე სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კვლევას რამდენიმე შეზღუდვა აქვს.[610] ჰიდროქსიქლოროქინს აქვს ქლოროქინის მსგავსი თერაპიული ეფექტები, მაგრამ უფრო ნაკლები არასასურველი ეფექტები, ორსულობის დროს უსაფრთხოდ ითვლება და ზოგიერთ ქვეყანაში უფრო ხელმისაწვდომია.[611] ორივე მედიკამეტი უნდა მოვიხმაროთ სიფრთხილით ფონური გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მქონე პაციენტებში არითმიის რისკის გამო.[612] მკურნალობამდე ბაზისური ექოკარდიოგრამის გაკეთება რეკომენდებულია შეძლებისდაგვარად, განსაკუთრებით კრიტიკულ პაციენტებში.[613] ქლოროქინის მაღალი დოზები ასოცირებულია QT ინტერვალის გახანგრძლივების მომატებულ რისკთან, დაბალ დოზებთან შედარებით, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს პრეპარატი გამოიყენება QT ინტერვალის პროლონგაციის გამომწვევ სხვა წამლებთან ერთად.[614] ვინაიდან ქლოროქინი/ჰიდროქსიქლოროქინი და აზითრომიცინი იწვევს QT ინტერვალის გახანგრძლივებას, ამ წამლების გამოყენებისას საჭიროა სიფრთხილე.[615][616] QT ინტერვალის გახანგრძლივების რისკი და/ან პარკუჭოვანი ტაქიკარდიის რისკი (მოიცავს Torsades de Pointes არითმიას) უფრო მაღალია როდესაც მედიკამენტები კომბინაციაში გამოიყენება, შედარებით ცალცალკე გამოყენებასთან (0.6% vs. 1.5%).[617] ერთ-ერთი ჯერჯერობით გამოუქვეყნებელი კვლევის (რეცენზირების გარეშე) მიხედვით, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში ჰიდროქსიქლოროქინთან ერთად აზითრომიცინის გამოყენება ზრდიდა გულ-სისხლძარღვთა სიკვდილობის 30-დღიან რისკს.[618] ეს კომბინაცია კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ რეკომენდებული არ არის.[3][533] დოზირება ფრთხილად უნდა შეირჩეს, რადგან ქლოროქინით მოწამვლის რისკი არსებობს.[619] გაიდლაინები ჩინეთში და იტალიაში რეკომენდაციას უწევს ამ მედიკამენტებს COVID-19 მკურნალობისთვის; თუმცა, ეს ემყარება სუსტ მტკიცებულებებს.[620] "სეფსისისგან გადარჩენის კამპანიის" და ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინები ასკვნის, რომ ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში ამ მედიკამენტებით მკურნალობაზე რეკომენდაციის გასაცემად მტკიცებულებები არასაკმარისია.[505] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების მიხედვით, რეკომენდებული არ არის აღნიშნული მედიკამენტების გამოყენება კლინიკური კვლევების გარეშე. თუმცა, კლინიკური კვლევებიც შეწყვეტილია.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციით, აღნიშნული მედიკამენტები არ უნდა გამოვიყენოთ COVID-19-ის მქონე პაციენტებში კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[533] ამერიკის თორაკალური საზოგადოება რეკომენდაციას უწევს ნებისმიერი მედიკამენტის ინდივიდუალური განხილვის საფუძველზე გამოყენებას, როცა პაციენტის მდგომარეობა იმდენად მძიმეა, რომ დასაშვებია საცდელი მკურნალობა; მკურნალობის რისკები და სარგებელი განიხილება პაციენტთან ერთად; გამოსავლების შესახებ გროვდება მონაცემები; და მედიკამენტი არ არის დეფიციტში.[559] წამლის ევროპულმა სააგენტომ (EMA) აცხადებს, რომ აღნიშნული მედიკამენტების ეფექტურობა COVID-19-ის სამკურნალოდ დამტკიცებული არ არის და მხოლოდ კლინიკური კვლევების ფარგლებში ან საგანგებო ჩვენებით არის დაშვებული.[621] RECOVERY კვლევის შედეგების მიხედვით, დიდი ბრიტანეთის მედიკამენტებისა და ჯანდაცვის პროდუქტების მარეგულირებელმა სააგენტომ მოუწოდა მკვლევარებს ჰიდროქსიქლოროქინის შესწავლის შეჩერება და პაციენტების ჩართვის შეწყვეტა ამ მიმართულებით. თუმცა, ჰიდროქსიქლოროქინი კვლავ გამოიყენება COVID-19-ის პრევენციის კვლევებში სამედიცინო პერსონალისთვის.[622] აშშ-ში სურსათისა და წამლის სააგანეტომ გააუქმა ქლოროქინის და ჰიდროქსიქლოროქინის დროებითი ავტორიზაცია, რადგან ჩაითვალა, რომ აღნიშნული მედიკამენტები მეტად საზიანოა, ვიდრე სასარგებლო.[623] მათი რეკომენდაციით, ამ მედიკამენტების გამოყენება ჰოსპიტალის ან კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ რეკომენდებული არ არის, არითმიის განვითარების რისკის გამო, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც იგი გამოიყენება აზითრომიცინთან ერთად.[624] ამჟამად არ არსებობს სოლიდური მტკიცებულება ჰიდროქსიქლოროქინის ან ქლოროქინის ეფექტურობის შესახებ COVID-19-ის მკურნალობისა და პრევენციის კუთხით.[625] Centre for Evidence-Based Medicine: hydroxychloroquine for COVID-19 – what do the clinical trials tell us? external link opens in a new window

ლოპინავირი/რიტონავირი

პერორალური ანტირეტროვირუსული პროტეაზას ინჰიბიტორი. დამტკიცებულია აივ ინფექციის სამკურნალოდ. ლოპინავირი/რიტონავირი გამოიყენება COVID-19-ის სამკურნალოდ კლინიკურ კვლევებში. შემთხვევების ერთი მცირე სერიის მიხედვით ლოპინავირი/რიტონავირის კლინიკური სარგებელი სადაოა.[626] დაავადების მძიმე ფორმის მქონე 200 პაციენტის რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევის თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირით მკურნალობა + სტანდარტული თერაპია (ჟანგბადი, არაინვაზიური და ინვაზიური ვენტილაცია, ანტიბიოტიკები, ვაზოპრესორები, თირკმლის ჩანაცვლებითი თერაპია, ექსტრაკორპორული მემბრანული ოქსიგენაცია, საჭიროებისამებრ) არ იყო დაკავშირებული კლინიკური გაუმჯობესების დაჩქარებასთან, მხოლოდ სტანდარტულ თერაპიასთან შედარებით; 28-დღიანი სიკვდილობა მსგავსი იყო ორივე ჯგუფში.[627] RECOVERY კვლევის წინასწარი შედეგების თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირი COVID-19-ის მქონე, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში სასარგებლო არ არის. 28-დღიანი სიკვდილობის, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების რისკის და ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობის კუთხით განსხვავებები არ გამოვლინდა ორ სამკურნალო ჯგუფს შორის (ლოპინავირი/რიტონავირი და სტანდარტული მკურნალობა). შედეგები მსგავსი იყო პაციენტების სხვადასხვა ქვეჯგუფებში.[628] ლოპინავირი/რიტონავირი შეიძლება იწვევდეს ბრადიკარდიის რისკის მატებას, განსაკუთრებით ხანდაზმულ და კრიტიკულ პაციენტებში.[629] ლოპინავირი/რიტონავირი მხოლოდ კლინიკური კვლევის კონტექსტში უნდა გამოიყენოთ.[3] Centre for Evidence-Based Medicine: lopinavir/ritonavir – a rapid review of effectiveness in COVID-19 external link opens in a new window

კონვალესცენტური პლაზმა

ვირუსული ინფექციისგან გამოჯანმრთელებული ადამიანების კონვალესცენტური პლაზმა გამოიყენეს წინა ეპიდაფეთქებების დროს, მაგალითად SARS-ის, ფრინველის გრიპის, ებოლას შემთხვევებში.[630] COVID-19-ის სამკურნალოდ SARS-CoV-2 ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების შემცველი გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის შესახებ კლინიკური კვლევები დაწყებულია. რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევის თანახმად, გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმა, სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად, მნიშვნელოვნად არ აუმჯობესებდა კლინიკურ მდგომარეობას 28 დღის განმავლობაში, მძიმე ან სიცოცხლისთვის საშიში დაავადების მქონე პირებში. ამასთან, კვლევა ადრე შეწყდა და შეიძლება ყოფილიყო კლინიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავების დადგენის პრობლემა.[631] 5 კვლევის სისტემურმა მიმოხილვამ დაადგინა, რომ გამოჯანმრთელების ფაზის (კონვალესცენტური) პლაზმა შესაძლოა ამცირებდეს სიკვდილობას კრიტიკულ პაციენტებში, ჰქონდეს სასარგებლო ეფექტი კლინიკურ სიმპტომებზე და ამცირებდეს ვირუსულ დატვირთვას.[632] აშშ-ში სურსათისა და წამლის სააგენტო (FDA) უზრუნველყოფს ხელმისაწვდომობას COVID-19-ის კონვალესცენტურ პლაზმაზე მძიმე და სიცოცხლისათვის საშიშ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტებისათვის (თითოეული პატიენტის საგანგებო საცდელი ახალი მედიკამენტის აპლიკაციის საშუალებით). მისი გამოყენებისთვის სააგენტომ უკვე გამოსცა გზამკვლევი. სურსათისა და წამლის სააგენტო მოუწოდებს გამოჯანმრთელებულ პაციენტებს (სიმპტომების სრული ალაგება დონაციამცდე სულ მცირე 2 კვირით ადრე; დონაციისთვის აუცილებელი არ არის უკუტრანსკრიპციის პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციის [RT-PCR] უარყოფითი პასუხი), დონაციის სახით გაიღონ საკუთარი პლაზმა.[633][634][635] არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები COVID-19-ის სამკურნალოდ გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების მხარდასაჭერად ან საწინააღმდეგოდ.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციით, კონვალესცენტური პლაზმა მხოლოდ კლინიკური კვლევის კონტექსტში უნდა გამოიყენოთ.[533] კოქრანის სწრაფი მიმოხილვის ავტორები დაზუსტებით ვერ ამბობენ, თუ რამდენად სასარგებლოა კონვალესცენტური პლაზმა COVID-19-ის სამკურნალოდ. ჩატარებული კვლევები არასათანადო ხარისხის იყო, ამიტომ, მათი შედეგები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს დაავადების ბუნებრივ პროგრესირებასთან ან სხვა მკურნალობებთან, რომლებსაც პაციენტი იღებდა. გვერდითი ეფექტების შესახებ ინფორმაცია მწირია; უსაფრთხოების შესახებ მტკიცებულება დაბალი ხარისხისაა COVID-19-ის მქონე პაციენტებში.[636]

ინტრავენური იმუნოგლობულინი

ინტრავენური იმუნოგლობულინი კვლევის ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში;[5][637] COVID-19-ის მძიმე ფორმის მქონე 58 პაციენტზე ჩატარებული რეტროსპექტული კვლევით გამოვლინდა, რომ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება თანმდევი მკურნალობის სახით ჰოსპიტალიზაციიდან 48 საათის ფარგლებში შესაძლოა ამცირებდეს მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას, ასევე ამცირებდეს ჰოსპიტალში/ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში დარჩენის ხანგრძლივობას და აქვეითებდეს 28-დღიან სიკვდილობას; თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კვლევას რამდენიმე შეზღუდვა აქვს.[638] არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები COVID-19-ის სამკურნალოდ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან საწინააღმდეგოდ.[639] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, არა-SARS-CoV-2-ის სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

მონოკლონური ანტისხეულები

SARS-CoV-2 მონოკლონური ანტისხეულები შეიძლება გამოვიყენოთ COVID-19 პროფილაქტიკის და მკურნალობის მიზნით.[640] რეკომბინანტული, სრულად ადამიანის მონოკლონური გამანეიტრალებელი ანტისხეულები, როგორიცაა JS016 და LY-COV555, შესწავლის/დამუშავების ფაზაშია. აღნიშნული ანტისხეულები უმაგრდება SARS-CoV-2 ზედაპირულ წვეტიანი ცილის მიმაგრებიდ დომეინს, რითაც აბლოკირებს ვირუსის შეკავშირებას მასპინძლის უჯრედის ზედაპირის ცილასთან (ანგიოტენზინის გარდამქმნელი ფერმენტი-2). ორივე ანტისხეული გადის 1-ლი ფაზის კვლევას.[641][642] პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის კვლევის პროცესშია ახალი, მრავლობითი ანტისხეულის "კოქტეილ-თერაპიები" (მაგ. REGN-COV2).[643]

ინტერლეიკინ -6 (IL-6) რეცეპტორის ანტაგონისტები

ინტერლეიკინ-6-ის რეცეპტორის ანტაგონისტური მონოკლონური ანტისხეულები (მაგ., ტოცილიზუმაბი, სარილუმაბი, სილტუქსიმაბი) კლინიკური კვლევების ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. აღნიშნული მედიკამენტები სხვა ჩვენებებით უკვე დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში. რეტროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად, კლინიკური გაუმჯობესება და 28-დღიანი სიკვდილობა სტატისტიკურად განსხვავებული არ იყო ტოცილიზუმაბის და სტანდარტული მკურნალობის ჯგუფებს შორის.[644] სხვა კვლევებით დადასტურებულია, რომ ტოცილიზუმაბის გამოყენება დაკავშირებულია ვაზოპრესორების უფრო ხანმოკლე საჭიროებასთან. მედიკამენტი შეიძლება ამცირებდეს არაინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის რისკს და სიკვდილობას მძიმე დაავადების მქონე პაციენტებში.[645][646] ტოცილიზუმაბი დაკავშირებული იყო სიკვდილობის რისკის 45%-ით შემცირებასთან, ერთი ობსერვაციული კვლევის თანახმად, რომელშიც მექანიკურ ვენტილაციაზე მყოფი პაციენტები მონაწილეობდნენ. თუმცა, სუპერინფექციის რისკი უფრო მაღალი იყო (მეტწილად ვენტილატორთან დაკავშირებული პნევმონიის გამო). სუპერინფექციის მქონე პაციენტებს არ ჰქონდათ სიკვდილობის უფრო მაღალი მაჩვენებელი, ვიდრე ინფექციის არმქონე პაციენტებს.[647] სარილუმაბის ცდები შეჩერებულია აშშ-ში, რადგან პრეპარატმა ვერ მიაღწია პირველად და მეორად სასრულ შედეგებს. 

ანაკინრა

ანაკინრა, ინტერლეიკინ-1-ის ინჰიბიტორი, გადის კვლევას COVID-19 პაციენტებში ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში სხვა ჩვენებებით. არაინვაზიურ ვენტილაციასთან და სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად (რომელიც მოიცავს ჰიდროქსიქლოროქინსა და ლოპინავირ/რიტონავირს) მაღალი დოზის ინტრავენური ანაკინრას გამოყენება, მცირემასშტაბიანი რეტროსპექტული კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, საშუალო-მძიმე მწვავე რესპირატორული დისტრესსინდრომითა და ჰიპერანთებით, უკავშირდებოდა 21-დღიანი გადარჩენადობის უფრო მაღალ მაჩვენებელს.[648] მცირე მასშტაბის, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად, ანაკინრა მნიშვნელოვნად ამცირებდა ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების და სიკვდილობის რისკს მძიმე პაციენტებში.[649] შემთხვევათა მცირე სერიის მიხედვით, ანაკინრა შეიძლება ეფექტური იყოს ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის მქონე პაციენტებში, თუ მკურნალობა ადრე დაიწყო მწვავე ჰიპოქსიური რესპირატორული უკმარისობის ჩვენებით.[650] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები ანაკინრას გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3] დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი აცხადებს, რომ მტკიცებულება საკმარისი არ არის ანაკინრას ეფექტურობის, უსაფრთხოების ან ხარჯთეფექტურობის დასადგენად ზრდასრულებსა და ბავშვებში, რომელთაც მეორეული ჰემოფაგოციტური ლიმფოჰისტიოციტოზი აქვთ SARS-CoV-2 ან მსგავსი კორონავირუსის ფონზე.[651]

მავრილიმუმაბი

მავრილიმუმაბი, ანტი-გრანულოციტების–მაკროფაგების კოლონიის მასტიმულირებელი ფაქტორის რეცეპტორის ალფა მონოკლონური ანტისხეული, დაკავშირებულია გაუმჯობესებულ კლინიკურ გამოსავალთან, შედარებით სტანდარტულ თერაპიასთან არა-მექანიკურ ვენტილაციაზე მყოფ მძიმე პაციენტებში და სისტემური ჰიპერანთების დროს (ერთცენტრიანი, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად).[652]

იანუს კინაზას ინჰიბიტორები

იანუს კინაზას ინჰიბიტორები (მაგ., ფედრატინიბი, რუქსოლიტინიბი, ბარიციტინიბი) ამჟამად კლინიკურ კვლევებში შეისწავლება COVID-19 ასოცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ.[653][654][655] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, იანუს კინაზას ინჰიბიტორების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა

ღეროვანი უჯრედების თერაპიაზე მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები COVID-19-ის მქონე ზოგიერთ პაციენტში. არსებობს მოსაზრება, რომ მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები შესაძლოა ამცირებდეს ფილტვებში მიმდინარე პათოლოგიურ ცვლილებებს და აინჰიბირებდეს უჯრედულ იმუნურ ანთებით რეაქციას.[656] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

კალმეტ-გერენის ბაცილის (BCG) ვაქცინა

BCG ვაქცინაზე ზოგიერთ ქვეყანაში მიმდინარეობს კვლევა, რათა დადგინდეს მისი როლი COVID-19-ის პრევენციის კუთხით. კვლევაში ჩართულია სამედიცინო პერსონალიც. არსებობს გარკვეული მტკიცებულებები, რომ BCG ვაქცინაცია იცავს ბავშვებსა და მოზრდილებს სასუნთქი გზების სხვა ინფექციებისგან ბუნებრივი იმუნიტეტის მეხსიერების ინდუქციის მეშვეობით.[657] თუმცა, მისი გამოყენების მხარდამჭერი მტკიცებულებები არ არსებობს, ხოლო ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მას, როგორც COVID-19-ის საპრევენციო საშუალებას, რეკომენდაციას არ უწევს.[658]

ბემცენტინიბი

ექსპერიმენტული, მცირე ზომის მოლეკულა, რომელიც აინჰიბირებს AXL კინაზას. ბემცენტინიბი ონკოლოგიაში გამოიყენებოდა, თუმცა პრეკლინიკურ მოდელებში აღმოაჩნდა ანტივირუსული მოქმედებაც, მათ შორის SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ. პრეპარატი პირველი კანდიდატია დიდ ბრიტანეთში COVID-19-ის დაჩქარებული კვლევისა და წარმოების (ACCORD) პროგრამისთვის შესარჩევად. მულტიცენტრული, მე-2 ფაზის, ადაპტაციური რანდომიზაციის პლატფორმის კლინიკური კვლევის მიზანია რამდენიმე კანდიდატი პრეპარატის უსაფრთხოებისა და მიზნობრივი ეფექტურობის შეფასება.[659]

ანგიოტენზინ-II რეცეპტორის ანტაგონისტები

ანგიოტენზინ II რეცეპტორების ანტაგონისტები, როგორიცაა ლოსარტანი, კვლევის რეჟიმშია, როგორც პოტენციური სამკურნალო საშუალება. ითვლება, რომ ანგიოტენზინ გარდამქმნელი ფერმენტი-2-ის (ACE2) რეცეპტორი ვირუსის მიმაგრების მთავარი ადგილია.[660][661][662] თუმცა, ზოგიერთი ექსპერტის მოსაზრებით, აღნიშნულმა მედიკამენტებმა შეიძლება დაამძიმოს COVID-19 იმის გამო, რომ პაციენტებში, რომლებიც მათ იღებენ, ჭარბადაა ექსპრესირებული ACE2. 

სხვა ანტივირუსული პრეპარატები

სხვადასხვა ანტივირუსული მედიკამენტები (მონოთერაპია და კომბინაციური თერაპია) კლინიკური კვლევის ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში (მაგ., ოსელტამივირი, დარუნავირი, განციკლოვირი, ფავიპირავირი, ბალოქსავირ მარბოქსილი, უმიფენოვირი, რიბავირინი, ინტერფერონი, ლერონლიმაბი).[663][664][665][666][667][668][669][670][671][672] არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება, რომელიც ხელს უწყობს უმიფენოვირის გამოყენებას.[673] მცირემასშტაბიანი, არა-ბრმა, რანდომიზებული კლინიკური კვლევის მე-2 ფაზის ფარგლებში, COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გამოიცადა ინტერფერონ ბეტა-1ბ-ის, ლოპინავირი/რიტონავირის და რიბავირინის სამმაგი თერაპია. საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით (მხოლოდ ლოპინავირი/რიტონავირი), სამმაგი თერაპიის შემთხვევაში, ნაზოფარინგული ნაცხის უარყოფით შედეგამდე დროის მედიანა მნიშვნელოვნად ნაკლები აღმოჩნდა. კვლევაში ჩართვისას პაციენტებს მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის დაავადება აღენიშნებოდათ.[674] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ინტერფერონების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება მძიმე ან კრიტიკული პაციენტებისთვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

C ვიტამინი

C ვიტამინის დანამატი აჩვენებს გარკვეულ საიმედო შედეგებს ვირუსული ინფქეციების მკურნალობაში.[675] მაღალი დოზის ინტრავენური C ვიტამინი, COVID-19-ის მძიმე ფორმის სამკურნალოდ, წარმოადგენს კვლევის საგანს ზოგიერთ კვლევით ცენტრში.[676]ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები D ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3]

ვიტამინი D

D ვიტამინის დანამატი, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, დაკავშირებულია სასუნთქი გზების ინფექციების, მაგ., გრიპის, რისკის შემცირებასთან.[677][678][679] D ვიტამინი კლინიკურ კვლევაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებს შორის.[680][681] ამ ეტაპზე არ არსებობს მტკიცებულებები D ვიტამინის რეკომენდირებისთვის COVID-19-ის საპროფილაქტიკოდ ან სამკურნალოდ.[682] დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი აცხადებს, რომ D ვიტამინის მიღების მხარდასაჭერი მტკიცებულება COVID-19-ის პრევენციის ან მკურნალობის მიზნით არ არსებობს, თუმცა, თუ პაციენტი არასაკმარისად გადის მზეზე იზოლაციის გამო, პანდემიის ფონზე, რეკომენდებულია D ვიტამინის დანამატების მიღება ყოველდღიურად, ძვლისა და კუნთის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად.[683] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები D ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3]

პრობიოტიკები

არსებობს გარკვეული ახალი მტკიცებულებები, რომ ნაწლავური მიკროფლორის დისბიოზი, შესაძლოა, ჩართული იყოს COVID-19-ის პათოგენეზში.[308][309][310] პრობიოტიკებით შესაძლებელია ნაწლავური დაზიანების ან ანთების პრევენცია ან მკურნალობა, ნაწლავის მიკროგარემოს ცვლილებით; თუმცა, საჭიროა დამატებითი კვლევები.[684]

ტრადიციული ჩინური მედიცინა

ტრადიციული ჩინური მედიცინა გამოიყენეს ჩინეთში, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში როგორც გაიდლაინებით, ასევე კლინიკურ კვლევებში.[685]

ჰიპერბარული ჟანგბადი

წინასწარი მტკიცებულებების მიხედვით, COVID-19-ის მძიმე, გართულებული ფორმის მქონე პაციენტებში ძლიერი ჰიპოქსემიით, ჰიპერბარული ჟანგბადით მკურნალობა წარმატებული აღმოჩნდა.[686][687] ამჟამად კლინიკური კლევებისთვის მიმდინარეობს მონაწილეების შერჩევა.[688][689]

აზოტის ოქსიდი

კვლევებმა აჩვენა, რომ აზოტის ოქსიდი შესაძლოა ამცირებდეს სასუნთქი გზების ინფექციას ვირუსის ინაქტივაციისა და ეპითელურ უჯრედებში მათი გამრავლების ინჰიბირების გზით.[690] აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ საინჰალაციო აზოტის ოქსიდის ერთ-ერთ წამალზე მე-3 ფაზის კვლევის ჩატარების ნებართვა გასცა, რომელშიც COVID-19-ით დაავადებული 500-მდე პაციენტი იქნება ჩართული. ამჟამად სხვა კვლევებში მიმდინარეობს მონაწილეების დამატება.

ავიპტადილი

ნაწლავის ვაზოაქტიური პეპტიდის (იგივე RLF-100) სინთეტური ფორმა, რომელმაც აშშ სურსათისა და წამლის სააგენტოსგან დაჩქარებული ავტორიზაცია მიიღო ფილტვის მწვავე დაზიანების/მწვავე რესპირატორული დისტრესის სინდრომის სამკურნალოდ, რომელიც COVID-19-თან ასოცირდება. ინტრავენური და საინჰალაციო ფორმები ამჟამად მე-2 ფაზის და მე-3 ფაზის კლინიკურ კვლევებს გადის აშშ-ში.[691][692]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით