ახალი მკურნალობები

შესავალი

მკურნალობის სხვადასხვა რეჟიმი ამჟამად კლინიკური კვლევების საგანია მსოფლიოს მასშტაბით. Global coronavirus COVID-19 clinical trial tracker external link opens in a new window რამდენიმე მკურნალობა გამოიყენება ეტიკეტს გარეთ, მძიმე შემთხვევებში, ან როგორც კლინიკური კვლევის ნაწილი. WHO: off-label use of medicines for COVID-19 external link opens in a new window აღსანიშნავია, რომ ამ მედიკამენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ სერიოზული არასასურველი ეფექტები, რომლებიც შეიძლება დაემთხვეს COVID-19-ის კლინიკურ გამოვლინებებს. აღნიშნული მედიკამენტების ფონზე შეიძლება გაიზარდოს სიკვდილობის რისკი ხანდაზმულებში ან თანმხლები დაავადების მქონე პირებში (მაგ. წამლები, რომლებიც იწვევენ QT ინტერვალის გახანგრძლივებას, შესაძლოა ზრდიდნენ კარდიული სიკვდილის რისკს).[579] გასათვალისწინებელია წამალთშორისი ურთიერთქმედებები სხვა მედიკამენტებთან და დაავადებასთან (მაგ. ანთების გავლენა მედიკამენტის მეტაბოლიზმზე COVID-19-ის მქონე პაციენტებში).[580] საერთაშორისო კვლევები სასარგებლო მკურნალობის გამოსავლენად, როგორიცაა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სოლიდარობის კვლევა და დიდი ბრიტანეთის რანდომიზებული კვლევა (RECOVERY) კვლავ მიმდინარეობს. WHO: “Solidarity” clinical trial for COVID-19 treatments external link opens in a new window RECOVERY trial external link opens in a new window

კონვალესცენტური პლაზმა

COVID-19-ის სამკურნალოდ SARS-CoV-2 ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების შემცველი გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის შესახებ კლინიკური კვლევები დაწყებულია. აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ გასცა გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის საგანგებო გამოყენების ავოტორიზაცია COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებული პაციენტებისთვის.[581] წინასწარი (რეცენზიის გარეშე) გამოქვეყნებული ღია ეტიკერის, მულტიცენტრული, ფართო პროგრამის კვლევის თანახმად, რომელშიც 35 000 პაციენტი მონაწილეობდა, კონვალესცენტური პლაზმა ამცირებს 7-დღიან სიკვდილობას 9%-ით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში დიაგნოზიდან 3 დღეში მიცემის შემთხვევაში, ხოლო 12%-ით 4 ან მეტი დღის გასვლის შემდეგ.[582] 5 444 პაციენტის მეტა-ანალიზის და სისტემური მიმოხილვის თანახმად, კონვალესცენტური პლაზმის გამოყენება ამცირებს სიკვდილობას, აუმჯობესებს ვირუსის კლირენსს და იწვევს კლინიკურ გაუმჯობესებას COVID-19-ის მქონე პაციენტებში; თუმცა, მტკიცებულება დაბალი ხარისხისაა და საჭიროა რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევები.[583] კოქრანის სწრაფი მიმოხილვის ავტორები დაზუსტებით ვერ ამბობენ, თუ რამდენად სასარგებლოა კონვალესცენტური პლაზმა COVID-19-ის სამკურნალოდ. ჩატარებული კვლევები არასათანადო ხარისხის იყო, ამიტომ, მათი შედეგები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს დაავადების ბუნებრივ პროგრესირებასთან ან სხვა მკურნალობებთან, რომლებსაც პაციენტი იღებდა. ჰოსპიტალიზებული პაციენტების სამკურნალოდ გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმის გამოყენების უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შესახებ ამჟამინდელი ხელმისაწვდომი მტკიცებულებები დაბალი სანდოობისაა.[584] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები გამოჯანმრთელების ფაზის პლაზმა გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციით, კონვალესცენტური პლაზმა მხოლოდ კლინიკური კვლევის კონტექსტში უნდა გამოიყენოთ.[492] 

ჰიდროქსიქლოროქინი/ქლოროქინი

ჰიდროქსიქლოროქინი და ქლოროქინი პერორალური მედიკამენტებია, რომლებიც გამოიყენება მალარიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის, ასევე გარკვეული აუტოიმუნური მდგომარეობების დროს. ორივე წამალი ავლენს ინ ვიტრო აქტივობას SARS-CoV-2-ის მიმართ; თუმცა, არასასურველი ეფექტების უკეთესი პროფილის გამო, ჰიდროქსიქლოროქინი კვლევებში უფრო ხშირად გამოიყენება.[585][586] ჰიდროქსიქლოროქინის კლინიკური კვლევების თავდაპირველი მონაცემები იმედისმომცემი იყო.[587][588][589] თუმცა, ამჟამინდელი მტკიცებულებების სისტემური მიმოხილვის (27 აგვისტოს მონაცემებით) დასკვნის თანახმად, არსებობს დაბალი სიმძლავრის მტკიცებულებები კლინიკური და კოჰორტული კვლევებიდან, რომ ჰიდროქსიქლოროქინს არ გააჩნია დადებითი ეფექტი ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილობაზე ან მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებაზე. კლინიკური კვლევების მიხედვით, სუსტია მტკიცებულებები ინტუბაციის, სიკვდილის და კლინიკიდან გაწერის კუთხით ჰიდროქსიქლოროქინის დადებითი ეფექტის თაობაზე, ხოლო კოჰორტული კვლევები კი ამ შედეგების შესახებ არასაკმარისია. მონაცემები არასაკმარისად მძლავირა იმისთვის, რომ სხვა კლინიკური შედეგების თვალსაზრისით რეკომენდაცია გაეწიოს ჰიდროქსიქლოროქინის გამოყენებას.[590][591] თუმცა, ჰიდორქსიქლოროქინი შესაძლოა ამცირებდეს სიმპტომების ალაგების ხანგრძლივობას.[491] რანდომიზბეული კონტროლირებული კვლევების მეტა-ანალიზის მიხედვით აღმოჩნდა, რომ ჰიდროქსიქლოროქინს არ აქვს სარგებელი მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის დაავადების მკურნალობის კუთხით.[592] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ და ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტებმა ნაადრევად შეწყვიტეს ჰიდროქსიქლოროქინის კლინიკური კვლევები ეფექტურობის ნაკლებობის გამო; თუმცა, შედეგები ჯერ არ გამოქვეყნებულა. RECOVERY კვლევის წინასწარი შედეგების თანახმად, ჰიდროქსიქლოროქინი არ ამცირებს სიკვდილობის რისკს და არა აუმჯობესებს მდგომარეობას ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. მკვლევარებმა შეწყვიტეს პაციენტების ჩართვა კვლევის ამ მიმართულებაში.[593] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციაა არ გამოვიყენოთ ჰიდროქსიქლოროქინი ან ქლოროქინი COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში. პანელის რეკომენდაციით, ასევე არ არის მიზანშეწონილი ამ ორი მედიკამენტის გამოყენება არაჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში კლინიკური კვლევის კონტექსტის მიღმა.[3] ამერიკის ინფექციური დაავადებების საზოგადოების რეკომენდაციაა (საშუალო ხარისხის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით) არ გამოვიყენოთ ჰიდროქსიქლოროქინი ან ქლოროქინი (აზითრომიცინთან ერთად და მის გარეშეც COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში.[492] აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგანეტომ გააუქმა ქლოროქინის და ჰიდროქსიქლოროქინის დროებითი ავტორიზაცია, რადგან ჩაითვალა, რომ აღნიშნული მედიკამენტები მეტად საზიანოა, ვიდრე სასარგებლო.[524] მოხმარების შემთხვევაში, ჰიდროქსიქლოროქინი და ქლოროქინი გამოიყენება სიფრთხილით არსებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე პაციენტებში არითმიების მომატებული რისკის გამო. ამასთან, მკურნალობის დაწყებამდე რეკომენდებულია საბაზისო ექოკარდიოგრამის ჩატარება, განსაკუთრებით კრიტიკულ პაციენტებში.[594][595] სიფრთხილის გამოჩენაა ასევე საჭირო ამ მედიკამენტების გამოყენების დროს იმ წამლებთან ერთად, რომლებიც ახანგრძლივებენ QT ინტერვალს (მაგ. აზითრომიცინი), ვინაიდან იზრდება QT ინტერვალის გახანგრძლივების და/ან პარკუჭოვანი ტაქიკარდიის (Torsades de Pointes-ის ჩათვლით) რისკი.[596][597][598] 

ლოპინავირი/რიტონავირი

პერორალური ანტირეტროვირუსული პროტეაზას ინჰიბიტორი. დამტკიცებულია აივ ინფექციის სამკურნალოდ. ლოპინავირი/რიტონავირი გამოიყენება COVID-19-ის სამკურნალოდ კლინიკურ კვლევებში. შემთხვევების ერთი მცირე სერიის მიხედვით ლოპინავირი/რიტონავირის კლინიკური სარგებელი სადაოა.[599] დაავადების მძიმე ფორმის მქონე 200 პაციენტის რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევის თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირით მკურნალობა + სტანდარტული თერაპია (ჟანგბადი, არაინვაზიური და ინვაზიური ვენტილაცია, ანტიბიოტიკები, ვაზოპრესორები, თირკმლის ჩანაცვლებითი თერაპია, ექსტრაკორპორული მემბრანული ოქსიგენაცია, საჭიროებისამებრ) არ იყო დაკავშირებული კლინიკური გაუმჯობესების დაჩქარებასთან, მხოლოდ სტანდარტულ თერაპიასთან შედარებით; 28-დღიანი სიკვდილობა მსგავსი იყო ორივე ჯგუფში.[600] RECOVERY კვლევის წინასწარი შედეგების თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირი COVID-19-ის მქონე, ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში სასარგებლო არ არის. 28-დღიანი სიკვდილობის, მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების რისკის და ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობის კუთხით განსხვავებები არ გამოვლინდა ორ სამკურნალო ჯგუფს შორის (ლოპინავირი/რიტონავირი და სტანდარტული მკურნალობა). შედეგები მსგავსი იყო პაციენტების სხვადასხვა ქვეჯგუფებში.[601] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის Solidarity კვლევის თანახმად, ლოპინავირი/რიტონავირი არ ახდენდა გავლენას COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში სიკვდილობის კუთხით.[602] თუმცა, ლოპინავირი/რიტონავირი შესაძლოა ამცირებდეს სიმპტომების ალაგების დროს.[491] ლოპინავირი/რიტონავირი იწვევს QT ინტერვალის გახანგრძლივებას და შეიძლება იწვევდეს ბრადიკარდიის რისკის მატებას, განსაკუთრებით ხანდაზმულ და კრიტიკულ პაციენტებში.[603] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ლოპინავირი/რიტონავირის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] Centre for Evidence-Based Medicine: lopinavir/ritonavir – a rapid review of effectiveness in COVID-19 external link opens in a new window

ინტრავენური იმუნოგლობულინი

ინტრავენური იმუნოგლობულინი კვლევის ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში;[5][604] COVID-19-ის მძიმე ფორმის მქონე 58 პაციენტზე ჩატარებული რეტროსპექტული კვლევით გამოვლინდა, რომ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება თანმდევი მკურნალობის სახით ჰოსპიტალიზაციიდან 48 საათის ფარგლებში შესაძლოა ამცირებდეს მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას, ასევე ამცირებდეს ჰოსპიტალში/ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში დარჩენის ხანგრძლივობას და აქვეითებდეს 28-დღიან სიკვდილობას; თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კვლევას რამდენიმე შეზღუდვა აქვს.[605] არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები COVID-19-ის სამკურნალოდ ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან საწინააღმდეგოდ.[606] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, არა-SARS-CoV-2-ის სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

მონოკლონური ანტისხეულები

SARS-CoV-2 მონოკლონური ანტისხეულები შეიძლება გამოვიყენოთ COVID-19 პროფილაქტიკის და მკურნალობის მიზნით.[607] რეკომბინანტული, სრულად ადამიანის მონოკლონური გამანეიტრალებელი ანტისხეულები, როგორიცაა JS016 და LY-COV555, შესწავლის/დამუშავების ფაზაშია. აღნიშნული ანტისხეულები უმაგრდება SARS-CoV-2 ზედაპირულ წვეტიანი ცილის მიმაგრებიდ დომეინს, რითაც აბლოკირებს ვირუსის შეკავშირებას მასპინძლის უჯრედის ზედაპირის ცილასთან (ანგიოტენზინის გარდამქმნელი ფერმენტი-2). ორივე ანტისხეული გადის 1-ლი ფაზის კვლევას.[608][609] პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის კვლევის პროცესშია ახალი, მრავლობითი ანტისხეულის "კოქტეილ-თერაპიები" (მაგ. REGN-COV2).[610] დიდი ბრიტანეთის RECOVERY კვლევა შეისწავლის, თუ რამდენად ახდენს გავლენას ნებისმიერი მიზეზით 28-დღიან სიკვდილობაზე სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად REGN-COV2-ის გამოყენება (მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით).[611]

ინტერლეიკინ-6-ის (IL-6) ინჰიბიტორები

ინტერლეიკინ-6-ის ინჰიბიტორები (მაგ., ტოცილიზუმაბი, სილტუქსიმაბი) კლინიკური კვლევების ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. აღნიშნული მედიკამენტები სხვა ჩვენებებით უკვე დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში. 23 ობსერვაციული კვლევის მეტა-ანალიზის თანახმად, ტოცილიზუმაბი და სტანდარტული მოვლა ამცირებს სიკვდილობას და მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას მძიმე დაავადების მქონე პაციენტებში.[612] EMPACTA-ის მესამე ფაზის რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევით დადგინდა, რომ ტოკილიზუმაბი ამცირებს მექანიკური ვენტილაციის საჭიროებას პლაცებოსთან შედარებით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, თუმცა ამ ორ ჯგუფს შორის სიკვდილობის მხრივ სტატისტიკური განსხვავება არ დაფიქსირდა.[613] მიუხედავად ამისა, ამ კვლევამ ვერ მიაღწია კლინიკური სტატუსის პირველად საბოლოო წერტილს და აღმოჩნდა, რომ ტოკილიზუმაბი არ აუმჯობესებს სიკვდილობას.[614] კვლევების სრული შედეგები ჯერ არ გამოქვეყნებულა. ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ინტერლეიკინ-6 ინჰიბიტორების გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ანაკინრა

ანაკინრა, ინტერლეიკინ-1-ის ინჰიბიტორი, გადის კვლევას COVID-19 პაციენტებში ვირუსით ინდუცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ. დამტკიცებულია ზოგიერთ ქვეყანაში სხვა ჩვენებებით. არაინვაზიურ ვენტილაციასთან და სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად (რომელიც მოიცავს ჰიდროქსიქლოროქინსა და ლოპინავირ/რიტონავირს) მაღალი დოზის ინტრავენური ანაკინრას გამოყენება, მცირემასშტაბიანი რეტროსპექტული კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში, საშუალო-მძიმე მწვავე რესპირატორული დისტრესსინდრომითა და ჰიპერანთებით, უკავშირდებოდა 21-დღიანი გადარჩენადობის უფრო მაღალ მაჩვენებელს.[615] მცირე მასშტაბის, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად, ანაკინრა მნიშვნელოვნად ამცირებდა ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის საჭიროების და სიკვდილობის რისკს მძიმე პაციენტებში.[616] შემთხვევათა მცირე სერიის მიხედვით, ანაკინრა შეიძლება ეფექტური იყოს ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის მქონე პაციენტებში, თუ მკურნალობა ადრე დაიწყო მწვავე ჰიპოქსიური რესპირატორული უკმარისობის ჩვენებით.[617] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები ანაკინრას გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3] დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი აცხადებს, რომ მტკიცებულება საკმარისი არ არის ანაკინრას ეფექტურობის, უსაფრთხოების ან ხარჯთეფექტურობის დასადგენად ზრდასრულებსა და ბავშვებში, რომელთაც მეორეული ჰემოფაგოციტური ლიმფოჰისტიოციტოზი აქვთ SARS-CoV-2 ან მსგავსი კორონავირუსის ფონზე.[618]

ანტიგრანულოციტ–მაკროფაგის კოლონიის მასტიმულირებელი ფაქტორის (GM-CSF) მონოკლონური ანტისხეულები

მავრილიმუმაბი დაკავშირებულია გაუმჯობესებულ კლინიკურ გამოსავალთან, შედარებით სტანდარტულ თერაპიასთან არა-მექანიკურ ვენტილაციაზე მყოფ მძიმე პაციენტებში და სისტემური ჰიპერანთების დროს (ერთცენტრიანი, პროსპექტული კოჰორტული კვლევის თანახმად).[619] ლენზილუმაბი დაკავშირებულია ინვაზიური მექანიკური ვენტილაციის და/ან სიკვდილის ფარდობითი რისკის შემცირებასთან პაციენტებში, რომელთაც აღენიშნებათ მძიმე პვნემონია (შესაბამისი პაციენტების საკონტროლო კოჰორტასთან შედარებით, რომლებსაც ჩაუტარდათ მხოლოდ სტანდარტული მკურნალობა მცირე მოცულობის კვლევის ფარგლებში, რომელშიც 39 პაციენტი იღებდა მონაწილეობას).[620][621]

იანუს კინაზას ინჰიბიტორები

იანუს კინაზას ინჰიბიტორები (მაგ., ფედრატინიბი, რუქსოლიტინიბი, ბარიციტინიბი) ამჟამად კლინიკურ კვლევებში შეისწავლება COVID-19 ასოცირებული ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომის სამკურნალოდ.[622][623][624] COVID-19-ის ადაპტირებული მკურნალობის კლვევის თავდაპირველი მონაცემები მიუთითებს, რომ ბარიციტინიბი პლიუს რემდესევირი ამცირებს გამოჯანმრთელების დროს მხოლოდ რემდესევირთან შედარებით ჰოსპიალიზებულ პაციენტებში.[625] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, იანუს კინაზას ინჰიბიტორების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა

ღეროვანი უჯრედების თერაპიაზე მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები COVID-19-ის მქონე ზოგიერთ პაციენტში. არსებობს მოსაზრება, რომ მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები შესაძლოა ამცირებდეს ფილტვებში მიმდინარე პათოლოგიურ ცვლილებებს და აინჰიბირებდეს უჯრედულ იმუნურ ანთებით რეაქციას.[626] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3] ადიპოზური მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები უნდა დადასტურდეს FDA-ის მიერ მძიმე შემთხვევების სამკურნალოდ.

გრანულოციტის კოლონიის მასტიმულირებელი ფაქტორი (G-CSF)

ლიმფოპენიის მქონე პაციენტებში (თანმხლები დაავადებების გარეშე) ჩატარებული რანდომიზებული კლინიკური კვლევების წინასწარი მონაცემებით, რეკომბინანტული G-CSF სტანდარტულ მკურნალოასთან ერთად არ აჩქარებს კლინიკურ გაუმჯობესებას მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან შედარებით. საჭიროა უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევების ჩატარება იმის დასადგენად, სასარგებლოა თუ არა COVID-19-ის მქონე პაციენტებისთვის G-CSF, რომელიც ზრდის პერიფერიულ სისხლში ლეიკოციტებისა და ლიმფოციტების რაოდენობას.[627]

კალმეტ-გერენის ბაცილის (BCG) ვაქცინა

BCG ვაქცინაზე ზოგიერთ ქვეყანაში მიმდინარეობს კვლევა, რათა დადგინდეს მისი როლი COVID-19-ის პრევენციის კუთხით. კვლევაში ჩართულია სამედიცინო პერსონალიც. არსებობს გარკვეული მტკიცებულებები, რომ BCG ვაქცინაცია იცავს ბავშვებსა და მოზრდილებს სასუნთქი გზების სხვა ინფექციებისგან ბუნებრივი იმუნიტეტის მეხსიერების ინდუქციის მეშვეობით.[628] თუმცა, მისი გამოყენების მხარდამჭერი მტკიცებულებები არ არსებობს, ხოლო ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მას, როგორც COVID-19-ის საპრევენციო საშუალებას, რეკომენდაციას არ უწევს.[629]

ბემცენტინიბი

ექსპერიმენტული, მცირე ზომის მოლეკულა, რომელიც აინჰიბირებს AXL კინაზას. ბემცენტინიბი ონკოლოგიაში გამოიყენებოდა, თუმცა პრეკლინიკურ მოდელებში აღმოაჩნდა ანტივირუსული მოქმედებაც, მათ შორის SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ. პრეპარატი პირველი კანდიდატია დიდ ბრიტანეთში COVID-19-ის დაჩქარებული კვლევისა და წარმოების (ACCORD) პროგრამისთვის შესარჩევად.[630] კვლევაში შეწყდა ახალი პაციენტების მიღება, რადგან დიდ ბრიტანეთში ახალი შემთხვევები შემცირდა. პაციენტები, რომლებიც უკვე ჩაერთნენ კვლევაში, აგრძელებენ მკურნალობას კვლევის პროტოკოლით.

ანგიოტენზინ-II რეცეპტორის ანტაგონისტები

ანგიოტენზინ II რეცეპტორების ანტაგონისტები, როგორიცაა ლოსარტანი, კვლევის რეჟიმშია, როგორც პოტენციური სამკურნალო საშუალება. ითვლება, რომ ანგიოტენზინ გარდამქმნელი ფერმენტი-2-ის (ACE2) რეცეპტორი ვირუსის მიმაგრების მთავარი ადგილია.[631][632][633] თუმცა, ზოგიერთი ექსპერტის მოსაზრებით, აღნიშნულმა მედიკამენტებმა შეიძლება დაამძიმოს COVID-19 იმის გამო, რომ პაციენტებში, რომლებიც მათ იღებენ, ჭარბადაა ექსპრესირებული ACE2. 

სხვა ანტივირუსული პრეპარატები

სხვადასხვა ანტივირუსული მედიკამენტები (მონოთერაპია და კომბინაციური თერაპია) კლინიკური კვლევის ფაზაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებში (მაგ., ოსელტამივირი, დარუნავირი, განციკლოვირი, ფავიპირავირი, ბალოქსავირ მარბოქსილი, უმიფენოვირი, რიბავირინი, ინტერფერონი, ლერონლიმაბი).[634][635][636][637][638][639][640][641][642][643] არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება, რომელიც ხელს უწყობს უმიფენოვირის გამოყენებას.[644] მცირემასშტაბიანი, არა-ბრმა, რანდომიზებული კლინიკური კვლევის მე-2 ფაზის ფარგლებში, COVID-19-ის მქონე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გამოიცადა ინტერფერონ ბეტა-1ბ-ის, ლოპინავირი/რიტონავირის და რიბავირინის სამმაგი თერაპია. საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით (მხოლოდ ლოპინავირი/რიტონავირი), სამმაგი თერაპიის შემთხვევაში, ნაზოფარინგული ნაცხის უარყოფით შედეგამდე დროის მედიანა მნიშვნელოვნად ნაკლები აღმოჩნდა. კვლევაში ჩართვისას პაციენტებს მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის დაავადება აღენიშნებოდათ.[645] დაწყებულია კლინიკური კვლევები საინჰალაციო რემდესევირსა და რემდესევირი პლიუს ინტერფერონ ბეტა-1a-ზე.[646] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ინტერფერონების სპეციფიკური ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება მძიმე ან კრიტიკული პაციენტებისთვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

ანტიბიოტიკები

დიდ ბრიტანეთში, PRINCIPLE კვლევის ფარგლებში ამჟამად აფასებენ მკურნალობის სამ სტრატეგიას ხანდაზმულ პაციენტებში (65 წელს ზემოთ პაციენტები ან 50 წელს ზემოთ პაციენტები არსებული დაავადებით): მხოლოდ სტანდარტული მკურნალობა; სტანდარტული მკურნალობა პლიუს აზითრომიცინი; და სტანდარტული მკურნალობა პლიუს დოქსიციკლინი.[647]

ივერმექტინი

ივერმექტინი, ფართო სპექტრის ანტიპარაზიტული აგენტი, ავლენს ეფექტურობას SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ ინ ვიტრო კვლევებში.[648] უცნობია, შეიძლება თუ არა ადამიანებში იმ დოზებამდე მისვლა, რომელიც SARS-CoV-2-ის ანტივირუსულ ეფექტს მოგვცემს.[649] COVID-19-ის მკურნალობის ან პრევენციის მიზნით ივერმექტინის გამოყენების რამდენიმე რესგიტრირებული კლინიკური კვლევა, მხოლოდ ივერმექტინის ან კომბინაციური რეჟიმის სახით (მაგ. დოქსიციკლინი, ჰიდროქსიქლოროქინი), მიმდინარეობს სხვადასხვა ქვეყნებში. საჭიროა დამატებითი რანდომიზებული კონტროლირებული კვლევები. ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელის რეკომენდაციით, ივერმექტინის გამოყენება COVID-19-თვის რეკომენდებული არ არის კლინიკური კვლევის ფარგლებს გარეთ.[3]

C ვიტამინი

C ვიტამინის დანამატი აჩვენებს გარკვეულ საიმედო შედეგებს ვირუსული ინფქეციების მკურნალობაში.[650] მაღალი დოზის ინტრავენური C ვიტამინი, COVID-19-ის მძიმე ფორმის სამკურნალოდ, წარმოადგენს კვლევის საგანს ზოგიერთ კვლევით ცენტრში.[651] არ არსებობს მტკიცებულებები, რომელთა მიხედვით შესაძლებელი იქნება C ვიტამინის სასარგებლოდ ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გაცემა COVID-19-ის მქონე პაციენტებისთვის; თუმცა, მიმდინარეობს მნიშვნელოვანი რაოდენობის კვლევაები.[652]ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები D ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3]

ვიტამინი D

D ვიტამინის დანამატი, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, დაკავშირებულია სასუნთქი გზების ინფექციების, მაგ., გრიპის, რისკის შემცირებასთან.[653][654][655] D ვიტამინი კლინიკურ კვლევაშია COVID-19-ის მქონე პაციენტებს შორის.[656][657] ამ ეტაპზე არ არსებობს მტკიცებულებები D ვიტამინის რეკომენდირებისთვის COVID-19-ის საპროფილაქტიკოდ ან სამკურნალოდ.[658] საპილოტრე რანდომიზებულმა კონტროლირებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მაღალი დოზის კალციფედიოლი, რომელიც D3 ვიტამინის ანალოგია, მნიშვნელოვნად ამცირებს ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში ინტენსიური მკურნალობის საჭიროებს და შესაძლია კლინიკურ შედეგებსაც აუმჯობესებდეს.[659] დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების დახელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი აცხადებს, რომ D ვიტამინის მიღების მხარდასაჭერი მტკიცებულება COVID-19-ის პრევენციის ან მკურნალობის მიზნით არ არსებობს, თუმცა, თუ პაციენტი არასაკმარისად გადის მზეზე იზოლაციის გამო, პანდემიის ფონზე, რეკომენდებულია D ვიტამინის დანამატების მიღება ყოველდღიურად, ძვლისა და კუნთის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად.[660] ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტების გაიდლაინების პანელი აცხადებს, რომ არ არსებობს საკმარისი მონაცემები D ვიტამინის გამოყენების მხარდასაჭერად ან მის წინააღმდეგ რეკომენდაციის გასაწევად.[3]

პრობიოტიკები

არსებობს გარკვეული ახალი მტკიცებულებები, რომ ნაწლავური მიკროფლორის დისბიოზი, შესაძლოა, ჩართული იყოს COVID-19-ის პათოგენეზში.[300][301][302] პრობიოტიკებით შესაძლებელია ნაწლავური დაზიანების ან ანთების პრევენცია ან მკურნალობა, ნაწლავის მიკროგარემოს ცვლილებით; თუმცა, საჭიროა დამატებითი კვლევები.[661]

ტრადიციული ჩინური მედიცინა

ტრადიციული ჩინური მედიცინა გამოიყენეს ჩინეთში, COVID-19-ის მქონე პაციენტებში როგორც გაიდლაინებით, ასევე კლინიკურ კვლევებში.[662]

ჰიპერბარული ჟანგბადი

წინასწარი მტკიცებულებების მიხედვით, COVID-19-ის მძიმე, გართულებული ფორმის მქონე პაციენტებში ძლიერი ჰიპოქსემიით, ჰიპერბარული ჟანგბადით მკურნალობა წარმატებული აღმოჩნდა.[663][664] ამჟამად კლინიკური კლევებისთვის მიმდინარეობს მონაწილეების შერჩევა.[665][666]

აზოტის ოქსიდი

კვლევებმა აჩვენა, რომ აზოტის ოქსიდი შესაძლოა ამცირებდეს სასუნთქი გზების ინფექციას ვირუსის ინაქტივაციისა და ეპითელურ უჯრედებში მათი გამრავლების ინჰიბირების გზით.[667] აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ საინჰალაციო აზოტის ოქსიდის ერთ-ერთ წამალზე მე-3 ფაზის კვლევის ჩატარების ნებართვა გასცა, რომელშიც COVID-19-ით დაავადებული 500-მდე პაციენტი იქნება ჩართული. ამჟამად სხვა კვლევებში მიმდინარეობს მონაწილეების დამატება.

ავიპტადილი

ნაწლავის ვაზოაქტიური პეპტიდის (იგივე RLF-100) სინთეტური ფორმა, რომელმაც აშშ სურსათისა და წამლის სააგენტოსგან გაფართოებული პროტოკოლის ავტორიზაცია მიიღო (მოიცავს პაციენტებს, რომლებიც არ პასუხობენ დამტკიცებულ თერაპიებზე და ვერ იღებენ ავიპტადილს კლინიკურ კვლევაში) ფილტვის მწვავე დაზიანების/მწვავე რესპირატორული დისტრესის სინდრომის სამკურნალოდ, რომელიც COVID-19-თან ასოცირდება. ინტრავენური და საინჰალაციო ფორმები ამჟამად მე-2 ფაზის და მე-3 ფაზის კლინიკურ კვლევებს გადის აშშ-ში.[668][669] მწარმოებელმა, მცირე ზომის შემთხვევა-კონტროლის ტიის კვლევის შედეგებზე დაფუძნებით, სურსათისა და წამლის სააგენტოსგან მოითხოვა გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა კრიტიკული დაავადების და სუნთქვის უკმარისობის მქონე პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებმაც ამოწურეს დამტკიცებული თერაპიები.[670]

იკატიბანტი

ბრადიკინინ B2 რეცეპტორის სელექტიური ანტაგონისტი. მცირე მასშტაბის შემთხვევა-კონტროლის კვლევის თანახმად (9 მონაწილე), არსებობს კავშირი იკატიბანტის მიღებასა და ოქსიგენაციის გაუმჯობესებას შორის, რაც მიუთითებს, რომ მიღება დაავადების ადრეულ სტადიებზე (ჰიპოქსიის ფონზე) შეიძლება იყოს სასარგებლო. მკურნალობის სტრატეგიები, რომელთა სამიზნეა კალიკრაინი-კინინის სისტემა, საჭიროებს რანდომიზებულ კვლევებს COVID-19-ის მქონე პაციენტებში.[671]

ტრადიპიტანტი

ნეიროკინინ-1 ანტაგონისტი, რომელიც კვლევის ფაზაშია ნეიროგენული ანთების სამკურნალოდ, რომელიც SARS-CoV-2-ის ინფექციის შემდეგ ფილტვში ვითარდება. ODYSSEY კვლევის შუალედური ანალიზის თანახმად, ჰოსპიტალიზებული პაციენტები უფრო სწრაფად გამოკეთდნენ ტრადიპიტანტის ფონზე, ვიდრე პლაცებო ჯგუფში. კვლევა მიმდინარეობს.[672][673]

აღნიშნული მასალა უნდა გამოიყენოთ disclaimer მიხედვით